Έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε τη φυσική μας κατάσταση ως κάτι που χρειάζεται συστηματική φροντίδα. Πηγαίνουμε στο γυμναστήριο, περπατάμε, προσπαθούμε να τρεφόμαστε καλύτερα και γνωρίζουμε ότι η συνέπεια έχει μεγαλύτερη σημασία από μια περιστασιακή προσπάθεια. Με την ψυχική μας υγεία, όμως, συχνά λειτουργούμε διαφορετικά. Της δίνουμε προσοχή όταν το άγχος έχει γίνει υπερβολικό, όταν αισθανόμαστε εξαντλημένοι ή όταν μια δύσκολη περίοδος μάς αναγκάζει να αναζητήσουμε τρόπους να αισθανθούμε καλύτερα.
Αυτή ακριβώς τη νοοτροπία επιχειρεί να αλλάξει το mental fitness, μια προσέγγιση που αντιμετωπίζει την ψυχική ευεξία ως κάτι που μπορούμε να καλλιεργούμε καθημερινά, χωρίς να περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Όπως δεν χρειάζεται να έχουμε χάσει τη φυσική μας κατάσταση για να αρχίσουμε να γυμναζόμαστε, έτσι δεν είναι απαραίτητο να περνάμε μια ψυχολογική κρίση για να ασχοληθούμε με τη συναισθηματική μας ισορροπία.
Η ιδέα δεν είναι εντελώς καινούργια, ωστόσο αποκτά όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον μέσα από τη σύγχρονη συζήτηση για την πρόληψη, τη διαχείριση του στρες και την ψυχική ανθεκτικότητα. Και το σημαντικότερο είναι ότι δεν προϋποθέτει περίπλοκες τεχνικές ή μεγάλες αλλαγές στην καθημερινότητά μας.
Photo by engin akyurt on Unsplash
Τι είναι πραγματικά το mental fitness
Ο όρος περιγράφει την καλλιέργεια δεξιοτήτων που μας βοηθούν να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, να διαχειριζόμαστε τις αντιδράσεις μας και να ανταποκρινόμαστε με μεγαλύτερη ευελιξία στις απαιτήσεις της ζωής. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς χαρούμενοι, αισιόδοξοι ή ήρεμοι, ούτε ότι ένας ψυχικά ανθεκτικός άνθρωπος δεν επηρεάζεται από όσα του συμβαίνουν.
Αντίθετα, η ψυχική ανθεκτικότητα αφορά την ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε στις δυσκολίες και να ανακάμπτουμε από στρεσογόνες εμπειρίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα στενοχωρηθούμε, δεν θα θυμώσουμε ή δεν θα χρειαστούμε βοήθεια.
Το mental fitness δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε δεξιότητες όπως η συναισθηματική επίγνωση, η αυτορρύθμιση, η συγκέντρωση και η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τις αρνητικές σκέψεις χωρίς να παρασυρόμαστε πάντα από αυτές. Πρόκειται για στοιχεία που μπορούν να ενισχυθούν με την εξάσκηση, αν και η ψυχική μας κατάσταση επηρεάζεται επίσης από τις συνθήκες ζωής, τις σχέσεις, την υγεία και το περιβάλλον μας.
Photo by stefan heurterre on Unsplash
Οι μικρές καθημερινές συνήθειες που κάνουν τη διαφορά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία αυτής της προσέγγισης είναι ότι δεν απαιτεί να αφιερώνουμε μία ώρα την ημέρα σε ασκήσεις αυτοβελτίωσης. Μερικά λεπτά συνειδητής προσοχής μπορούν να αποτελέσουν μια καλή αρχή.
Για παράδειγμα, το να παρατηρούμε πώς αισθανόμαστε σε μια δύσκολη στιγμή, αντί να αντιδρούμε αμέσως, μπορεί να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων μας. Αντίστοιχα, η πρακτική του mindfulness, δηλαδή η προσπάθεια να στρέφουμε την προσοχή μας στο παρόν χωρίς να κρίνουμε διαρκώς όσα σκεφτόμαστε, έχει συνδεθεί σε μελέτες με βελτιώσεις στη διαχείριση του στρες.
Εξίσου σημαντικό είναι να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις σκέψεις που μας επιβαρύνουν. Μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά, για παράδειγμα, μπορεί εύκολα να μετατραπεί στο μυαλό μας σε μια γενικότερη αίσθηση αποτυχίας. Το να μπορούμε να διαχωρίσουμε ένα συγκεκριμένο γεγονός από τα συμπεράσματα που βγάζουμε για τον εαυτό μας αποτελεί δεξιότητα που καλλιεργείται, μεταξύ άλλων, μέσα από τεχνικές της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας.
Η καθημερινή κίνηση, ο επαρκής ύπνος και η ουσιαστική επαφή με ανθρώπους που εμπιστευόμαστε παραμένουν επίσης βασικοί παράγοντες ψυχικής ευεξίας. Άλλωστε, η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν είναι ανεξάρτητη από τη φροντίδα του σώματος ή από την ποιότητα των σχέσεών μας.
Photo by Devin Santiago on Unsplash
Γιατί η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει να αντέχουμε τα πάντα
Εδώ υπάρχει μια σημαντική παρεξήγηση που αξίζει να ξεκαθαρίσουμε. Το να είμαστε ψυχικά ανθεκτικοί δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε διαρκώς την πίεση, να προσαρμοζόμαστε σε κάθε δυσάρεστη κατάσταση ή να βρίσκουμε πάντα τη δύναμη να συνεχίζουμε χωρίς να διαμαρτυρόμαστε.
Μερικές φορές, η πιο υγιής αντίδραση είναι να βάλουμε όρια, να απομακρυνθούμε από μια κατάσταση που μας εξαντλεί ή να παραδεχτούμε ότι χρειαζόμαστε υποστήριξη. Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι διαγωνισμός αντοχής και σίγουρα δεν αποτελεί δικαιολογία για να φορτώνουμε στον εαυτό μας ακόμη περισσότερες υποχρεώσεις.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποχή που η αυτοβελτίωση έχει μετατραπεί σε μια ολόκληρη βιομηχανία, με εφαρμογές, προγράμματα και καθημερινές προκλήσεις που υπόσχονται να μας κάνουν πιο παραγωγικούς, πιο συγκεντρωμένους και πιο αποτελεσματικούς. Το mental fitness μπορεί να προσφέρει χρήσιμα εργαλεία, αρκεί να μην αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία υποχρέωση στην ήδη γεμάτη καθημερινότητά μας.
Photo by Anthony Tran on Unsplash
Πώς μπορούμε να ξεκινήσουμε χωρίς να πιέσουμε τον εαυτό μας
Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε ολόκληρη τη ρουτίνα μας. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με κάτι τόσο απλό όσο το να αφιερώνουμε λίγα λεπτά στο τέλος της ημέρας για να σκεφτούμε τι μας δυσκόλεψε, πώς αντιδράσαμε και τι θα μπορούσαμε να κάνουμε διαφορετικά την επόμενη φορά. Μια μικρή παύση πριν απαντήσουμε σε ένα μήνυμα που μας εκνευρίζει, ένας περίπατος χωρίς το κινητό ή μια συζήτηση με έναν φίλο όταν αισθανόμαστε πιεσμένοι μπορούν επίσης να αποτελέσουν μέρος αυτής της καθημερινής φροντίδας.
Το σημαντικό είναι να επιλέξουμε πρακτικές που ταιριάζουν πραγματικά στη ζωή μας και όχι να προσπαθήσουμε να ακολουθήσουμε ένα ακόμη αυστηρό πρόγραμμα. Όπως συμβαίνει και με τη σωματική άσκηση, η συνέπεια είναι συχνά πιο χρήσιμη από την ένταση, ενώ υπάρχουν ημέρες που η ξεκούραση είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε.
Το mental fitness δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία ή την επαγγελματική υποστήριξη όταν υπάρχει ανάγκη. Μας υπενθυμίζει, όμως, ότι η ψυχική υγεία αξίζει την προσοχή μας και τις ημέρες που αισθανόμαστε καλά. Και ότι μπορούμε να επενδύουμε σε αυτήν πριν οι δυσκολίες γίνουν τόσο μεγάλες ώστε να μην ξέρουμε πώς να τις διαχειριστούμε.
Διαβάστε ακόμα
Ιδρώνεις στη σάουνα, αλλά κάνεις πραγματικά detox; Τι αποβάλλει το σώμα σε 20 λεπτά
Chronowellness: Το wellness αρχίζει να κοιτάζει και την ώρα
Coffee naps: Πίνεις καφέ και αμέσως κοιμάσαι για 20 λεπτά και υποτίθεται ότι ξυπνάς καλύτερα
