Έχεις σχολάσει εδώ και ώρα, έχεις αφήσει πίσω σου τις υποχρεώσεις της ημέρας και το μόνο που θέλεις είναι να επιστρέψεις στο σπίτι σου, να φορέσεις κάτι άνετο και να απολαύσεις λίγη ησυχία. Το κινητό χτυπάει, κάποιος σου προτείνει να βγείτε για ένα ποτό, ένας φίλος θέλει να μάθει τα νέα σου, αλλά εσύ δεν έχεις καμία διάθεση να μιλήσεις. Ακόμη και μια απλή συζήτηση σου φαίνεται υπερβολικά απαιτητική. Κι ενώ μπορεί να αναρωτιέσαι γιατί συμβαίνει αυτό, η εξήγηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στη σωματική κούραση.
Η ανάγκη να απομονωθείς μετά τη δουλειά είναι πιο συνηθισμένη απ' όσο φαντάζεσαι και μπορεί να σχετίζεται με την ψυχική και συναισθηματική ενέργεια που καταναλώνεις κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ακόμη κι αν η εργασία σου δεν απαιτεί ιδιαίτερη σωματική προσπάθεια, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να σε εξαντλήσει με άλλους τρόπους.
Η κούραση που δεν φαίνεται
Κατά τη διάρκεια ενός τυπικού οκταώρου, ο εγκέφαλός σου καλείται να διαχειριστεί δεκάδες διαφορετικές πληροφορίες, να πάρει αποφάσεις, να ανταποκριθεί σε απαιτήσεις και να προσαρμοστεί σε συνεχείς αλλαγές. Παράλληλα, χρειάζεται να επικοινωνείς με συναδέλφους, να απαντάς σε μηνύματα, να συμμετέχεις σε συζητήσεις και πολλές φορές να διατηρείς μια ευχάριστη διάθεση, ακόμη κι όταν δεν αισθάνεσαι ιδιαίτερα καλά.
Αυτή η συνεχής προσπάθεια μπορεί να δημιουργήσει αυτό που ονομάζουμε γνωστική και συναισθηματική κόπωση. Δεν είναι απαραίτητο να έχει προηγηθεί μια εξαιρετικά δύσκολη ημέρα για να εμφανιστεί. Μερικές φορές, η συσσώρευση μικρών απαιτήσεων είναι αρκετή για να αισθανθείς ότι, όταν τελειώνει το ωράριό σου, δεν έχεις άλλη ενέργεια να διαθέσεις.
Γι' αυτό και μπορεί να έχεις αντοχές για να παρακολουθήσεις μια σειρά ή να χαζέψεις στο κινητό σου, αλλά να δυσκολεύεσαι ακόμη και να απαντήσεις σε ένα τηλεφώνημα. Οι δραστηριότητες αυτές δεν απαιτούν όλες τον ίδιο βαθμό συγκέντρωσης, ανταπόκρισης και κοινωνικής συμμετοχής.
Όταν στη δουλειά πρέπει να είσαι συνεχώς «διαθέσιμος/η»
Ένας ακόμη παράγοντας που συχνά περνά απαρατήρητος είναι η λεγόμενη συναισθηματική εργασία. Πρόκειται για την προσπάθεια που καταβάλλεις προκειμένου να διαχειρίζεσαι ή να προσαρμόζεις τα συναισθήματά σου στις απαιτήσεις του επαγγελματικού σου ρόλου.
Σκέψου πόσες φορές χρειάστηκε να χαμογελάσεις σε έναν δύσκολο πελάτη, να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου σε μια έντονη συζήτηση ή να δείξεις ενθουσιασμό για κάτι ενώ ήσουν ήδη κουρασμένος/η. Όταν αυτό συμβαίνει καθημερινά, η διαρκής αυτορρύθμιση μπορεί να γίνει εξαντλητική.
Ιδιαίτερα όσοι εργάζονται σε περιβάλλοντα με έντονη επικοινωνία, εξυπηρέτηση πελατών, συνεχείς συναντήσεις ή μεγάλη πίεση ενδέχεται να αισθάνονται ότι έχουν εξαντλήσει τα αποθέματα κοινωνικής τους ενέργειας πριν ακόμη φύγουν από το γραφείο.
Έτσι, όταν επιστρέφουν στο σπίτι, η σιωπή μοιάζει περισσότερο με ανακούφιση παρά με μοναξιά. Δεν είναι απαραίτητα ότι δεν θέλουν να δουν τους ανθρώπους τους. Μπορεί απλώς να χρειάζονται λίγο χρόνο κατά τον οποίο δεν θα πρέπει να ανταποκριθούν στις προσδοκίες κανενός.
Μήπως η δουλειά συνεχίζεται και αφού σχολάσεις;
Η κατάσταση μπορεί να επιβαρύνεται όταν τα όρια ανάμεσα στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή δεν είναι ξεκάθαρα. Ένα email που έρχεται το βράδυ, μια ειδοποίηση από την ομαδική συνομιλία της δουλειάς ή η σκέψη όσων πρέπει να ολοκληρώσεις την επόμενη ημέρα μπορούν να σε κρατούν σε κατάσταση εγρήγορσης, ακόμη κι όταν βρίσκεσαι στον καναπέ σου.
Όταν ο εγκέφαλος δεν έχει την ευκαιρία να αποσυνδεθεί πραγματικά από τις επαγγελματικές απαιτήσεις, η ξεκούραση γίνεται δυσκολότερη. Μπορεί να έχεις φύγει από τον χώρο εργασίας σου, αλλά να εξακολουθείς να επεξεργάζεσαι όσα συνέβησαν μέσα στην ημέρα.
Αυτός είναι και ένας λόγος που η ανάγκη για απομόνωση μπορεί να γίνεται εντονότερη σε περιόδους αυξημένου φόρτου εργασίας, πίεσης ή επαγγελματικής αβεβαιότητας.
Τι μπορείς να κάνεις για να μη νιώθεις κάθε απόγευμα εξαντλημένος/η
Αρχικά, προσπάθησε να δημιουργήσεις μια μικρή μεταβατική περίοδο ανάμεσα στη δουλειά και στην προσωπική σου ζωή. Δεν χρειάζεται να γεμίσεις το πρόγραμμά σου με δραστηριότητες αμέσως μόλις σχολάσεις. Ένας σύντομος περίπατος, λίγη μουσική στη διαδρομή προς το σπίτι ή είκοσι λεπτά χωρίς ειδοποιήσεις μπορούν να σε βοηθήσουν να χαλαρώσεις.
Εξίσου σημαντικό είναι να παρατηρήσεις τι ακριβώς σε εξαντλεί περισσότερο μέσα στην ημέρα. Είναι οι συνεχείς συναντήσεις; Η πίεση των προθεσμιών; Η ανάγκη να είσαι μονίμως ευγενικός/ή και διαθέσιμος/η; Ή μήπως το γεγονός ότι δεν κάνεις ουσιαστικά διαλείμματα; Αναγνωρίζοντας την πηγή της κόπωσης, μπορείς να αναζητήσεις πιο συγκεκριμένους τρόπους να την περιορίσεις.
Αν έχεις ανάγκη να μείνεις μόνος/η για λίγο, μπορείς επίσης να το επικοινωνήσεις στους δικούς σου ανθρώπους. Μια απλή εξήγηση ότι χρειάζεσαι χρόνο για να αποφορτιστείς μπορεί να αποτρέψει παρεξηγήσεις, ιδιαίτερα όταν οι άλλοι εκλαμβάνουν τη σιωπή σου ως έλλειψη ενδιαφέροντος.
Ωστόσο, αξίζει να προσέξεις πόσο συχνά συμβαίνει αυτό και πόσο επηρεάζει την καθημερινότητά σου. Αν η εξάντληση είναι επίμονη, συνοδεύεται από έντονο εκνευρισμό, δυσκολία συγκέντρωσης, προβλήματα ύπνου ή σταδιακή απομάκρυνση από δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανες, μπορεί να χρειάζεται να εξετάσεις σοβαρότερα τις συνθήκες εργασίας σου. Η παρατεταμένη επαγγελματική πίεση μπορεί να συμβάλει στην εξουθένωση, χωρίς όμως κάθε ανάγκη για ησυχία να αποτελεί ένδειξη burnout. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει.
Το σημαντικό είναι να ξεχωρίσεις την περιστασιακή ανάγκη για ηρεμία από μια καθημερινότητα που δεν σου αφήνει καθόλου ενέργεια για οτιδήποτε άλλο. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να πιέζεις τον εαυτό σου να κοινωνικοποιείται κάθε απόγευμα, αλλά να μπορείς να τελειώνεις τη δουλειά σου χωρίς να αισθάνεσαι ότι μαζί της τελειώνουν και οι αντοχές σου.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Αν η σκέψη να ζητήσεις αύξηση σε αγχώνει, αυτές οι 5 συμβουλές είναι για σένα
Νιώθεις ενοχές όταν φεύγεις από τη δουλειά στην ώρα σου; Ο απρόσμενος λόγος που συμβαίνει αυτό
