Το ρολόι δείχνει 17:00. Έχεις ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις σου, έχεις απαντήσει στα τελευταία emails και είσαι έτοιμος/η να κλείσεις τον υπολογιστή σου.
Κι όμως, πριν σηκωθείς από την καρέκλα, ρίχνεις μια ματιά γύρω σου. Οι περισσότεροι συνάδελφοί σου βρίσκονται ακόμη στις θέσεις τους και ξαφνικά αισθάνεσαι κάπως άβολα.
Μήπως είναι πολύ νωρίς για να φύγεις; Μήπως θα νομίζουν ότι δεν δουλεύεις αρκετά; Μήπως πρέπει να μείνεις λίγο ακόμη, έστω κι αν δεν έχεις κάτι επείγον να κάνεις;
Αν αυτή η σκέψη σού είναι γνώριμη, δεν είσαι ο/η μόνος/η. Οι ενοχές που μπορεί να αισθανόμαστε όταν φεύγουμε από τη δουλειά στην ώρα μας δεν σχετίζονται πάντα με τον φόρτο εργασίας ή με το πόσο υπεύθυνοι είμαστε.
Μερικές φορές, κρύβουν κάτι πολύ πιο βαθύ. Έχουμε μάθει να μετράμε την επαγγελματική μας αξία με βάση το πόσο απασχολημένοι δείχνουμε και όχι απαραίτητα με βάση όσα καταφέρνουμε.
Όταν το να είσαι συνεχώς απασχολημένος γίνεται παράσημο
Σε αρκετούς εργασιακούς χώρους υπάρχει μια άγραφη αντίληψη. Όσο περισσότερο δουλεύεις, τόσο πιο αφοσιωμένος θεωρείσαι.
Ο συνάδελφος που φεύγει τελευταίος, εκείνος που απαντά σε μηνύματα αργά το βράδυ ή εκείνος που δηλώνει διαρκώς ότι «πνίγεται» από υποχρεώσεις μπορεί να αντιμετωπίζεται ως παράδειγμα εργατικότητας.
Κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, αρχίζεις να συνδέεις την επαγγελματική επιτυχία με την εξάντληση.
Ακόμη κι όταν έχεις ολοκληρώσει σωστά τη δουλειά σου, μπορεί να αισθάνεσαι ότι δεν έχεις προσπαθήσει αρκετά, απλώς και μόνο επειδή δεν χρειάστηκε να μείνεις παραπάνω.
Αυτή η νοοτροπία συνδέεται με αυτό που συχνά αποκαλείται hustle culture, δηλαδή την κουλτούρα που εξιδανικεύει τη συνεχή εργασία, την παραγωγικότητα και τη διαρκή προσπάθεια.
Το πρόβλημα είναι ότι η πολλή δουλειά δεν σημαίνει αυτομάτως και καλύτερη δουλειά.
Ο απρόσμενος λόγος: Φοβάσαι περισσότερο την εικόνα σου παρά την ίδια τη δουλειά
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο.
Πολλές φορές, δεν μένεις παραπάνω επειδή έχεις πραγματικά κάτι να ολοκληρώσεις. Μένεις επειδή σκέφτεσαι πώς θα φανεί στους άλλους αν φύγεις.
Στην κοινωνική ψυχολογία, οι άνθρωποι επηρεαζόμαστε συχνά από τους άγραφους κανόνες μιας ομάδας. Παρατηρούμε τη συμπεριφορά των γύρω μας και, ακόμη κι αν κανείς δεν μας έχει ζητήσει κάτι συγκεκριμένο, μπορεί να αισθανθούμε πίεση να προσαρμοστούμε.
Αν, για παράδειγμα, στο γραφείο σου όλοι παραμένουν στις θέσεις τους μετά το τέλος του ωραρίου, είναι πιθανό να αρχίσεις να θεωρείς αυτή τη συμπεριφορά φυσιολογική ή ακόμη και αναμενόμενη.
Έτσι, το να φύγεις στην ώρα σου μπορεί να μοιάζει σαν να παραβιάζεις έναν κανόνα που κανείς δεν σου εξήγησε ποτέ.
Και το πιο παράξενο; Μπορεί οι συνάδελφοί σου να μη δίνουν καν σημασία στην ώρα που αποχωρείς.
Μήπως έχεις συνδέσει την αξία σου με την παραγωγικότητά σου;
Υπάρχει και μια δεύτερη πλευρά που αξίζει να σκεφτείς.
Αν έχεις μάθει να αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου κυρίως όταν είσαι παραγωγικός/ή, τότε η ξεκούραση μπορεί να σου δημιουργεί μια περίεργη αμηχανία.
Αντί να σκέφτεσαι «τελείωσα τις υποχρεώσεις μου, άρα μπορώ να φύγω», μπορεί να αναρωτιέσαι «μήπως θα μπορούσα να κάνω κάτι ακόμη;».
Το αποτέλεσμα είναι να μετατρέπεται η εργασία σε μια διαδικασία χωρίς ξεκάθαρο τέλος.
Πάντα υπάρχει άλλο ένα email, μια μικρή εκκρεμότητα ή κάτι που θα μπορούσες να προετοιμάσεις για την επόμενη ημέρα.
Όταν, όμως, η προσωπική σου αξία εξαρτάται αποκλειστικά από όσα προλαβαίνεις να κάνεις, είναι δύσκολο να αισθανθείς ότι έχεις προσπαθήσει αρκετά.
Και αυτό μπορεί σταδιακά να επηρεάσει όχι μόνο την επαγγελματική σου καθημερινότητα, αλλά και τον τρόπο που απολαμβάνεις τον ελεύθερο χρόνο σου.
Το «φεύγω στην ώρα μου» δεν σημαίνει «δεν ενδιαφέρομαι»
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό. Το να τηρείς το συμφωνημένο ωράριό σου δεν είναι ένδειξη αδιαφορίας.
Μπορείς να είσαι συνεπής, αποτελεσματικός/ή και αφοσιωμένος/η στη δουλειά σου χωρίς να χρειάζεται να αποδεικνύεις καθημερινά την αξία σου με επιπλέον ώρες παρουσίας.
Φυσικά, υπάρχουν επαγγέλματα και περίοδοι κατά τις οποίες μπορεί να προκύψουν πραγματικές έκτακτες ανάγκες. Αυτό, όμως, διαφέρει από την αντίληψη ότι πρέπει να παραμένεις διαρκώς διαθέσιμος/η για να θεωρείσαι καλός/ή στη δουλειά σου.
Άλλωστε, η ξεκούραση δεν είναι το αντίθετο της παραγωγικότητας. Είναι ένα σημαντικό κομμάτι της διατήρησης της συγκέντρωσης, της ενέργειας και της επαγγελματικής απόδοσης.
4 μικρές αλλαγές που μπορούν να σε βοηθήσουν
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτή την κατάσταση, δεν χρειάζεται να αλλάξεις από τη μία μέρα στην άλλη τον τρόπο που σκέφτεσαι. Μπορείς, όμως, να ξεκινήσεις με μερικές απλές κινήσεις.
1. Κρίνε τη μέρα σου από όσα ολοκλήρωσες, όχι από την ώρα που έφυγες.
Πριν κλείσεις τον υπολογιστή, σκέψου ποιες υποχρεώσεις διεκπεραίωσες. Η πρόοδός σου δεν μετριέται αποκλειστικά σε ώρες παρουσίας.
2. Σταμάτα να συγκρίνεις το ωράριό σου με εκείνο των άλλων.
Δεν γνωρίζεις πάντα γιατί κάποιος παραμένει περισσότερο στη δουλειά. Μπορεί να έχει διαφορετικές αρμοδιότητες, άλλο πρόγραμμα ή απλώς διαφορετικό τρόπο οργάνωσης.
3. Βάλε ένα μικρό τελετουργικό στο τέλος της ημέρας.
Τακτοποίησε το γραφείο σου, σημείωσε τις εκκρεμότητες της επόμενης ημέρας και κλείσε τις εφαρμογές που χρησιμοποιείς για τη δουλειά. Αυτή η μικρή συνήθεια μπορεί να σε βοηθήσει να αισθανθείς ότι η εργάσιμη ημέρα ολοκληρώθηκε.
4. Μην απολογείσαι επειδή τηρείς το ωράριό σου.
Δεν χρειάζεται κάθε αποχώρηση να συνοδεύεται από εξηγήσεις ή δικαιολογίες. Ένα απλό «καλό απόγευμα, τα λέμε αύριο» είναι αρκετό, εφόσον έχεις ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις σου και δεν υπάρχει κάποια εκκρεμότητα που απαιτεί συνεννόηση.
Αν, βέβαια, η πίεση για παραμονή μετά το ωράριο προέρχεται συστηματικά από τη διοίκηση, το ζήτημα δεν λύνεται μόνο αλλάζοντας τη δική σου στάση. Χρειάζεται και ξεκάθαρη συζήτηση για τις προσδοκίες, τον φόρτο εργασίας και τα επαγγελματικά όρια.
Η δουλειά σου είναι σημαντική, αλλά δεν είναι ολόκληρη η ζωή σου
Το να αγαπάς τη δουλειά σου και να θέλεις να εξελίσσεσαι επαγγελματικά είναι υπέροχο. Δεν χρειάζεται, όμως, να συνοδεύεται από την αίσθηση ότι πρέπει να θυσιάζεις συνεχώς τον προσωπικό σου χρόνο.
Οι φίλοι σου, η οικογένειά σου, οι μικρές καθημερινές απολαύσεις, ακόμη και οι στιγμές που δεν κάνεις απολύτως τίποτα, έχουν τη δική τους αξία.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα κοιτάξεις το ρολόι και θα διαπιστώσεις ότι ήρθε η ώρα να φύγεις, δοκίμασε να μη σκεφτείς ποιος παραμένει ακόμη στο γραφείο.
Σκέψου αν έχεις κάνει όσα χρειάζονταν για σήμερα.
Γιατί το να φεύγεις από τη δουλειά στην ώρα σου δεν σημαίνει ότι προσπαθείς λιγότερο. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως ο χρόνος σου έχει αξία και έξω από αυτήν.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Μέχρι τα Χριστούγεννα έχεις χρόνο: 6 επαγγελματικοί στόχοι που δεν χρειάζεται να περιμένουν το 2027
Από το πρώτο κρύο μέχρι τις πρώτες ιώσεις: Πότε είναι ΟΚ να ζητήσεις να δουλέψεις από το σπίτι;
