Το ξεστόλισμα έρχεται πάντα αθόρυβα. Δεν έχει μουσική, δεν έχει φώτα, δεν έχει προσμονή. Έχει κουτιά, χαρτί περιτυλίγματος που δεν διπλώνει ποτέ σωστά και εκείνη τη μικρή, ανεξήγητη μελαγχολία που κάνει το σπίτι να φαίνεται λίγο πιο άδειο από πριν. Δεν είναι ότι δεν αγαπάμε την τάξη. Είναι ότι κάτι τελειώνει. Και ο εγκέφαλος το ξέρει πριν καν το συνειδητοποιήσουμε.
Δεν είναι απλώς διακόσμηση
Τα χριστουγεννιάτικα στολίδια δεν λειτουργούν μόνο ως αισθητικό στοιχείο. Ο εγκέφαλος τα έχει συνδέσει με συγκεκριμένες καταστάσεις. Χαλάρωση, κοινωνική επαφή, μυρωδιές, μουσική, λιγότερες υποχρεώσεις. Όταν τα βλέπουμε, ενεργοποιούνται μνήμες και συναισθήματα που σχετίζονται με ασφάλεια και οικειότητα. Το ξεστόλισμα, αντίθετα, είναι ένα καθαρό σήμα μετάβασης. Η γιορτινή περίοδος τελείωσε και η καθημερινότητα επιστρέφει.
Unsplash
Ο εγκέφαλος αγαπά τα οπτικά σήματα
Ο ανθρώπινος νους βασίζεται πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε σε οπτικά σημάδια για να κατανοήσει τον χρόνο. Τα φωτάκια, το δέντρο, τα στολίδια λειτουργούν σαν ένα παρατεταμένο μήνυμα ότι βρισκόμαστε σε μια διαφορετική φάση. Όταν αυτά απομακρύνονται, ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται το τέλος αυτής της περιόδου πριν καν το επεξεργαστούμε λογικά. Είναι σαν να κλείνει μια πόρτα χωρίς προειδοποίηση.
Η πτώση της ντοπαμίνης
Κατά τη διάρκεια των γιορτών, ο οργανισμός λαμβάνει περισσότερα μικρά ερεθίσματα ευχαρίστησης. Φώτα, χρώματα, κοινωνικές στιγμές, λιγότερη ρουτίνα. Όλα αυτά ενισχύουν τη ντοπαμίνη. Με το ξεστόλισμα, αυτά τα ερεθίσματα μειώνονται απότομα. Δεν φταίει το άδειο ράφι. Φταίει η απότομη αλλαγή στο περιβάλλον που ο εγκέφαλος είχε μάθει να συνδέει με ευχαρίστηση.
Η απώλεια της προσμονής
Οι γιορτές δεν είναι μόνο αυτό που ζούμε αλλά και αυτό που περιμένουμε. Το δέντρο στήνεται πριν έρθει η μέρα. Τα στολίδια μένουν ενώ όλα τελειώνουν. Όταν τα κατεβάζουμε, δεν χάνουμε μόνο τη διακόσμηση αλλά και το τελευταίο ίχνος προσμονής. Ψυχολογικά, αυτό δημιουργεί ένα μικρό κενό. Όχι δραματικό, αλλά υπαρκτό.
Unsplash
Γιατί το νιώθουμε όλοι, αλλά δεν το λέμε
Το ξεστόλισμα μοιάζει πρακτικό, σχεδόν βαρετό. Δεν του δίνουμε σημασία, όμως το σώμα και ο νους το καταγράφουν. Είναι μια μετάβαση χωρίς τελετουργία. Και κάθε μετάβαση, όσο μικρή κι αν είναι, επηρεάζει τη διάθεσή μας. Γι’ αυτό και πολλοί καθυστερούν. Όχι από τεμπελιά, αλλά γιατί ασυνείδητα δεν θέλουν να κλείσει αυτό το κεφάλαιο.
Πώς να το κάνεις πιο ήπιο
Ο εγκέφαλος αγαπά τις ομαλές αλλαγές. Λίγο λίγο. Όχι όλα σε μία μέρα. Μπορείς να κρατήσεις ένα φωτιστικό, ένα κερί, ένα στοιχείο ζεστασιάς. Όχι για να παρατείνεις τις γιορτές, αλλά για να μη χαθεί απότομα το αίσθημα θαλπωρής. Δεν είναι άρνηση της πραγματικότητας. Είναι φροντίδα της διάθεσης.
Το ξεστόλισμα δεν μας ρίχνει τη διάθεση επειδή είμαστε υπερβολικοί ή συναισθηματικοί. Μας επηρεάζει γιατί ο εγκέφαλος λειτουργεί με εικόνες, συνήθειες και συναισθηματικούς συσχετισμούς. Όταν αυτά αλλάζουν απότομα, το νιώθουμε. Και ίσως την επόμενη φορά που θα μαζεύεις τα στολίδια, να μην αναρωτηθείς γιατί νιώθεις έτσι. Να ξέρεις απλώς ότι είναι απολύτως ανθρώπινο.
Διαβάστε ακόμα
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν ακούμε τη φράση «καλή χρονιά»
Πώς γεννήθηκαν τα πρώτα emojis και άλλαξαν τον τρόπο που μιλάμε online
