Ένα επείγον task λίγο πριν σχολάσεις; Θα το αναλάβεις. Ένα μήνυμα εκτός ωραρίου; Θα απαντήσεις. Κάποιος/α συνάδελφος χρειάζεται βοήθεια ενώ εσύ έχεις ήδη αρκετή δουλειά;
Κάπως θα βρεις χρόνο. Στην αρχή, το να είσαι ο άνθρωπος στον οποίο μπορούν όλοι να βασιστούν μοιάζει –και είναι– θετικό. Μέχρι να αρχίσει να θεωρείται δεδομένο.
Η συνέπεια, η προθυμία και η υπευθυνότητα είναι σημαντικά επαγγελματικά χαρακτηριστικά. Δεν σημαίνουν, όμως, ότι πρέπει να είσαι διαθέσιμος/η κάθε στιγμή ή να χωράς συνεχώς ακόμη μία υποχρέωση στο πρόγραμμά σου.
Γιατί όταν το «ναι» γίνεται η αυτόματη απάντησή σου, υπάρχει ο κίνδυνος οι γύρω σου να σταματήσουν να βλέπουν την επιπλέον προσπάθεια και να αρχίσουν να την αντιμετωπίζουν ως τον κανονικό τρόπο λειτουργίας σου.
Η εξυπηρέτηση μπορεί εύκολα να γίνει προσδοκία
Την πρώτη φορά που θα μείνεις λίγο παραπάνω για να ολοκληρωθεί κάτι επείγον, πιθανότατα πρόκειται απλώς για μια απαιτητική ημέρα. Αν, όμως, αυτό αρχίσει να συμβαίνει συστηματικά, τα όρια μπορεί να αλλάξουν χωρίς καν να το καταλάβεις.
Το ίδιο συμβαίνει και με τα μηνύματα εκτός ωραρίου. Αν απαντάς πάντα αμέσως, σταδιακά δημιουργείται η εντύπωση ότι είσαι διαθέσιμος/η και μετά το τέλος της εργάσιμης ημέρας.
Κάπως έτσι, αυτό που ξεκίνησε ως δική σου επιλογή μπορεί να καταλήξει να αντιμετωπίζεται ως δεδομένο. Και τότε το «μπορείς να μας βοηθήσεις;» κινδυνεύει να μετατραπεί σιωπηλά σε «θα το αναλάβεις εσύ».
Το «ναι» σε όλα έχει κόστος
Κάθε φορά που αναλαμβάνεις κάτι επιπλέον, αυτός ο χρόνος πρέπει να βρεθεί κάπου. Μπορεί να προέρχεται από το διάλειμμά σου, από τις ώρες που θα αφιέρωνες στις βασικές σου αρμοδιότητες ή ακόμη και από τον προσωπικό σου χρόνο.
Όταν αυτό επαναλαμβάνεται, δεν αυξάνεται μόνο ο όγκος της δουλειάς. Αυξάνεται και η πιθανότητα να δουλεύεις συνεχώς υπό πίεση, να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς στις πραγματικές προτεραιότητες και να φτάνεις στο τέλος της ημέρας χωρίς ενέργεια.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι βοήθησες μία ή δύο φορές. Είναι όταν η έξτρα βοήθεια μετατρέπεται σε μόνιμο μοντέλο εργασίας.
Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι δεν είσαι συνεργάσιμος/η
Πολλές φορές πίσω από τη μόνιμη διαθεσιμότητα κρύβεται μια απλή σκέψη: «Αν πω όχι, μήπως φανώ δύσκολος/η;».
Ένα επαγγελματικό όριο, όμως, δεν χρειάζεται να είναι ούτε απότομο ούτε απόλυτο. Μπορεί να είναι τόσο απλό όσο το να εξηγήσεις ότι δεν προλαβαίνεις να αναλάβεις κάτι επιπλέον χωρίς να μετακινηθεί κάποια άλλη προτεραιότητα.
Αντί για ένα αυτόματο «ναι», μπορείς για παράδειγμα να ρωτήσεις ποια από τις δύο δουλειές πρέπει να προηγηθεί. Με αυτόν τον τρόπο δεν αρνείσαι να βοηθήσεις. Κάνεις ξεκάθαρο ότι ο χρόνος και ο φόρτος εργασίας σου έχουν όρια.
Πότε η διαθεσιμότητά σου αρχίζει να θεωρείται δεδομένη;
Συνήθως δεν υπάρχει μία στιγμή που όλα αλλάζουν. Υπάρχουν, όμως, μικρές ενδείξεις.
Τα «επείγοντα» αρχίζουν να γίνονται όλο και συχνότερα. Οι επιπλέον αρμοδιότητες καταλήγουν σχεδόν αυτόματα σε εσένα. Τα μηνύματα εκτός ωραρίου πληθαίνουν και υπάρχει η προσδοκία ότι θα απαντήσεις. Ή μπορεί να διαπιστώσεις ότι είσαι πάντα ο/η πρώτος/η που αναζητούν όταν κάποιος άλλος δεν προλαβαίνει.
Ένα ακόμη σημάδι είναι να δυσκολεύεσαι εσύ ο ίδιος/η ίδια να πεις «όχι», ακόμη κι όταν γνωρίζεις ότι αντικειμενικά δεν έχεις χρόνο.
Αν η πρώτη σου σκέψη είναι πάντα «θα βρω τρόπο», ίσως αξίζει μερικές φορές να αναρωτιέσαι και «χρειάζεται πράγματι να το αναλάβω εγώ;».
Το να είσαι καλός/ή στη δουλειά σου δεν σημαίνει να είσαι πάντα online
Το πόσο σωστά κάνεις τη δουλειά σου δεν μετριέται από το πόσο γρήγορα απαντάς σε ένα μήνυμα στις 10 το βράδυ ούτε από το πόσες επιπλέον υποχρεώσεις μπορείς να στριμώξεις μέσα σε μία ημέρα.
Η επαγγελματική συνέπεια φαίνεται και από το αν μπορείς να οργανώνεις τον χρόνο σου, να παραδίδεις όσα έχεις αναλάβει, να επικοινωνείς εγκαίρως όταν κάτι δεν είναι εφικτό και να προστατεύεις την ποιότητα της δουλειάς σου.
Μερικές φορές, μάλιστα, το πιο επαγγελματικό πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να πεις ξεκάθαρα ότι κάτι δεν χωράει στο πρόγραμμά σου.
Δεν χρειάζεται να περάσεις από το «ναι σε όλα» στο «όχι σε όλα»
Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσεις να βοηθάς ή να αρνείσαι οτιδήποτε βρίσκεται έξω από τις απολύτως βασικές αρμοδιότητές σου. Σε κάθε δουλειά υπάρχουν περίοδοι που απαιτούν περισσότερη ευελιξία και στιγμές που μια ομάδα χρειάζεται να λειτουργήσει πιο συλλογικά.
Η διαφορά βρίσκεται στη συχνότητα και κυρίως στην επιλογή.
Να μπορείς να βοηθήσεις όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, χωρίς κάθε έκτακτη ανάγκη των άλλων να γίνεται αυτομάτως δική σου. Να λες «ναι» επειδή μπορείς και το επιλέγεις – όχι επειδή όλοι γύρω σου έχουν μάθει ότι δεν θα πεις ποτέ «όχι».
Γιατί το να μπορούν οι άλλοι να βασίζονται πάνω σου είναι επαγγελματικό προσόν. Το να θεωρούν ότι είσαι μονίμως διαθέσιμος/η είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβα΄στε ακόμα
Το CV σου θέλει update και μάλλον δεν το ξέρεις: 5+1 πράγματα που αξίζει να αλλάξεις
Νέα σεζόν, ίδιος μισθός; 4+1 σημάδια ότι έχεις κάθε λόγο να ζητήσεις αύξηση
