Η σύνταξη μπορεί να μοιάζει πολύ μακρινή, αλλά αν ονειρεύεσαι να αφήσεις τη δουλειά σου για λίγο, δεν είσαι η μόνη. Οι εργαζόμενοι της Gen Z παίρνουν ολοένα και περισσότερο άδεια άνευ αποδοχών από τις θέσεις πλήρους απασχόλησης. Η τάση αυτή, που έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στο TikTok, έχει πλέον και όνομα: micro-retirement, δηλαδή «μικροσυνταξιοδότηση».

Σύμφωνα με την Jasmine Escalera, PhD, ειδικό σε θέματα καριέρας στη Zety, ως «μικροσυνταξιοδότηση» ορίζεται ένα συνειδητά επιλεγμένο επαγγελματικό διάλειμμα, διάρκειας από μερικούς μήνες έως και μερικά χρόνια. Αντί να περιμένουν την παραδοσιακή συνταξιοδότηση, οι εργαζόμενοι κάνουν μικρά διαλείμματα για ταξίδια, προσωπικούς στόχους ή για να διαχειριστούν το burnout, πριν επιστρέψουν στην αγορά εργασίας.

Με άλλα λόγια, ανταλλάσσεις ένα μέρος του πλούτου που θα αποκτούσες προς το τέλος της επαγγελματικής σου ζωής με εμπειρίες που μπορείς να ζήσεις νωρίτερα, εξηγεί η Kiki Jacobson, LMHC, πιστοποιημένη οικονομική θεραπεύτρια και συγγραφέας του *What You Never Thought About Money*.

Ωστόσο, αυτές οι μικροσυνταξιοδοτήσεις δεν είναι για όλους.

Η γοητεία της «μικροσυνταξιοδότησης»

Οι «μικροσυνταξιοδοτήσεις» διαφέρουν από τα επαγγελματικά κενά (career gaps), τα οποία μπορεί να είναι προγραμματισμένα ή εντελώς απρόβλεπτα. Για παράδειγμα, η ανάγκη φροντίδας ενός συγγενικού προσώπου μπορεί να οδηγήσει σε ένα προγραμματισμένο διάλειμμα από την εργασία, ενώ μια απόλυση μπορεί να προκαλέσει ένα απρογραμμάτιστο κενό.

Για έναν επιχειρηματία, μια μικροσυνταξιοδότηση μπορεί να σημαίνει ότι αναθέτει προσωρινά τη λειτουργία της επιχείρησης σε κάποιον άλλο.

Για τους νεότερους εργαζομένους, οι μικροσυνταξιοδοτήσεις αποτελούν σε μεγάλο βαθμό αντίδραση στο εργασιακό burnout που βίωσε η προηγούμενη γενιά, υποστηρίζει η Loren Margolis, executive coach και συγγραφέας του Executive Coaching: Perspectives and Practices Across the Field. «Οι εργαζόμενοι της Gen Z έχουν την ευελιξία να κάνουν πράγματα που οι προηγούμενες γενιές δεν μπορούσαν».

Γιατί είναι δημοφιλής η μικροσυνταξιοδότηση

Αλλάζουν οι αξίες γύρω από την εργασία

Η πανδημία άλλαξε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εργασία. «Οι εργαζόμενοι της Gen Z μεγάλωσαν μέσα σε αυτή την αναγκαστική παύση και έχουμε πλέον μια ολόκληρη γενιά της οποίας η ψυχική υγεία επηρεάστηκε σημαντικά», λέει η Margolis.

Μετά την πανδημία, πολλοί άνθρωποι επανεξέτασαν τη ζωή τους και το πόσο —ή αν— ήθελαν να είναι αφοσιωμένοι στη δουλειά τους και πήραν συνειδητά την απόφαση να αφιερώσουν χρόνο στον εαυτό τους ή να κάνουν κάτι που βρίσκεται πιο κοντά στις αξίες τους.

Έχει αλλάξει, επίσης, ο τρόπος με τον οποίο οι εργοδότες αντιμετωπίζουν την επαγγελματική διαδρομή. Στο παρελθόν, ένας recruiter μπορεί να χαρακτήριζε κάποιον «job hopper» αν έμενε λιγότερο από δύο χρόνια σε μια εταιρεία. Τώρα, σχεδόν όλοι αντιμετωπίζουν τις επαγγελματικές πορείες ως διαδρομές με πολλές κατευθύνσεις και όχι ως άκαμπτες εταιρικές σκάλες.

Μεγαλύτερη φροντίδα για την ψυχική υγεία

«Το burnout δεν θεραπεύεται με διακοπές ή με ένα τριήμερο», λέει η Elizabeth Lombardo, PhD, κλινική ψυχολόγος και συγγραφέας του The Mattering Advantage.

Όταν βρίσκεσαι σε διακοπές, μπορεί να μην καταφέρνεις πραγματικά να αποσυνδεθείς από το κινητό σου ή από το άγχος της επιστροφής στη δουλειά την Κυριακή. Αντίθετα, μια «μικροσυνταξιοδότηση» σου επιτρέπει να αποσυνδεθείς ουσιαστικά, να ζήσεις νέες εμπειρίες και να σκεφτείς την επόμενη φάση της ζωής σου.

Η διαρκής εργασία δημιουργεί ένα τεράστιο νοητικό φορτίο και το να απέχεις για λίγο σου δίνει κάτι να περιμένεις με ανυπομονησία. Μπορεί να αποτρέψει το αίσθημα αδυναμίας, επειδή δουλεύεις ενεργά για κάτι που θέλεις και έχεις επιλέξει εσύ.

Για παράδειγμα, μπορείς να αποφασίσεις ότι θα δώσεις προτεραιότητα στα χόμπι σου, στην άσκηση, στον διαλογισμό ή στον χρόνο με τους ανθρώπους που αγαπάς.

Μπορεί να σου δώσει καλύτερη εικόνα για τα οικονομικά σου

Ένα λιγότερο προφανές όφελος μιας «μίνι συνταξιοδότησης» είναι ότι μπορεί να σε κάνει πιο συνειδητοποιημένη ως προς τις δαπάνες σου.

Ένα μεγάλο μέρος της υπερκατανάλωσης και των περιττών αγορών οφείλεται στο ότι νιώθουμε κουρασμένοι, αγχωμένοι ή καταβεβλημένοι. Όταν δεν είσαι μονίμως εξαντλημένη, είναι λιγότερο πιθανό να κάνεις παρορμητικές αγορές ή να παραγγέλνεις συνεχώς φαγητό.

Ένα ακόμη οικονομικό όφελος μπορεί να είναι το να περάσεις τη «μίνι συνταξιοδότηση» σου σε έναν τόπο με χαμηλότερο κόστος ζωής. Η εξοικονόμηση μπορεί να αντισταθμίσει ένα μέρος του εισοδήματος που χάνεις και παράλληλα να σου δείξει πόσα χρήματα χρειάζεσαι πραγματικά για να ζεις καλά.

Αυτό, σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, μπορεί να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε πιο συνειδητή διαχείριση των χρημάτων.

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Σε βοηθά να αντιμετωπίσεις την επαγγελματική αβεβαιότητα

Έχουν περάσει οι εποχές που μπορούσες να θεωρείς δεδομένο ότι θα συνταξιοδοτηθείς στα μέσα της δεκαετίας των 60. Αν έχεις δει τους γονείς σου να αναγκάζονται να καθυστερήσουν τη συνταξιοδότησή τους, αυτή η μεγάλη ανταμοιβή έπειτα από δεκαετίες εργασίας μοιάζει πλέον αβέβαιη ή πολύ μακρινή.

Γι' αυτό, για τις νεότερες γενιές, τα διαλείμματα νωρίτερα στην επαγγελματική ζωή μπορεί να έχουν περισσότερο νόημα.

Τα μικρά επαγγελματικά διαλείμματα μπορούν να σε βοηθήσουν να αντιμετωπίσεις την αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας. Με το κόστος ζωής να αυξάνεται και την απειλή ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει ορισμένες θέσεις εργασίας, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι φοβούνται ότι θα χρειαστεί να δουλεύουν για περισσότερα χρόνια απ' όσο περίμεναν.

Οι «μίνι συνταξιοδοτήσεις» μπορούν επίσης να αποτελέσουν ευκαιρία για να αποκτήσεις νέες δεξιότητες ή ακόμη και να μετατρέψεις ένα χόμπι ή μια δουλειά μερικής απασχόλησης σε κανονική καριέρα.

Τα μειονεκτήματα της «μικροσυνταξιοδότησης»

Οι «μίνι συνταξιοδοτήσεις» κρύβουν κινδύνους τόσο για τα οικονομικά όσο και για την καριέρα σου. Αυτά είναι μερικά από τα βασικά μειονεκτήματα της προσωρινής διακοπής της εργασίας.

Οικονομικές απώλειες

Μια «μικροσυνταξιοδότηση» σημαίνει ότι δεν έχεις τον κανονικό μισθό σου. Το να βασίζεσαι στις αποταμιεύσεις ή στις πιστωτικές κάρτες σου μπορεί να σε οδηγήσει σε χρέος. Ειδικά αν βρίσκεσαι στην αρχή της καριέρας σου, έχεις ήδη λιγότερο χρόνο για να δημιουργήσεις αποταμιεύσεις και επενδύσεις.

Χωρίς σταθερό εισόδημα, δημιουργούνται επίσης κενά στις συνταξιοδοτικές εισφορές σου και στις εργοδοτικές εισφορές αντιστοίχισης.

Μπορεί, επίσης, να χάσεις την ασφαλιστική κάλυψη υγείας και άλλα προνόμια που συνδέονται με την εργασία σου.

Επαγγελματικές επιπτώσεις

Οι εργοδότες μπορεί να μη δουν με καλό μάτι μια απόφαση να κάτσεις, ιδιαίτερα αν λείπεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μπορεί να χάσεις μια ευκαιρία προαγωγής ή να δυσκολευτείς να εξηγήσεις τα κενά στο βιογραφικό σου. Παράλληλα, η απουσία από την εργασία σημαίνει ότι χάνεις ευκαιρίες να δημιουργήσεις σχέσεις με μέντορες και ανθρώπους που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την επαγγελματική σου εξέλιξη.

Και όταν αποφασίσεις να επιστρέψεις, μπορεί να χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι να βρεις ξανά δουλειά.

«Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει πολύ γρήγορα εξαιτίας της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, οπότε μπορεί να χάσεις ευκαιρίες να μάθεις νέες δεξιότητες», λέει η Escalera.

Ένας ακόμη κίνδυνος είναι η ηλικιακή διάκριση. Όσο μεγαλώνεις, τόσο δυσκολότερο γίνεται να βρεις δουλειά. Επιπλέον, ένας μεγαλύτερος σε ηλικία εργαζόμενος μπορεί να ακούσει από έναν εργοδότη ότι είναι προτιμότερο να συνταξιοδοτηθεί οριστικά παρά να κάνει ένα προσωρινό διάλειμμα.

Το συναισθηματικό κόστος

Το να μην πηγαίνεις στο γραφείο μπορεί να είναι βοηθητικό από ορισμένες απόψεις, αλλά η εργασία σου προσφέρει και θετικά πράγματα, όπως κοινωνική επαφή, σκοπό και νόημα στη ζωή σου.

Το να νιώθουμε ότι έχουμε αξία και ότι προσφέρουμε στους άλλους είναι μια βασική ανθρώπινη ανάγκη. Όταν αυτό απουσιάζει, μπορεί να βιώσουμε μοναξιά, κατάθλιψη και έντονη ψυχική δυσφορία.

Ένα επαγγελματικό διάλειμμα μπορεί να σημαίνει απώλεια κοινωνικής υποστήριξης αλλά και επαφής με διαφορετικές ιδέες και απόψεις.

Η δουλειά μάς φέρνει αντιμέτωπους με νέες προκλήσει, από την επίλυση προβλημάτων και την προσέλκυση νέων πελατών μέχρι την ολοκλήρωση δύσκολων projects. Χωρίς τη ρουτίνα της εργασίας, μπορεί να χάσεις ένα μέρος της αίσθησης ταυτότητάς σου.

Photo by Marissa Grootes on Unsplash

Είναι μια μικροσυνταξιοδότηση κατάλληλη για σένα;

Η μικροσυνταξιοδότηση είναι περισσότερο μια στρατηγική ζωής παρά μια οικονομική στρατηγική λένε οι ειδικοί. Για να την αξιοποιήσεις προτείνουν να σκεφτείς και να υπολογίσεις τα εξής:

Σκέψου το «γιατί» σου

«Μπορεί να σκέφτεσαι: “Δεν αντέχω άλλο στη δουλειά μου” ή “Μισώ το αφεντικό μου”», λέει η Lombardo.

Η συμβουλή της είναι να αναρωτηθείς αν αυτές οι σκέψεις προέρχονται από τον εσωτερικό σου επικριτή ή αν στην πραγματικότητα σχετίζονται με την ανάγκη σου να βρεις περισσότερο νόημα και σύνδεση.

«Το burnout μπορεί να προκύψει επειδή οι εργοδότες έχουν υπερβολικές απαιτήσεις και προσδοκίες», λέει η Escalera. «Ο άλλος παράγοντας είναι εσωτερικός: μπορεί να δυσκολεύεσαι να βάλεις όρια στη δουλειά σου».

Πριν επιστρέψεις στην εργασία σου, βεβαιώσου ότι αισθάνεσαι άνετα με το να θέτεις όρια και ότι επιστρέφεις σε ένα περιβάλλον καλύτερο από εκείνο που άφησες.

Κάνε ένα σχέδιο

Αποφάσισε τι θα κάνεις κατά τη διάρκεια του διαλείμματος και τι ελπίζεις να πετύχεις, συμβουλεύει η Lombardo.

Η Jacobson προτείνει να σχεδιάσεις τι θα κάνεις κάθε μήνα — είτε πρόκειται για ξεκούραση, ταξίδια, εθελοντισμό ή κάποια ανακαίνιση στο σπίτι.

Υπολόγισε επίσης πόσα χρήματα θα χρειαστείς για τη «μίνι συνταξιοδότησή» σου.

Χρειάζεται να σκεφτείς και το timing. Καλό είναι να περιμένεις μέχρι να έχεις ολοκληρώσει στη δουλειά σου κάποια σημαντικά projects που είναι ορατά και μπορούν να καταγραφούν ως επιτεύγματα.

Επίσης πρέπει να σκεφτείς πώς θα διατηρήσεις ή θα ανανεώσεις τις επαγγελματικές σου δεξιότητες όσο θα βρίσκεσαι εκτός εργασίας.

Εξίσου σημαντικό είναι να λάβεις υπόψη τις προσωπικές σου σχέσεις και το επαγγελματικό σου δίκτυο. Αν πρόκειται να περάσεις περισσότερο χρόνο στο σπίτι ή να φύγεις για ταξίδια, η Lombardo προτείνει να κάνεις μια ανοιχτή συζήτηση με τον σύντροφό σου, τα παιδιά σου ή τους ανθρώπους με τους οποίους συγκατοικείς.

Προετοιμάσου, όμως, και για το ενδεχόμενο να μην κατανοήσουν ή να μη συμφωνήσουν με την επιλογή σου.

Να είσαι προσαρμοστική

«Οι μίνι συνταξιοδοτήσεις ακούγονται φανταστικές, αλλά η συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων μπορεί να μην έχει αυτή την επιλογή», λέει η Escalera.

Η συμβουλή της είναι να συζητήσεις με τον προϊστάμενό σου για τον φόρτο εργασίας, να αξιοποιήσεις τις ημέρες άδειας που δεν έχεις χρησιμοποιήσει και να εξετάσεις το ενδεχόμενο μιας άδειας για λόγους ψυχικής υγείας.

Αν δεν μπορείς να κάνεις πραγματικό διάλειμμα από τη δουλειά, η Lombardo προτείνει να αναρωτηθείς:

«Τι μπορώ να κάνω —ή τι μπορώ να σταματήσω να κάνω— ώστε να είμαι πιο ευτυχισμένη και πιο υγιής τώρα;».

Αρκεί να φροντίσεις να κρατήσεις στη ζωή σου τα θετικά στοιχεία της εργασίας, χωρίς όμως να κουβαλάς μαζί σου το άγχος της Κυριακής.