Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι μια κατάσταση που επηρεάζει τον μισό πληθυσμό του πλανήτη περιβάλλεται από τόσες παρανοήσεις. Κι όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει με την εμμηνόπαυση. Τόσο οι γυναίκες όσο και οι επαγγελματίες υγείας μπορεί να συγχέουν τα πραγματικά δεδομένα με μύθους και σύμφωνα με το Νational Geographic αυτό μπορεί να συμβαίνει και λόγω της πρόσβασης σε πολλή πληροφορία.
«Οι γυναίκες που διανύουν τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση έχουν σήμερα πρόσβαση σε περισσότερες πληροφορίες από ποτέ, αλλά ορισμένες από αυτές είναι παραπλανητικές ή λανθασμένες», δήλωσε στο NT η Makeba Williams, ερευνήτρια της εμμηνόπαυσης στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ιλινόις.
Ορισμένοι ειδικοί αποδίδουν το πρόβλημα στο στίγμα γύρω από τη γήρανση, το οποίο αποτρέπει τις γυναίκες από το να μοιράζονται τις εμπειρίες τους. Αν και η κατάσταση βελτιώνεται, το στίγμα εξακολουθεί να υπάρχει. Επισημαίνουν επίσης την ανεπαρκή ιατρική εκπαίδευση σχετικά με τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, καθώς και την περιορισμένη επιστημονική έρευνα. Ωστόσο, θεωρούν ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η ολοένα αυξανόμενη παρουσία «ειδικών» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι προσφέρουν λανθασμένες ή μη αποδεδειγμένες συμβουλές.
«Η παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο αυξάνεται εκρηκτικά παράλληλα με τις οικονομικές ευκαιρίες που δημιουργούνται για όσους μπορούν να αποκομίσουν κέρδος», όπως συμβαίνει με την πώληση αμφιλεγόμενων εξετάσεων ή θεραπειών, είπε στο Νational Geographic η Jen Gunter, γυναικολόγος στο Σαν Φρανσίσκο και συγγραφέας του βιβλίου The Menopause Manifesto. Η ίδια αναφέρθηκε στο θέμα στο ετήσιο συνέδριο της Menopause Society το περασμένο φθινόπωρο.
Και ιδού 5 από τις σημαντικότερες παρανοήσεις γύρω από την εμμηνόπαυση και τι ισχύει στην πραγματικότητα σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα
Μύθος #1: Όλες οι γυναίκες βιώνουν παρόμοια συμπτώματα
Οι περισσότερες γυναίκες συνδέουν την εμμηνόπαυση με συμπτώματα που οι ειδικοί αποκαλούν «τα τέσσερα βασικά»: εξάψεις ή νυχτερινές εφιδρώσεις, κολπική ξηρότητα, δυσκολίες στον ύπνο και αλλαγές στη διάθεση.
Πράγματι, αυτά είναι τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα. Περισσότερο από το 80% των γυναικών εμφανίζει εξάψεις, ενώ περίπου το ένα τρίτο παρουσιάζει ανεπαρκή υγρασία στην περιοχή της πυέλου.
Ωστόσο, πολλές ακόμη ενοχλήσεις μπορεί να εμφανιστούν εξαιτίας των ορμονικών διακυμάνσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η φαγούρα στο δέρμα, οι πόνοι στις αρθρώσεις, οι ταχυπαλμίες, η ζάλη, το αίσθημα καύσου στο στόμα, οι εμβοές στα αυτιά, οι τροφικές δυσανεξίες και άλλα συμπτώματα.
Το πλήρες φάσμα των συμπτωμάτων σπάνια καταγράφεται στις έρευνες για την εμμηνόπαυση, εν μέρει επειδή οι μελέτες τείνουν να περιλαμβάνουν σχετικά μικρό αριθμό συμμετεχουσών.
Ωστόσο, προτού αποφασίσουν ότι τα συμπτώματα μιας γυναίκας οφείλονται στην εμμηνόπαυση, οι γιατροί θα πρέπει να πραγματοποιούν έναν ολοκληρωμένο έλεγχο, ώστε να αποκλείουν άλλες πιθανές αιτίες.
Για παράδειγμα, ο πόνος στο στόμα μπορεί να υποδηλώνει οδοντιατρικά προβλήματα, ενώ οι ταχυπαλμίες μπορεί να αποτελούν ένδειξη καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Η σύγχυση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή τα χρόνια της μέσης ηλικίας που προηγούνται της εμμηνόπαυσης, γνωστά ως περιεμμηνόπαυση, είναι συχνά μια περίοδος κατά την οποία εμφανίζονται και άλλες ιατρικές παθήσεις, αλλά και προσωπικές δυσκολίες.
Αυτές μπορεί να κάνουν τις γυναίκες να αισθάνονται κόπωση, κατάθλιψη, πνευματική θολούρα ή γενικότερα ότι δεν βρίσκονται στα καλύτερά τους, για λόγους που δεν σχετίζονται απαραίτητα με τις ορμονικές μεταβολές.
Περισσότερο από το 80% των γυναικών που περνούν την εμμηνόπαυση εμφανίζει εξάψεις, ωστόσο η μετάβαση μπορεί να συνοδεύεται και από αρκετά λιγότερο γνωστά συμπτώματα.
Freepik
Μύθος #2: Οι ορμονικές εξετάσεις μπορούν να σου πουν αν βρίσκεσαι στην περιεμμηνόπαυση
Πολλοί γιατροί και κλινικές τηλεϊατρικής προσφέρουν εξετάσεις για τον έλεγχο των επιπέδων της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) και της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) σε γυναίκες μέσης ηλικίας που θέλουν να μάθουν αν βρίσκονται στην περιεμμηνόπαυση ή να αξιολογήσουν τη γονιμότητά τους.
Είναι γνωστό ότι αυτές οι ορμόνες, οι οποίες παράγονται από την υπόφυση, αυξάνονται κατά τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση.
Ωστόσο, η χρέωση για αυτές τις εργαστηριακές εξετάσεις «είναι ένας τρόπος με τον οποίο εκμεταλλεύονται τις γυναίκες», επιμένει η Makeba Williams, καθώς οι αριθμητικές τιμές μιας μεμονωμένης εξέτασης έχουν ελάχιστη σημασία.
«Τα επίπεδα των ορμονών ανεβοκατεβαίνουν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επομένως η τιμή που έχεις τώρα μπορεί να είναι διαφορετική ακόμη και μία ώρα αργότερα» τονίζει.
Αντίθετα, ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να διαπιστωθεί η περιεμμηνόπαυση είναι η παρακολούθηση των αλλαγών στον εμμηνορροϊκό κύκλο.
Στα αρχικά στάδια, η διάρκεια του κύκλου μπορεί να αποκλίνει από τη συνηθισμένη διάρκεια μιας γυναίκας κατά περίπου επτά ημέρες. Στα πιο προχωρημένα στάδια, η περίοδος μπορεί να εμφανίζεται με διαστήματα δύο ή περισσότερων μηνών. Η ίδια η εμμηνόπαυση διαγιγνώσκεται αναδρομικά, έναν χρόνο μετά την τελευταία περίοδο.
Όσον αφορά τη γονιμότητα, οι ορμονικές εξετάσεις δεν είναι επίσης ιδιαίτερα αξιόπιστες.
Η γονιμότητα μειώνεται σημαντικά κατά τα χρόνια της περιεμμηνόπαυσης. Από τις πιθανότητες σύλληψης που ανέρχονται περίπου στο 30% ανά εμμηνορροϊκό κύκλο κατά τη δεκαετία των 20, πέφτουν σε μονοψήφια ποσοστά μετά τα 40.
Ωστόσο, η σύλληψη εξακολουθεί να είναι δυνατή, ανεξάρτητα από το τι δείχνουν οι ορμονικές εξετάσεις. Παράλληλα, τα ποσοστά αποβολών στις μεγαλύτερες ηλικίες ξεπερνούν το 50%.
Μύθος #3: Η ορμονική θεραπεία είναι υπερβολικά επικίνδυνη για τις περισσότερες γυναίκες
Η ορμονική θεραπεία είναι «η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τις εξάψεις», αναφέρει ξεκάθαρα η Menopause Society στις κατευθυντήριες οδηγίες της.
Τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τα δύο τρίτα των γυναικών των οποίων τα συμπτώματα επηρεάζουν τον ύπνο, τη συγκέντρωση και άλλες πτυχές της ποιότητας ζωής τους.
Ωστόσο, μόνο ένα μικρό ποσοστό των γυναικών που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από αυτές τις θεραπείες τις χρησιμοποιεί, εξαιτίας λανθασμένων αντιλήψεων ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού ή άλλων παθήσεων για όλες τις γυναίκες.
Σε μια διαδικτυακή έρευνα, περισσότερο από το 70% των 1.500 γυναικών που βρίσκονταν στην περιεμμηνόπαυση ή είχαν ήδη περάσει στην εμμηνόπαυση ανέφεραν ότι παρουσίαζαν τακτικά εξάψεις. Ωστόσο, μόλις το 11% λάμβανε ορμονικά φάρμακα.
Τα ποσοστά είναι ακόμη χαμηλότερα στις γυναίκες που βρίσκονται μετά την εμμηνόπαυση, καθώς δεν ξεπερνούν το 5%.
Η χαμηλή χρήση της θεραπείας είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τις γυναίκες που εισέρχονται στην περιεμμηνόπαυση πριν από την ηλικία των 40 ετών. Η μείωση των οιστρογόνων τις θέτει σε αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα στην καρδιαγγειακή υγεία και την υγεία των οστών.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο, μόνο το ένα τρίτο αυτών των γυναικών λαμβάνει ορμονική θεραπεία.
Εκτός από τον περιορισμό των εξάψεων, η ορμονική θεραπεία μπορεί να ωφελήσει και την καρδιαγγειακή υγεία, καθώς οι επίμονες και συχνές εξάψεις που δεν αντιμετωπίζονται —και οι οποίες μπορεί να διαρκέσουν για χρόνια— συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Menopause Society, οι υγιείς γυναίκες κάτω των 60 ετών, οι οποίες βρίσκονται μέσα στα πρώτα δέκα χρόνια από την τελευταία τους περίοδο, μπορούν να λαμβάνουν με ασφάλεια τα συγκεκριμένα φάρμακα.
Οι γυναίκες των οποίων το ιατρικό ιστορικό δεν επιτρέπει τη χρήση ορμονών —όπως εκείνες που έχουν νοσήσει στο παρελθόν από καρκίνο του μαστού— μπορούν να περιορίσουν τις εξάψεις με άλλα φάρμακα. Σε αυτά περιλαμβάνονται και νεότερες μη ορμονικές επιλογές, οι οποίες στοχεύουν στους νευρώνες του εγκεφάλου που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματος.
Τα αντισυλληπτικά χάπια, τα οποία περιέχουν υψηλότερα επίπεδα οιστρογόνων, μπορούν επίσης να μετριάσουν τις ορμονικές διακυμάνσεις και να αποτελέσουν μια εναλλακτική επιλογή για τις γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση που θέλουν παράλληλα να αποφύγουν μια εγκυμοσύνη.
«Τα αποκαλούμε αντισυλληπτικά, αλλά θα ήθελα να τα είχαμε ονομάσει ορμονική θεραπεία για την περιεμμηνόπαυση», λέει η Williams, θέλοντας να τονίσει τα οφέλη τους.
Freepik
Μύθος #4: Οι βιοπανομοιότυπες ορμόνες είναι καλύτερες από τις φαρμακευτικές
Οι διαφημίσεις για τις «φυσικές» ή «βιοπανομοιότυπες» ορμόνες βρίσκονται παντού στο διαδίκτυο, παρουσιάζοντάς τες ως καλύτερες, ασφαλέστερες ή αποτελεσματικότερες από τις φαρμακευτικές εκδοχές τους.
Ωστόσο, αυτοί οι όροι δεν έχουν ουσιαστική σημασία, λέει η Gunter.
«Η βιοπανομοιότυπη οιστραδιόλη είναι απλώς οιστραδιόλη. Ο όρος δεν προσθέτει τίποτα στον ορισμό της. Ωστόσο, οι άνθρωποι πιστεύουν ότι σημαίνει κάτι διαφορετικό ή πιο ξεχωριστό από τις ορμόνες που παρασκευάζονται από τις φαρμακευτικές εταιρείες», εξηγεί.
Στην πραγματικότητα, η μόνη πραγματικά φυσικής προέλευσης ορμόνη είναι το Premarin, ένα φαρμακευτικό σκεύασμα οιστρογόνων που προέρχεται από τα ούρα εγκύων φοράδων. «Κάθε άλλη ορμόνη παρασκευάζεται στο εργαστήριο, μέσα από μια σύνθετη βιοχημική διαδικασία πολλών σταδίων», συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χαρακτηρίζονται ως βιοπανομοιότυπες.
Οι διαφημιστές χρησιμοποιούν συχνά αυτούς τους όρους για να αναφερθούν στην εξατομικευμένη ορμονική θεραπεία που παρασκευάζεται σε ειδικά φαρμακεία, τα λεγόμενα φαρμακεία γαληνικών σκευασμάτων.
Ωστόσο, αυτά τα φάρμακα δεν υπόκεινται στους αυστηρούς ελέγχους και τις δοκιμές των αντίστοιχων φαρμακευτικών σκευασμάτων που έχουν εγκριθεί και ελέγχονται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA).
Μια ανασκόπηση μελετών που δημοσιεύθηκε το 2022 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εξατομικευμένες βιοπανομοιότυπες ορμόνες δεν έχουν ακόμη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους στην αντιμετώπιση των εξάψεων.
Οι ερευνητές επισήμαναν επίσης ότι απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες για να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι αυτών των φαρμάκων σε σχέση με την καρδιαγγειακή υγεία και τον καρκίνο.
Η Gunter ανησυχεί ιδιαίτερα για τις ορμόνες που χορηγούνται με τη μορφή εμφυτευμάτων κάτω από το δέρμα, καθώς οι δόσεις τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα υψηλές.
Freepik
Μύθος #5: Τα συμπληρώματα βοηθούν στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης
Δεκάδες φυτικά σκευάσματα υπόσχονται να περιορίσουν τις εξάψεις ή να βελτιώσουν τη διάθεση και τον ύπνο κατά την περιεμμηνόπαυση.
Οι influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συχνά προωθούν αυτά τα προϊόντα, πολλά από τα οποία πωλούν και οι ίδιοι. Ωστόσο, κανένα από αυτά δεν έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
«Μακάρι να μπορούσα να πω ότι διαθέτουμε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες χωρίς συνταγή για την αντιμετώπιση των εξάψεων, αλλά απλώς δεν έχουμε τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία», λέει η Stephanie Faubion, κορυφαία ερευνήτρια της εμμηνόπαυσης στην Mayo Clinic και ιατρική διευθύντρια της Menopause Society.
Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά δημοφιλή συμπληρώματα δεν προσφέρουν κανένα όφελος ή παρουσιάζουν ανάμεικτα αποτελέσματα. Τα περισσότερα από αυτά έχουν εξεταστεί σε περιορισμένο αριθμό γυναικών.
Για τον λόγο αυτό, η Menopause Society δεν συνιστά προϊόντα που περιέχουν μαύρο cohosh (black cohosh), σόγια, έλαιο νυχτολούλουδου, γαϊδουράγκαθο (milk thistle) και άλλες φυτικές ουσίες.
Ορισμένα από αυτά τα συμπληρώματα ενδέχεται να κρύβουν και δικούς τους κινδύνους. Για παράδειγμα, το black cohosh μπορεί να είναι τοξικό για το ήπαρ σε ορισμένες δόσεις. Επιπλέον, το συγκεκριμένο βότανο συχνά αναγράφεται λανθασμένα στις ετικέτες των προϊόντων. Σε περισσότερα από το ένα τέταρτο των δειγμάτων που εξετάστηκαν, διαπιστώθηκε ότι δεν περιείχαν καθόλου black cohosh.
Παρά την έλλειψη επιστημονικών δεδομένων για τα συμπληρώματα, υπάρχουν αποτελεσματικές μη φαρμακευτικές θεραπείες για την εμμηνόπαυση.
Αρκετές τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν δείξει ότι οι συνεδρίες κλινικής ύπνωσης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις εξάψεις.
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορεί επίσης να περιορίσει αυτά τα συμπτώματα, ακόμη και όταν πραγματοποιείται διαδικτυακά.
«Δεν υπάρχει τίποτα πιο φυσικό από αυτό», λέει η Gunter.
Διαβάστε ακόμα:
Κρυώνεις περισσότερο από τους άλλους; Οι πιθανές αιτίες που κρύβονται πίσω από αυτό
Ξυπνάς με πικρή γεύση στο στόμα; Οι πιθανές αιτίες που αξίζει να γνωρίζεις
