Υπάρχουν μέρες που νιώθεις πως έχεις ένα μικρό «σύννεφο» μέσα στο κεφάλι σου. Πας να θυμηθείς κάτι απλό και κολλάς. Ανοίγεις το κινητό για να κάνεις μια δουλειά και ξαφνικά ξεχνάς γιατί το έπιασες. Στέκεσαι στην κουζίνα και προσπαθείς να θυμηθείς αν έβαλες αλάτι ή αν το άφησες «για μετά».

Και κάπου εκεί αρχίζει η σκέψη που σε τσιγκλάει: «Μήπως κάτι δεν πάει καλά με μένα;».

Η αλήθεια είναι πως, τις περισσότερες φορές, δεν είναι θέμα «χαζομάρας» ή «κακής μνήμης». Είναι το στρες. Και όσο πιο έντονο είναι, τόσο πιο πολύ επηρεάζει την ικανότητά σου να συγκεντρώνεσαι, να αποθηκεύεις πληροφορίες και να τις ανασύρεις όταν τις χρειάζεσαι.

Το στρες δεν σε κάνει αφηρημένη επειδή «είσαι έτσι»

Το στρες δεν είναι απλώς μια ψυχολογική κατάσταση. Είναι μια ολόκληρη σωματική αντίδραση. Το σώμα σου, όταν αγχώνεται, λειτουργεί σαν να βρίσκεται σε κατάσταση κινδύνου. Σαν να πρέπει να τρέξεις, να σωθείς, να επιβιώσεις.

Και όταν ο οργανισμός μπαίνει σε «λειτουργία συναγερμού», δίνει προτεραιότητα σε άλλα πράγματα, όχι στο να θυμάσαι πού άφησες τα κλειδιά σου ή τι σου είπε μια φίλη πριν από δύο ώρες.

Unsplash

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν αγχώνεσαι

Όταν βιώνεις στρες, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί το σύστημα «μάχης ή φυγής» και παράγει ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Αυτές οι ορμόνες είναι χρήσιμες όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, γιατί σε κάνουν πιο γρήγορη, πιο έτοιμη, πιο «σε εγρήγορση».

Το πρόβλημα είναι όταν αυτό κρατάει μέρες, εβδομάδες ή και μήνες. Εκεί το στρες παύει να είναι «εργαλείο» και γίνεται βάρος. Και τότε, η μνήμη σου αρχίζει να πληρώνει το τίμημα.

Γιατί ξεχνάς πιο εύκολα όταν είσαι πιεσμένη

Η μνήμη δεν είναι ένα κουμπί που απλώς πατάς και λειτουργεί. Είναι μια διαδικασία με στάδια. Για να θυμηθείς κάτι, πρέπει πρώτα να το προσέξεις, μετά να το καταγράψεις και ύστερα να το ανασύρεις.

Το στρες μπορεί να χαλάσει και τα τρία.

- Δεν συγκεντρώνεσαι πραγματικά

Όταν έχεις άγχος, το μυαλό σου δεν είναι «εδώ». Είναι στο επόμενο άγχος. Στην επόμενη υποχρέωση. Στο επόμενο μήνυμα που περιμένεις.

Έτσι, ακόμα κι αν ακούς κάτι, δεν το επεξεργάζεσαι αρκετά για να αποθηκευτεί. Και αν δεν αποθηκευτεί, δεν γίνεται να το θυμηθείς μετά.

- Η μνήμη εργασίας σου γεμίζει

Η μνήμη εργασίας είναι σαν ένα μικρό σημειωματάριο στο κεφάλι σου. Κρατάει προσωρινά πληροφορίες για να κάνεις πράγματα στην καθημερινότητα.

Όταν είσαι αγχωμένη, αυτό το «σημειωματάριο» γεμίζει με σκέψεις όπως:

- «Μην ξεχάσω να απαντήσω»

- «Τι θα γίνει με αυτό το θέμα;»

- «Κι αν δεν προλάβω;»

Και κάπου εκεί, το απλό «πήγαινε πάρε ψωμί» εξαφανίζεται.

Η κορτιζόλη επηρεάζει τα κέντρα μνήμης

Σε παρατεταμένο στρες, η κορτιζόλη μπορεί να επηρεάσει περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη και τη μάθηση, όπως ο ιππόκαμπος.

Δεν σημαίνει ότι «παθαίνεις κάτι σοβαρό» επειδή ξέχασες το ραντεβού σου. Σημαίνει όμως ότι το νευρικό σου σύστημα είναι κουρασμένο και λειτουργεί σε κατάσταση πίεσης.

Unsplash

Το πιο ύπουλο σύμπτωμα: το «θολό μυαλό»

Υπάρχει μια αίσθηση που πολλές περιγράφουν σαν «brain fog», μόνο που στη δική σου καθημερινότητα μοιάζει πιο πολύ με αυτό: έχεις την πληροφορία, αλλά δεν μπορείς να την πιάσεις.

Είναι εκεί, στην άκρη της γλώσσας σου. Θυμάσαι το πρόσωπο, αλλά όχι το όνομα. Ξέρεις ότι είχες κάτι σημαντικό να κάνεις, αλλά δεν θυμάσαι τι. Και αυτό σε εκνευρίζει. Σε αγχώνει κι άλλο. Και κάπως έτσι, γίνεται κύκλος.

Όταν το στρες επηρεάζει και τη συναισθηματική μνήμη

Το στρες δεν επηρεάζει μόνο το αν θυμάσαι πράγματα. Επηρεάζει και το πώς τα θυμάσαι.

Όταν είσαι πιεσμένη, ο εγκέφαλος έχει την τάση να κρατάει πιο έντονα τις αρνητικές εμπειρίες, τα λάθη, τις αμήχανες στιγμές. Μπορεί να θυμάσαι με λεπτομέρεια κάτι που σε πλήγωσε, αλλά να μην θυμάσαι το κομπλιμέντο που σου έκαναν χθες.

Κι αυτό δεν είναι «αδυναμία χαρακτήρα». Είναι η ψυχολογία σου που προσπαθεί να σε προστατέψει, ακόμα κι αν το κάνει με λάθος τρόπο.

Μπορείς να το βελτιώσεις χωρίς να γίνεις «άλλη»

Το καλό είναι ότι η μνήμη σου δεν χάλασε. Δεν «τελείωσε». Απλώς έχεις φορτωθεί παραπάνω από όσο αντέχεις. Και όσο μειώνεται το στρες, τόσο επανέρχεται και η καθαρότητα στο μυαλό σου.

Μερικά απλά πράγματα που βοηθούν στην πράξη

- Δώσε χώρο στο μυαλό σου

Δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα τέλεια. Μερικές φορές βοηθάει απλώς να μειώσεις τον «θόρυβο».

Λίγο λιγότερες οθόνες, λίγο λιγότερα πράγματα στο κεφάλι σου.

- Κοιμήσου όσο μπορείς καλύτερα

Ο ύπνος βοηθάει τον εγκέφαλο να «τακτοποιεί» τις πληροφορίες. Αν δεν ξεκουράζεσαι, είναι πιο εύκολο να ξεχνάς.

- Μην πιέζεις τον εαυτό σου να θυμάται τα πάντα

Η καθημερινότητα ήδη σε φορτώνει αρκετά. Γράφε σημειώσεις, βάλε υπενθυμίσεις, κάνε λίστα. Δεν είναι αδυναμία, είναι φροντίδα.

- Κάνε ένα πράγμα τη φορά

Το multitasking σε κουράζει περισσότερο απ’ όσο νομίζεις. Όταν συγκεντρώνεσαι σε ένα πράγμα, η μνήμη σου δουλεύει καλύτερα.

Πότε να το πάρεις πιο σοβαρά

Αν η δυσκολία στη μνήμη κρατάει πολύ ή σε δυσκολεύει στην καθημερινότητα, καλό είναι να μιλήσεις με ειδικό. Όχι γιατί είναι κάτι τρομακτικό, αλλά γιατί δεν χρειάζεται να το περνάς μόνη σου.

Και κάτι τελευταίο

Δεν ξεχνάς επειδή δεν προσπαθείς. Ξεχνάς επειδή είσαι πιεσμένη. Οπότε την επόμενη φορά που θα πεις «τι έχω πάθει;», δοκίμασε να το πεις αλλιώς: «Είμαι πιεσμένη και χρειάζομαι ανάσα».

Διαβάστε ακόμα

Αφυδάτωση: Τα πρώτα σημάδια που δείχνει το σώμα και δεν πρέπει να αγνοήσεις

Οι πιο συχνοί λόγοι που προκαλούν πόνο στις αρθρώσεις

Τα χέρια σου λένε την αλήθεια: Τι φανερώνουν για την υγεία σου