Η απόφαση να επισκεφθείς έναν ψυχολόγο για πρώτη φορά μπορεί να συνοδεύεται από περισσότερες σκέψεις απ' όσες περίμενες. Ακόμα κι αν έχεις καταλήξει ότι θέλεις να ξεκινήσεις ψυχοθεραπεία, είναι πιθανό να αναρωτιέσαι τι ακριβώς θα συμβεί στην πρώτη συνεδρία, τι θα χρειαστεί να πεις και αν θα καταφέρεις να μιλήσεις ανοιχτά σε έναν άνθρωπο που δεν γνωρίζεις. Για κάποιους, μάλιστα, το δυσκολότερο κομμάτι δεν είναι η ίδια η απόφαση, αλλά η αναμονή μέχρι να φτάσει η ημέρα του ραντεβού.
Η εικόνα που έχουμε για την ψυχοθεραπεία συχνά επηρεάζεται από όσα βλέπουμε σε ταινίες και σειρές ή από τις εμπειρίες που μας έχουν μεταφέρει φίλοι και γνωστοί. Στην πραγματικότητα, όμως, η πρώτη συνάντηση με έναν ψυχολόγο δεν ακολουθεί κάποιο αυστηρό σενάριο. Κάθε επαγγελματίας έχει τον δικό του τρόπο δουλειάς, κάθε θεραπευτική προσέγγιση τις δικές της ιδιαιτερότητες και κάθε άνθρωπος διαφορετικές ανάγκες.
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα πράγματα που μπορεί να σε βοηθήσουν να πας στο πρώτο σου ραντεβού με λιγότερες απορίες και πιο ρεαλιστικές προσδοκίες.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις από πού να αρχίσεις
Από τις πιο συνηθισμένες ανησυχίες πριν από την πρώτη συνεδρία είναι το τι θα πεις μόλις καθίσεις απέναντι στον ψυχολόγο. Ίσως έχεις σκεφτεί δεκάδες φορές πώς θα εξηγήσεις αυτό που σε απασχολεί ή προσπαθείς να βάλεις τις σκέψεις σου σε μια συγκεκριμένη σειρά, ώστε να μη μπερδευτείς.
Δεν είναι, όμως, απαραίτητο να έχεις προετοιμάσει μια ολοκληρωμένη αφήγηση της ζωής σου. Ο ψυχολόγος μπορεί να ξεκινήσει ρωτώντας τι σε οδήγησε να κλείσεις το ραντεβού, τι σε δυσκολεύει αυτή την περίοδο ή τι θα ήθελες να αλλάξει μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία.
Αν δυσκολεύεσαι να βρεις τις κατάλληλες λέξεις, μπορείς απλώς να το πεις. Ακόμα και μια φράση όπως «Δεν ξέρω ακριβώς από πού να ξεκινήσω» μπορεί να αποτελέσει την αρχή της συζήτησης. Δεν υπάρχει κάποιος σωστός τρόπος να παρουσιάσεις όσα αισθάνεσαι, ούτε χρειάζεται να έχεις ήδη καταλάβει τις αιτίες όσων σε προβληματίζουν.
Άλλωστε, μέρος της ψυχοθεραπείας είναι ακριβώς η σταδιακή διερεύνηση σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών που μπορεί να μην έχεις καταφέρει μέχρι σήμερα να ξεκαθαρίσεις.
Τι μπορεί να σε ρωτήσει στην πρώτη συνεδρία;
Η πρώτη συνάντηση έχει συχνά διερευνητικό χαρακτήρα. Ο ψυχολόγος προσπαθεί να αποκτήσει μια αρχική εικόνα για εσένα, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζεις και τους λόγους για τους οποίους αναζητάς υποστήριξη.
Ανάλογα με την προσέγγισή του, μπορεί να σε ρωτήσει για την καθημερινότητά σου, τις σχέσεις σου, την οικογένεια, την εργασία, τον ύπνο ή τις αλλαγές που έχεις παρατηρήσει στη διάθεσή σου. Ενδέχεται επίσης να ενδιαφερθεί για προηγούμενες εμπειρίες ψυχοθεραπείας, ζητήματα σωματικής ή ψυχικής υγείας και τυχόν φαρμακευτική αγωγή.
Ορισμένες ερωτήσεις μπορεί αρχικά να σου φανούν άσχετες με τον λόγο που βρίσκεσαι εκεί. Ωστόσο, βοηθούν τον επαγγελματία να κατανοήσει καλύτερα το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζεται μια δυσκολία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μοιραστείς κάθε προσωπική πληροφορία από την πρώτη στιγμή. Μπορείς να εξηγήσεις ότι ένα θέμα σε δυσκολεύει ή ότι δεν αισθάνεσαι ακόμα έτοιμος/η να το συζητήσεις αναλυτικά. Ο ρυθμός με τον οποίο αναπτύσσεται η εμπιστοσύνη διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Κι αν συγκινηθείς ή δεν καταφέρεις να μιλήσεις;
Η σκέψη ότι μπορεί να κλάψεις μπροστά σε έναν άγνωστο άνθρωπο είναι αρκετή για να κάνει την πρώτη συνεδρία να μοιάζει αμήχανη. Άλλοι φοβούνται μήπως δεν καταφέρουν να εκφράσουν τίποτα, μείνουν σιωπηλοί ή αισθανθούν ότι δεν έχουν κάτι αρκετά σημαντικό να πουν.
Όλες αυτές οι αντιδράσεις είναι πιθανές. Κάποιος μπορεί να συγκινηθεί έντονα από τα πρώτα λεπτά, ενώ κάποιος άλλος να χρειαστεί αρκετές συναντήσεις μέχρι να αισθανθεί άνετα. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τη συνάντηση με χιούμορ ή μιλούν για δύσκολες εμπειρίες χωρίς εμφανή συναισθηματική φόρτιση.
Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν καθορίζει πόσο σοβαρό είναι αυτό που βιώνεις ή πόσο μπορεί να σε βοηθήσει η ψυχοθεραπεία.
Ακόμα και οι σιωπές έχουν τη θέση τους στη θεραπευτική διαδικασία. Δεν χρειάζεται να γεμίζεις κάθε παύση με λόγια, ούτε να πιέζεις τον εαυτό σου να εκφράσει περισσότερα απ' όσα μπορεί εκείνη τη στιγμή.
Δεν θα σου δώσει απαραίτητα λύσεις από την πρώτη συνεδρία
Αν έχεις περάσει αρκετό καιρό αντιμετωπίζοντας μια δύσκολη κατάσταση, είναι κατανοητό να περιμένεις ότι η επίσκεψη στον ψυχολόγο θα σου προσφέρει κάποια άμεση ανακούφιση ή μια ξεκάθαρη απάντηση.
Η ψυχοθεραπεία, ωστόσο, δεν λειτουργεί συνήθως ως μια διαδικασία στην οποία περιγράφεις ένα πρόβλημα και ο ειδικός σου λέει τι πρέπει να κάνεις. Ανάλογα με τη θεραπευτική προσέγγιση, μπορεί να περιλαμβάνει συζήτηση, διερεύνηση προσωπικών μοτίβων, πρακτικές ασκήσεις ή την ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαχείριση συγκεκριμένων δυσκολιών.
Στην πρώτη συνεδρία ενδέχεται να συζητηθούν οι στόχοι σου και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσατε να δουλέψετε μαζί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να λάβεις και κάποιες αρχικές κατευθύνσεις, αλλά δεν είναι δεδομένο ότι θα φύγεις έχοντας βρει λύση σε όσα σε απασχολούν.
Είναι επίσης πιθανό να αισθανθείς ανακούφιση επειδή μίλησες για κάτι που κρατούσες μέσα σου ή, αντίθετα, να φύγεις με περισσότερες σκέψεις. Η εμπειρία της πρώτης συνάντησης δεν προβλέπει από μόνη της την πορεία της θεραπείας.
Το απόρρητο και όσα έχεις δικαίωμα να ρωτήσεις
Πριν ξεκινήσει η θεραπευτική διαδικασία, είναι σημαντικό να γνωρίζεις πώς προστατεύονται οι προσωπικές πληροφορίες που μοιράζεσαι.
Οι ψυχολόγοι δεσμεύονται από κανόνες επαγγελματικού απορρήτου και προστασίας προσωπικών δεδομένων. Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένες νομικές εξαιρέσεις ή περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να προκύψουν υποχρεώσεις σχετικά με την προστασία της ζωής και της ασφάλειας. Ο επαγγελματίας οφείλει να σου εξηγήσει τα όρια της εμπιστευτικότητας, ώστε να γνωρίζεις τι ισχύει.
Εξίσου σημαντικό είναι να ξεκαθαρίσετε πρακτικά ζητήματα, όπως η διάρκεια και το κόστος των συνεδριών, η συχνότητα των ραντεβού, η πολιτική ακυρώσεων και ο τρόπος επικοινωνίας εκτός των προγραμματισμένων συναντήσεων.
Μπορείς επίσης να ρωτήσεις ποια θεραπευτική προσέγγιση ακολουθεί, ποια είναι η εκπαίδευση και η εμπειρία του και πώς θα αξιολογείτε την πρόοδό σου. Οι ερωτήσεις αυτές δεν αποτελούν ένδειξη δυσπιστίας. Είναι μέρος της διαδικασίας μέσα από την οποία αποφασίζεις αν αισθάνεσαι άνετα να συνεργαστείς με τον συγκεκριμένο επαγγελματία.
Κι αν δεν αισθανθείς ότι ταιριάζετε;
Η σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στον θεραπευόμενο και στον ψυχολόγο αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ψυχοθεραπείας. Για να μπορέσεις να μιλήσεις ανοιχτά, χρειάζεται σταδιακά να αισθανθείς ότι σε ακούν με προσοχή, σε αντιμετωπίζουν με σεβασμό και δεν σε κρίνουν για όσα μοιράζεσαι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αισθανθείς απόλυτη οικειότητα από τα πρώτα λεπτά. Η αμηχανία μιας πρώτης συνάντησης είναι διαφορετική από την αίσθηση ότι κάποιος δεν σε ακούει, υποτιμά τις δυσκολίες σου ή παραβιάζει τα όριά σου.
Αν κάτι σε προβληματίσει, μπορείς να το συζητήσεις ανοιχτά. Αν, πάλι, διαπιστώσεις ότι η συγκεκριμένη συνεργασία δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες σου, έχεις τη δυνατότητα να αναζητήσεις άλλον επαγγελματία. Η επιλογή ψυχολόγου δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μια απόφαση που δεν μπορείς να επανεξετάσεις.
Χρειάζεται να έχεις κάποιο σοβαρό πρόβλημα για να πας;
Παρότι η στάση απέναντι στην ψυχική υγεία έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη ότι η επίσκεψη σε ψυχολόγο είναι απαραίτητη μόνο όταν κάποιος αντιμετωπίζει μια σοβαρή κρίση.
Στην πραγματικότητα, οι λόγοι για τους οποίους ένας άνθρωπος αναζητά ψυχολογική υποστήριξη είναι πολλοί και διαφορετικοί. Μπορεί να σχετίζονται με το άγχος, τις διαπροσωπικές σχέσεις, μια απώλεια, μια σημαντική αλλαγή στη ζωή, τη δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων ή την επιθυμία για μεγαλύτερη αυτογνωσία.
Δεν χρειάζεται να έχεις κάποια διάγνωση ή να περιμένεις μέχρι μια κατάσταση να γίνει αφόρητη για να ζητήσεις βοήθεια. Παράλληλα, η πρώτη συνάντηση μπορεί να βοηθήσει να διευκρινιστεί ποια μορφή υποστήριξης είναι κατάλληλη για τις ανάγκες σου και αν χρειάζεται αξιολόγηση από άλλον ειδικό ψυχικής υγείας.
Τι να θυμάσαι πριν από την πρώτη συνεδρία
Αν θέλεις να προετοιμαστείς, μπορείς να σημειώσεις μερικά από τα ζητήματα που σε απασχολούν ή τις ερωτήσεις που θα ήθελες να κάνεις. Αυτό ενδέχεται να σε βοηθήσει ιδιαίτερα αν αισθάνεσαι ότι το άγχος της στιγμής θα σε δυσκολέψει να θυμηθείς όσα ήθελες να συζητήσεις.
Δεν χρειάζεται, πάντως, να οργανώσεις κάθε σκέψη σου ή να προσπαθήσεις να παρουσιάσεις μια συγκεκριμένη εικόνα του εαυτού σου. Η πρώτη συνεδρία είναι κυρίως μια ευκαιρία να γνωρίσεις τον επαγγελματία, να εξηγήσεις τι σε οδήγησε εκεί και να καταλάβεις πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί η συνεργασία σας.
Μπορεί να μιλήσεις πολύ, μπορεί να χρειαστείς χρόνο ή να φύγεις έχοντας συζητήσει μόνο ένα μικρό μέρος όσων σε απασχολούν. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ποσότητα πληροφοριών που πρέπει να μοιραστείς για να θεωρηθεί επιτυχημένο το πρώτο ραντεβού. Το σημαντικότερο είναι να έχεις τη δυνατότητα να εκφραστείς με τον δικό σου ρυθμό και να αποκτήσεις μια πρώτη εικόνα για το αν αυτός ο χώρος και ο συγκεκριμένος επαγγελματίας μπορούν να σε βοηθήσουν.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Το σύνδρομο του Πίτερ Παν: Γιατί κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να μεγαλώσουν;
Μετράς τις μέρες για να στολίσεις για Χριστούγεννα; Τι λέει αυτό για εσένα
Μια σκέψη σε βασανίζει για μέρες; Τι λέει η ψυχολογία για αυτό
