Υπάρχει μια ιδιαίτερη κατηγορία αναρτήσεων που όλοι αναγνωρίζουμε αμέσως, ακόμη κι αν δεν υπάρχει κάποιος επίσημος κανόνας που να την ορίζει. Είναι εκείνα τα posts που εμφανίζονται ξαφνικά στο timeline, χωρίς εξηγήσεις, χωρίς συμφραζόμενα, χωρίς ονόματα, αλλά με ξεκάθαρη συναισθηματική φόρτιση. Ένα είδος ανάρτησης που όλοι έχουμε δει και πιθανότατα όλοι έχουμε κάνει. Μια φράση μισή.
«Κάποιοι άνθρωποι τελικά σε απογοητεύουν.»
«Δεν πειράζει. Κατάλαβα.»
«Μαθαίνεις ποιος είναι δίπλα σου μόνο στα δύσκολα.»
«Μερικές φορές η σιωπή λέει περισσότερα.»
«Τελικά βλέπεις ποιος είναι πραγματικά δίπλα σου.»
Τα διαβάζεις και νιώθεις πως υπάρχει ιστορία πίσω τους. Κάτι συνέβη. Κάποιος πλήγωσε κάποιον. Μια σχέση άλλαξε. Μια απογοήτευση μόλις συνέβη. Και όμως, τίποτα δεν λέγεται ξεκάθαρα.
Freepik
Αυτό είναι το λεγόμενο vagueposting: η συνήθεια -ή αν θέλουμε, η μικρή τέχνη- του να εκφράζεσαι δημόσια χωρίς να αποκαλύπτεις τι πραγματικά συμβαίνει. Ένας τρόπος να το βγάλεις από μέσα σου χωρίς να εξηγείς, να μοιράζεσαι πολλά και χωρίς να εκτίθεσαι πλήρως.
Και όσο εύκολο είναι να το ειρωνευτεί κανείς, τόσο δύσκολο είναι να αρνηθεί ότι πρόκειται για κάτι βαθιά ανθρώπινο.
Ανάμεσα στην εξομολόγηση και τη σιωπή
Τα social media μάς έμαθαν να μοιραζόμαστε τη ζωή μας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Φωτογραφίες, σκέψεις, στιγμές, επιτυχίες, αποτυχίες, όλα χωράνε σε μια ανάρτηση. Όμως η πραγματική ζωή δεν είναι πάντα έτοιμη να ειπωθεί με λεπτομέρειες.
Υπάρχουν συναισθήματα που είναι ακόμα ακατέργαστα. Καταστάσεις που δεν έχουμε καταλάβει ούτε εμείς οι ίδιοι. Σχέσεις που βρίσκονται σε μια γκρίζα ζώνη, όπου δεν ξέρεις αν πρέπει να μιλήσεις ή να σωπάσεις. Το vagueposting γεννιέται ακριβώς εκεί, στο ενδιάμεσο. Δεν είναι ούτε πλήρης εξομολόγηση ούτε πλήρης σιωπή. Είναι μια μορφή συναισθηματικού υπαινιγμού.
Κάποιες φορές λειτουργεί σχεδόν σαν δοκιμαστική εξομολόγηση. Ρίχνεις μια φράση στον ψηφιακό χώρο και βλέπεις ποιος θα ανταποκριθεί. Ποιος θα στείλει μήνυμα. Ποιος θα ρωτήσει αν είσαι καλά.
Freepik
Η ανάγκη να σε καταλάβουν χωρίς να μιλήσεις πολύ
Ίσως η μεγαλύτερη δύναμη του vagueposting να βρίσκεται σε μια πολύ απλή ανθρώπινη επιθυμία: να σε καταλάβουν χωρίς να χρειαστεί να εξηγήσεις τα πάντα. Στην καθημερινή ζωή, η εξήγηση απαιτεί ενέργεια. Πρέπει να βάλεις τα γεγονότα σε σειρά, να βρεις λέξεις, να εκτεθείς, να δεχτείς ερωτήσεις. Δεν είναι πάντα εύκολο, ειδικά όταν ακόμα προσπαθείς να καταλάβεις τι νιώθεις.
Μια αόριστη ανάρτηση, αντίθετα, αφήνει χώρο. Δεν σε δεσμεύει. Δεν σε εγκλωβίζει σε μια συγκεκριμένη αφήγηση. Σου επιτρέπει να εκφραστείς όσο αντέχεις εκείνη τη στιγμή. Και παράλληλα δημιουργεί κάτι ενδιαφέρον: όσοι πραγματικά σε γνωρίζουν, ίσως καταλάβουν περισσότερα απ’ όσα γράφεις. Οι υπόλοιποι απλώς βλέπουν μια φράση.
Με έναν παράξενο τρόπο, το vagueposting λειτουργεί σαν φίλτρο οικειότητας.
Το μυστήριο που τραβά την προσοχή
Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες αναρτήσεις τραβούν βλέμματα. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δυσκολεύεται να αφήσει ανοιχτές ιστορίες. Όταν βλέπουμε κάτι μισό, θέλουμε ασυναίσθητα να συμπληρώσουμε τα κενά. Ποιος άραγε την πλήγωσε; Τι συνέβη; Σε ποιον απευθύνεται;
Το vagueposting μετατρέπει μια απλή πρόταση σε μικρό κοινωνικό μυστήριο. Οι φίλοι αναρωτιούνται, οι πιο κοντινοί ανησυχούν, κάποιοι ίσως νιώσουν ότι αφορά τους ίδιους. Η ανάρτηση αποκτά ζωή πέρα από τον δημιουργό της. Και κάπου εκεί εμφανίζεται μια ειρωνεία της ψηφιακής εποχής: όσο λιγότερα λες, τόσο περισσότεροι άνθρωποι ασχολούνται.
Freepik
Όταν η ασάφεια γίνεται άμυνα
Πίσω από πολλές τέτοιες αναρτήσεις δεν κρύβεται δράμα, αλλά αυτοπροστασία. Το να μιλήσεις ανοιχτά σημαίνει να πάρεις θέση, να εκτεθείς, να ρισκάρεις παρεξηγήσεις ή συγκρούσεις. Η ασάφεια προσφέρει έναν ασφαλή χώρο.
Δεν κατηγορείς κανέναν. Δεν αποκαλύπτεις λεπτομέρειες. Δεν ανοίγεις συζητήσεις που ίσως δεν θέλεις να κάνεις δημόσια. Απλώς αφήνεις ένα ίχνος συναισθήματος. Είναι μια μορφή ελέγχου: εσύ αποφασίζεις πόσα θα δείξεις και πόσα θα κρατήσεις για τον εαυτό σου.
Σε έναν κόσμο όπου η υπερέκθεση θεωρείται σχεδόν φυσιολογική, το vagueposting είναι ίσως μια μικρή πράξη ορίων. Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αυθεντικότητα και την κόπωση.
Φυσικά, όπως κάθε μορφή επικοινωνίας, έτσι κι αυτή έχει τα όριά της. Όταν κάθε ανάρτηση μοιάζει με γρίφο, οι γύρω αρχίζουν να κουράζονται. Το συναίσθημα μπορεί να φαίνεται επαναλαμβανόμενο ή υπερβολικά σκηνοθετημένο. Κάποιοι νιώθουν ότι χειραγωγούνται συναισθηματικά. Άλλοι ανησυχούν χωρίς λόγο. Και μερικές φορές δημιουργούνται παρεξηγήσεις που δεν θα υπήρχαν αν τα πράγματα λέγονταν πιο καθαρά.
Η συνεχής ασάφεια, ενώ προστατεύει τον δημιουργό της, μπορεί ταυτόχρονα να δημιουργήσει απόσταση. Γιατί η σύνδεση χρειάζεται κάποια στιγμή και σαφήνεια.
Δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, απλώς άλλαξε σκηνή
Αν το σκεφτούμε καλά, το vagueposting δεν είναι εφεύρεση των social media. Πάντα οι άνθρωποι έβρισκαν τρόπους να μιλούν έμμεσα. Στίχοι τραγουδιών αφιερωμένοι «σε κάποιον», σημειώσεις σε ημερολόγια, αινιγματικά quotes σε παλιά προφίλ ή ακόμα και φράσεις γραμμένες σε θρανία.
Η διαφορά σήμερα είναι η κλίμακα. Εκεί που κάποτε σε διάβαζαν λίγοι, τώρα σε βλέπουν δεκάδες ή εκατοντάδες άνθρωποι. Το προσωπικό συναίσθημα γίνεται δημόσιο θέαμα, ακόμη κι όταν παραμένει αόριστο. Και ίσως γι’ αυτό μοιάζει πιο έντονο.
Freepik
Τελικά, τι λέει το vagueposting για εμάς;
Ίσως το πιο ενδιαφέρον δεν είναι το ίδιο το φαινόμενο, αλλά αυτό που αποκαλύπτει για τη σύγχρονη ανθρώπινη εμπειρία. Ζούμε σε μια εποχή όπου θέλουμε να είμαστε ορατοί, αλλά όχι ευάλωτοι. Να συνδεόμαστε, αλλά να διατηρούμε έλεγχο. Να μοιραζόμαστε, αλλά χωρίς να χάσουμε την ιδιωτικότητά μας.
Το vagueposting είναι ένας συμβιβασμός ανάμεσα σε αυτές τις ανάγκες. Μια μικρή ισορροπία ανάμεσα στο «κοίτα με» και στο «μην με ρωτήσεις πολλά». Και ίσως γι’ αυτό παραμένει τόσο διαδεδομένο: γιατί δεν αφορά απλώς τα social media, αλλά τον τρόπο που οι άνθρωποι προσπαθούν να υπάρξουν μέσα σε αυτά.
Τελικά, το vagueposting δεν είναι η τέχνη του να λες τίποτα. Είναι η τέχνη του να λες αρκετά. Αρκετά ώστε κάποιος να καταλάβει ότι κάτι νιώθεις. Αρκετά ώστε να μη νιώσεις αόρατη. Αλλά όχι τόσο ώστε να χρειαστεί να εξηγήσεις όσα ακόμα δεν έχεις εξηγήσει ούτε στον εαυτό σου.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ειλικρινές στοιχείο του. Πίσω από την ασάφεια δεν υπάρχει πάντα πρόθεση εντυπωσιασμού. Υπάρχει συχνά απλώς ένας άνθρωπος που προσπαθεί να εκφραστεί όσο μπορεί, τη στιγμή που μπορεί. Σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο και υπερπληροφόρηση, καμιά φορά μια αόριστη πρόταση δεν είναι κενή.
Διαβάστε ακόμα
Ραντεβού πριν τα smartphones: Πώς φλερτάραμε πριν το swipe
Fake Κηδείες: Η τάση που κάνει θραύση στην Κορέα και τα μυστικά πίσω από αυτήν
