Υπάρχουν μέρες που μια φράση αρκεί για να σου κόψει τα πόδια. Μια παρατήρηση στη δουλειά, ένα σχόλιο από κάποιον δικό σου, ένα «θα μπορούσες καλύτερα» που σε βρίσκει κουρασμένη και σε πιάνει απροετοίμαστη. Και ξαφνικά, ενώ πριν ένιωθες καλά, αρχίζεις να αμφιβάλλεις για όλα. Για την αξία σου, για την προσπάθειά σου, για το αν «κάνεις» τελικά.
Το θέμα με την κριτική δεν είναι ότι υπάρχει. Είναι ότι πολλές φορές την κουβαλάμε σαν απόδειξη ότι δεν είμαστε αρκετές. Την κάνουμε προσωπική, τη μεγεθύνουμε, τη βάζουμε να μας καθορίσει. Κι όμως, η κριτική δεν χρειάζεται να σε καταρρακώνει. Μπορεί να γίνει εργαλείο. Μπορεί να σε δυναμώσει. Μπορεί ακόμα και να σε ξεκλειδώσει, αρκεί να μάθεις να την ξεχωρίζεις, να την φιλτράρεις και να την αξιοποιείς χωρίς να σε ρίχνει στο πάτωμα.
Πρώτα απ’ όλα: δεν είναι όλη η κριτική ίδια
Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμάσαι. Η κριτική δεν έχει πάντα την ίδια πρόθεση, ούτε την ίδια ποιότητα.
Υπάρχει η κριτική που έρχεται με καλή διάθεση και στόχο να σε βοηθήσει. Αυτή που σου λέει «αυτό ήταν καλό, αλλά εδώ μπορείς να το πας λίγο αλλιώς». Και υπάρχει και η κριτική που μοιάζει περισσότερο με επίθεση. Που δεν σε διορθώνει, σε μειώνει.
Το πρώτο βήμα για να μη σε διαλύει είναι να μάθεις να αναγνωρίζεις ποια είναι ποια. Γιατί δεν αξίζει να παίρνεις σοβαρά μια γνώμη που δεν σε σέβεται.
Μην την κάνεις ταυτότητα
Η κριτική αφορά μια πράξη, μια επιλογή, μια στιγμή. Δεν είναι η ταυτότητά σου.
Άλλο το «αυτό δεν πήγε καλά» και άλλο το «εσύ δεν είσαι καλή». Κι όμως, κάπως μαγικά, πολλές φορές ο εγκέφαλός μας κάνει αυτή τη μετάφραση μόνος του. Σαν να παίρνει μια παρατήρηση και να τη μετατρέπει σε γενική αλήθεια για εμάς.
Την επόμενη φορά που θα ακούσεις κάτι που σε πειράζει, δοκίμασε να το πεις μέσα σου αλλιώς: «Δεν είμαι αποτυχία. Απλώς αυτό χρειάζεται βελτίωση».
Είναι μικρή αλλαγή, αλλά κάνει τεράστια διαφορά.
Unsplash
Πριν αντιδράσεις, πάρε χρόνο
Η κριτική πονάει περισσότερο όταν σε πετυχαίνει σε άμυνα. Όταν είσαι ήδη φορτισμένη ή όταν έχεις επενδύσει συναισθηματικά σε κάτι. Γι’ αυτό και η καλύτερη αντίδραση δεν είναι η άμεση.
Δεν χρειάζεται να απαντήσεις εκείνη τη στιγμή. Δεν χρειάζεται να απολογηθείς, ούτε να εξηγήσεις τα πάντα. Μπορείς απλώς να πεις: «Θέλω λίγο χρόνο να το σκεφτώ».
Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι αυτοπροστασία. Και είναι και ένδειξη ωριμότητας.
Κάνε μια απλή ερώτηση που ξεκαθαρίζει τα πάντα
Όταν κάποιος σου κάνει κριτική και δεν ξέρεις αν είναι χρήσιμη ή απλώς σε πιέζει, υπάρχει μια ερώτηση που μπορεί να σε σώσει: «Τι θα πρότεινες να κάνω διαφορετικά;».
Γιατί εκεί φαίνεται η ουσία. Αν ο άλλος έχει κάτι πρακτικό να σου δώσει, τότε ίσως υπάρχει κάτι που αξίζει να κρατήσεις. Αν αρχίσει να μπερδεύεται, να γίνεται γενικός ή να επιτίθεται, τότε πιθανότατα δεν σε ενδιαφέρει η εξέλιξή σου, αλλά το να νιώσεις άσχημα.
Και αυτό είναι σημαντικό να το ξεχωρίζεις.
Μάθε να φιλτράρεις χωρίς να σκληραίνεις
Υπάρχουν άνθρωποι που για να αντέξουν την κριτική, κλείνονται. Γίνονται απότομοι, ψυχροί, απόμακροι. Σαν να λένε «δεν με αγγίζει τίποτα».
Αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν χρειάζεται να σκληρύνεις για να προστατευτείς. Χρειάζεται να φιλτράρεις.
Κράτα αυτό που σε βοηθάει. Πέτα αυτό που σε βαραίνει. Και μην νιώθεις ενοχές γι’ αυτό.
Δεν είναι υποχρέωσή σου να κουβαλάς τις κακές διαθέσεις των άλλων.
Αν σε πονάει πολύ, ίσως ακουμπάει κάτι παλιό
Κάποιες φορές η κριτική δεν πονάει επειδή είναι σωστή. Πονάει επειδή σου θυμίζει κάτι.
Μια παλιά ανασφάλεια. Ένα «δεν είσαι αρκετή» που έχεις ακούσει χρόνια πριν. Μια εμπειρία που σε έκανε να πιστέψεις ότι πρέπει να αποδεικνύεις συνεχώς την αξία σου.
Αν νιώσεις ότι μια παρατήρηση σε γκρεμίζει περισσότερο απ’ όσο «λογικά» θα έπρεπε, μην σε μαλώσεις. Αντί να πεις «είμαι υπερβολική», πες: «Οκ, αυτό με πείραξε πολύ. Τι μου θυμίζει;».
Και κάπως έτσι, αντί να σε διαλύσει, μπορεί να σου δείξει τι χρειάζεται φροντίδα.
Κράτα ένα «φάκελο αλήθειας» για τις δύσκολες μέρες
Αυτό είναι ένα μικρό κόλπο που λειτουργεί απίστευτα. Όταν είσαι καλά, γράψε κάπου 5 πράγματα που ξέρεις για εσένα και είναι αλήθεια. Όχι υπερβολές, όχι μεγάλα λόγια. Απλά, καθαρά:
- «Είμαι συνεπής».
- «Προσπαθώ».
- «Δεν τα παρατάω εύκολα».
- «Έχω καλή καρδιά».
- «Μαθαίνω γρήγορα».
Και όταν σε χτυπήσει μια κριτική και νιώσεις ότι καταρρέεις, γύρνα εκεί. Για να θυμηθείς ποια είσαι πέρα από τη στιγμή.
Η κριτική είναι ένα γεγονός. Εσύ είσαι ολόκληρη ιστορία.
Unsplash
Διάλεξε ποια γνώμη έχει πραγματικά βάρος
Δεν έχουν όλοι δικαίωμα να έχουν πρόσβαση στην αυτοεκτίμησή σου.
Άλλο να σε κρίνει κάποιος που σε ξέρει, σε σέβεται και θέλει το καλό σου. Κι άλλο να σε πετάει κάτω κάποιος που απλώς είχε νεύρα, ζήλια ή ανάγκη να νιώσει ανώτερος.
Κάνε μια απλή εσωτερική ερώτηση: «Αν είχα πρόβλημα, θα εμπιστευόμουν αυτόν τον άνθρωπο να με συμβουλέψει;».
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε γιατί να εμπιστευτείς την κρίση του για την αξία σου;
Μετέτρεψέ την σε σχέδιο, όχι σε δράμα
Η πιο δυνατή κίνηση απέναντι στην κριτική είναι να την κάνεις πρακτική.
Αν υπάρχει κάτι χρήσιμο μέσα της, πάρε το και κάν’ το ένα μικρό βήμα:
- «Την επόμενη φορά θα το οργανώσω αλλιώς».
- «Θα ζητήσω πιο ξεκάθαρες οδηγίες».
- «Θα προετοιμαστώ καλύτερα».
- «Θα βάλω όρια στον τρόπο που μου μιλάνε».
Κι έτσι, αντί να μένεις στο «τι λάθος έκανα», πας στο «τι μπορώ να κάνω από εδώ και πέρα».
Αυτό είναι εξέλιξη.
Η κριτική δεν σε ορίζει, σε εκπαιδεύει
Στο τέλος της ημέρας, η κριτική είναι αναπόφευκτη. Όσο ζεις, όσο προσπαθείς, όσο εκτίθεσαι, θα υπάρχει. Το θέμα είναι να μη ζεις με τον φόβο της.
Να θυμάσαι κάτι απλό: δεν χρειάζεται να είσαι τέλεια για να αξίζεις. Δεν χρειάζεται να αρέσεις σε όλους για να είσαι σωστή. Και σίγουρα δεν χρειάζεται να καταρρέεις κάθε φορά που κάποιος βλέπει κάτι διαφορετικά από εσένα.
Η κριτική μπορεί να σε πονέσει, αλλά δεν είναι υποχρεωτικό να σε σπάσει. Μπορεί να σε μάθει. Να σε πάει λίγο πιο πέρα. Και κάποια στιγμή, θα την ακούς, θα την αξιολογείς και θα λες ήρεμα: «Οκ. Αυτό κρατάω. Αυτό όχι». Και θα συνεχίζεις.
Γιατί αυτό κάνει μια γυναίκα που μεγαλώνει μέσα της. Δεν γίνεται άτρωτη. Γίνεται πιο σοφή.
Διαβάστε ακόμα
Αλλάζει η ψυχολογία σου όσο μεγαλώνεις; Να γιατί συμβαίνει
