Έχετε κλείσει ποτέ ραντεβού με ειδικό επειδή νιώσατε ότι αναγνωρίσατε τα συμπτώματά σας σε μια δραματική ιστορία στο TikTok; Σε ποια «θαυματουργή» θεραπεία ενδώσατε χάρη στην πειστικότητα ενός influencer; Ή μήπως εμπιστευτήκατε απλώς τη διάγνωσή σας στο ChatGPT, περιμένοντας τον ειδικό σας, διαθέσιμο το 2028, να σας δει; Αν απαντήσατε «ναι» σε κάποια από αυτές τις ερωτήσεις, είναι πολύ πιθανό να έχετε πέσει θύμα παραπληροφόρησης.
Σύμφωνα με το συλλογικό σχήμα Women in Health, 3 στις 5 Γυναίκες έχουν ήδη λάβει αποφάσεις σχετικά με την υγεία τους βασισμένες σε ανακριβείς ή παραπλανητικές πληροφορίες. Στις ηλικίες 18–24 ετών, το ποσοστό αυτό φτάνει το 67%, δηλαδή δέκα μονάδες πάνω από τον εθνικό μέσο όρο.
Ο ψυχολογικός αντίκτυπος
Ανεξαρτήτως ηλικιακής ομάδας, αναφέρονται δύο βασικές πηγές παραπληροφόρησης, οι επαγγελματίες υγείας (γενικοί ιατροί, φαρμακοποιοί, ιατροί εργασίας κ.ά.) και κυρίως (σε ποσοστό 37%) το διαδίκτυο, τα κοινωνικά δίκτυα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι influencers. Επιπλέον, το 29% των γυναικών ηλικίας 25–34 ετών παραδέχεται ότι συμβουλεύεται πρώτα το διαδίκτυο όταν έχει ένα ερώτημα υγείας.
«Ο ψυχολογικός αντίκτυπος αυτής της παραπληροφόρησης εκδηλώνεται κυρίως με αυξημένα συμπτώματα άγχους, γενικευμένη αμφιβολία απέναντι σε ιατρικές διαγνώσεις και θεραπείες, καθώς και λανθασμένες διαδικασίες αυτοδιάγνωσης», τονίζει το συλλογικό σχήμα Women in Health στη λευκή βίβλο του με τίτλο «Παραπληροφόρηση στην Υγεία: μια συλλογική πρόκληση και ένα μείζον ζήτημα για την υγεία των γυναικών».
Αν και η εμφάνιση των διαδικτυακών φόρουμ και στη συνέχεια των κοινωνικών δικτύων είχε θετικό αντίκτυπο, διευκολύνοντας τον διάλογο για άτομα που δεν είναι εξοικειωμένα με το σύστημα υγείας, μία στις τρεις γυναίκες δηλώνει ότι δυσκολεύεται να μιλήσει με επαγγελματία υγείας, οι πιθανοί κίνδυνοι δεν πρέπει να υποτιμώνται. «Αυτοί οι χώροι συζήτησης είναι επίσης φορείς παραπληροφόρησης και ψευδοεπιστήμης… Οι γυναίκες μπορούν έτσι, άθελά τους, να γίνουν φορείς παραπληροφόρησης ή, αντίθετα, ανάχωμα, εφόσον είναι επαρκώς εξοπλισμένες για να πλοηγηθούν στο πληροφοριακό περιβάλλον», επισημαίνει η ομάδα.
Παραπληροφόρηση vs. σκόπιμη παραπλάνηση: ποιες είναι οι διαφορές;
Όπως ορίζεται από το συλλογικό σχήμα Women in Health, η παραπληροφόρηση είναι «ψευδής ή εσφαλμένη πληροφορία που δημιουργείται και/ή διαδίδεται χωρίς πρόθεση πρόκλησης βλάβης». Δεν πρέπει να συγχέεται με τη σκόπιμη παραπλάνηση (disinformation), η οποία επίσης αφορά ψευδείς ή εσφαλμένες πληροφορίες, αλλά έχει «διαδοθεί εσκεμμένα από φορείς που γνωρίζουν τον ψευδή ή παραπλανητικό χαρακτήρα της, για εμπορικούς, πολιτικούς ή άλλους σκοπούς».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
