Μια καλή ιστορία μπορεί να σας συναρπάσει είτε την ακούτε είτε τη διαβάζετε. Έχει, όμως, η κάθε εμπειρία τα ίδια οφέλη για τον εγκέφαλο; Η κατανόηση των γνωστικών επιδράσεων των ηχητικών βιβλίων και της ανάγνωσης μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε το μυαλό σας σε εγρήγορση όσο μεγαλώνετε.
Πώς επηρεάζουν τον εγκέφαλο η ανάγνωση και η ακρόαση;
Τόσο η ανάγνωση όσο και η ακρόαση ενεργοποιούν τον εγκέφαλο, διεγείροντας πολλά από τα ίδια νευρωνικά δίκτυα που σχετίζονται με την επεξεργασία της γλώσσας, την κατανόηση και την εξαγωγή νοήματος. Αυτό εξηγεί η δρ Chelsey Bollinger, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο James Madison.
Ωστόσο, οι δύο δραστηριότητες διαφέρουν σε ένα βασικό σημείο.
Η ανάγνωση ενεργοποιεί τα συστήματα οπτικής επεξεργασίας, καθώς και τις περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην αναγνώριση και αποκωδικοποίηση των λέξεων. Η ακρόαση παρακάμπτει αυτό το στάδιο, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να επικεντρωθεί απευθείας στην κατανόηση της γλώσσας.
Με άλλα λόγια, και οι δύο δραστηριότητες απαιτούν από τον άνθρωπο να κατανοήσει και να ερμηνεύσει τη γλώσσα, ωστόσο η ανάγνωση ενεργοποιεί ένα ευρύτερο δίκτυο εγκεφαλικών περιοχών, επισημαίνει η ίδια.
Photo by Dhaya Eddine Bentaleb on Unsplash
Προσφέρει η ανάγνωση περισσότερα γνωστικά οφέλη;
Όχι απαραίτητα. Είναι αλήθεια ότι, όταν κάποιος αφοσιώνεται εξίσου σε ένα βιβλίο που διαβάζει και σε ένα που ακούει, η ανάγνωση ενδέχεται να έχει ένα πολύ μικρό προβάδισμα όσον αφορά την υγεία του εγκεφάλου. Αυτό υποστηρίζει ο δρ Amit Sachdev, ιατρικός διευθυντής της Μονάδας Κλινικών Δοκιμών Νευρολογίας και Οφθαλμολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.
Η ανάγνωση αποδεικνύεται συχνά πιο αξιόπιστος τρόπος μετάδοσης πληροφοριών, ενεργοποίησης της φαντασίας και εξάσκησης των νευρωνικών συνδέσεων, αναφέρει.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι μεγαλύτερη σημασία από τη μορφή του βιβλίου έχει ο βαθμός στον οποίο ο αναγνώστης ή ο ακροατής αφοσιώνεται στο περιεχόμενο.
Η ανάγνωση ενδέχεται να ευνοεί περισσότερο τη συγκέντρωση και τη συγκράτηση των πληροφοριών, καθώς συνήθως αποτελεί μια πιο αργή και ενεργητική διαδικασία. Ο αναγνώστης μπορεί να σταματήσει, να επιστρέψει σε μια προηγούμενη παράγραφο και να αναλογιστεί όσα μόλις διάβασε, σημειώνει ο δρ Davide Cappon, διευθυντής Νευροψυχολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Tufts.
Photo by Nick Fewings on Unsplash
Από την άλλη πλευρά, στα ηχητικά βιβλία υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να περάσουμε σε μια κατάσταση παθητικής ακρόασης, χωρίς να προσπαθούμε ενεργά να κατανοήσουμε ή να επεξεργαστούμε σε βάθος ένα απόσπασμα, εξηγεί ο δρ Douglas Scharre, καθηγητής Νευρολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Wexner του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένα ηχητικό βιβλίο δεν μπορεί να μας καθηλώσει εξίσου με ένα έντυπο – ή ακόμη περισσότερο σε ορισμένες περιπτώσεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης ή οπτικής επεξεργασίας, αλλά και για όσους απολαμβάνουν περισσότερο μια ιστορία όταν ακούν τις διακυμάνσεις της φωνής, τον τόνο και το συναίσθημα του αφηγητή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα ηχητικά βιβλία μπορούν να προσφέρουν ένα ουσιαστικό βάθος που το έντυπο κείμενο απλώς δεν μπορεί να αναπαράγει.
Εκτός από τον βαθμό αφοσίωσης, καθοριστικό ρόλο παίζει και η επιλογή της μορφής που απολαμβάνετε περισσότερο, καθώς αυτή είναι και εκείνη που είναι πιθανότερο να εντάξετε σταθερά στην καθημερινότητά σας. Η καλύτερη επιλογή είναι εκείνη που μπορείτε να διατηρήσετε σε βάθος χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι η συστηματική ακρόαση ηχητικών βιβλίων πιθανότατα προσφέρει περισσότερα στον εγκέφαλο από την περιστασιακή ανάγνωση βιβλίων.
Από την πλευρά της υγείας του εγκεφάλου, το σημαντικότερο είναι να διατηρούμε την πνευματική μας περιέργεια και να ασχολούμαστε συστηματικά με περιεχόμενο που μας προσφέρει ουσιαστικά ερεθίσματα, επισημαίνουν οι ειδικοί.
Διαβάστε ακόμα:
Μια περίοδος κάθε τρεις μήνες και πιο αργά η εμμηνόπαυση; Τι ερευνά Κινέζα βιολόγος
