Η αισθηματική - ρομαντική λογοτεχνία έχει αποκτήσει μια πρωτόγνωρη δημοτικότητα και όπως τονίζουν οι ειδικοί δεν είναι τυχαίο.
Για παράδειγμα στην Αμερική, που είναι από τις μεγαλύτερες αγορές, οι πωλήσεις των αισθηματικών μυθιστορημάτων αυξήθηκαν κατά 24% μεταξύ 2020 και 2021. «Την επόμενη χρονιά σημείωσαν νέα αύξηση, κατά 50%», αναφέρει η Elizabeth Held, συγγραφέας του βιβλίου Romancelandia, το οποίο αναμένεται να κυκλοφορήσει το 2028 και θα εξετάζει την εκρηκτική άνοδο του συγκεκριμένου είδους.
Σύμφωνα με στοιχεία της Circana, οι πωλήσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 αυξήθηκαν κατά 24% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Η ίδια έκθεση επισήμανε ότι ο όγκος των πωλήσεων αισθηματικών βιβλίων είχε υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Στην ελληνική αγορά βιβλίου, η λογοτεχνία (ελληνική και μεταφρασμένη) αποτελεί την αδιαφιλονίκητη βασίλισσα των πωλήσεων, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 40% της συνολικής βιβλιοπαραγωγής και των αγορών [BookPoint].
Μέσα σε αυτή την κατηγορία, τα είδη που φιγουράρουν σταθερά στις πρώτες θέσεις των best sellers χωρίζονται σε συγκεκριμένες τάσεις, με το νεανικό κοινό και τις γυναίκες να οδηγούν την αγορά.
Το πρώτο από τα 4 πιο ευπώλητα είδη είναι η ρομαντική και αισθηματική λογοτεχνία. Είναι το είδος με τη μεγαλύτερη και πιο ραγδαία ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της επιρροής του BookTok στις ηλικίες 16–35. Τι πουλάει περισσότερο; Σύγχρονα ερωτικά μυθιστορήματα (Contemporary Romance), ιστορίες με έντονο το στοιχείο του πάθους και του κινδύνου (Dark Romance) και αισθηματικές κομεντί (Rom-Coms).
Γιατί πουλάει τόσο η ρομαντική λογοτεχνία;
Γιατί, λοιπόν, οι αναγνώστες δεν χορταίνουν τις ιστορίες αγάπης; Οι ειδικοί αναλύουν τρεις πιθανούς λόγους για τους οποίους τα αισθηματικά μυθιστορήματα είναι πιο δημοφιλή από ποτέ.
Η υπόσχεση ενός ευτυχισμένου τέλους
«Δεν ήταν ένα είδος που είχα διαβάσει στο παρελθόν, αλλά η υπόσχεση ενός ευτυχισμένου τέλους ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμουν σε μια περίοδο αβεβαιότητας», λέει η Monet Massa-Sena, υπεύθυνη κοινωνικών δικτύων και επιμελήτρια του Kiss & Tell, του μηνιαίου ενημερωτικού δελτίου για την αισθηματική λογοτεχνία της πλατφόρμας Bookshop.org. «Έξι χρόνια αργότερα, είμαι πλέον αφοσιωμένη αναγνώστρια του είδους και ελάχιστα άλλα λογοτεχνικά είδη μου προσφέρουν τόση χαρά».
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η πανδημία φαίνεται να αποτέλεσε την αφετηρία αυτής της αύξησης του αναγνωστικού ενδιαφέροντος. Η έναρξη της πανδημίας COVID-19 συνοδεύτηκε από τεράστια ανησυχία και αβεβαιότητα, εξηγεί η Paige Holliman, αδειοδοτημένη επαγγελματίας σύμβουλος ψυχικής υγείας στο Holliman Psychotherapy Services.
«Τι είναι αυτό που μας συμβαίνει; Θα κολλήσω; Θα πεθάνω από αυτό; Πόσο θα διαρκέσει;» αναφέρει η Holliman. «Πριν από την κυκλοφορία του εμβολίου, δεν ξέραμε καν με ποιον τρόπο θα μπορούσαμε να το σταματήσουμε. Η αβεβαιότητα ήταν πραγματικά πρωτοφανής».
Και τα επόμενα χρόνια, όμως, δεν έφεραν την πολυπόθητη ηρεμία. Η έντονη πολιτική αντιπαράθεση, οι ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές και οι οικονομικές πιέσεις μάς κατακλύζουν μέσα από τους αλγόριθμους των κοινωνικών δικτύων, οι οποίοι συχνά ενισχύουν τις απόψεις που ήδη έχουμε και δημιουργούν κλειστούς κύκλους ενημέρωσης.
«Όσα συμβαίνουν καθημερινά στον κόσμο έχουν γίνει περισσότερα απ’ όσα μπορούμε να επεξεργαστούμε και να διαχειριστούμε», λέει η Holliman. «Το να ανοίγεις, λοιπόν, ένα βιβλίο που —ακόμη κι αν οι ήρωες αντιμετωπίζουν δυσκολίες— σου υπόσχεται ότι στο τέλος όλα θα πάνε καλά, θεωρώ ότι έχει τεράστια ψυχολογική απήχηση στη συγκεκριμένη χώρα, τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο».
Freepik
Η ανάγκη να βλέπουμε τον εαυτό μας στις ιστορίες
Για κάποιους, ο όρος «αισθηματική λογοτεχνία» μπορεί να φέρνει στον νου στερεοτυπικούς ετεροφυλόφιλους, λευκούς χαρακτήρες. Αυτό, όμως, δεν ισχύει πλέον.
Η Kennedy Ryan, μία από τις πιο πολυβραβευμένες συγγραφείς αισθηματικών μυθιστορημάτων της δεκαετίας, έγραψε ιστορία το 2019, καθώς έγινε η πρώτη μαύρη συγγραφέας που απέσπασε το βραβείο RITA, την κορυφαία διάκριση στον χώρο των αισθηματικών εκδόσεων.
Η Ali Hazelwood, μια ακόμη συγγραφέας με βιβλία που έχουν γίνει μπεστ σέλερ και διδακτορικό στη νευροεπιστήμη, γράφει αισθηματικά μυθιστορήματα που αντλούν έμπνευση από την επιστημονική έρευνα και τον ακαδημαϊκό κόσμο. Η Helen Hoang, από την πλευρά της, τοποθετεί στο επίκεντρο των δημοφιλών βιβλίων της δυναμικές Ασιάτισσες ηρωίδες που ανήκουν στο φάσμα της νευροδιαφορετικότητας.
Τα Red, White & Royal Blue και Heated Rivalry αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα δημοφιλών LGBTQ+ αισθηματικών ιστοριών, οι οποίες απέκτησαν και επιτυχημένες κινηματογραφικές ή τηλεοπτικές μεταφορές.
Ο εκδοτικός οίκος Sibylline Press, από την άλλη, εκδίδει αποκλειστικά έργα γυναικών συγγραφέων άνω των 50 ετών. Η Julia Park Tracey, πρόεδρος του εκδοτικού οίκου και υπεύθυνη επιλογής χειρογράφων, παρατηρεί μια σημαντική αύξηση στις υποβολές έργων από συγγραφείς ηλικίας 40 ετών και άνω, ακόμη και από γυναίκες που έχουν περάσει τα 80.
«Καθώς η γενιά Χ μεγαλώνει, είναι φυσικό τα μέλη μιας γενιάς που έχει χαρακτηριστεί ως η πιο αόρατη να θέλουν να βλέπουν τον εαυτό τους στα βιβλία που διαβάζουν», λέει η Tracey. «Αυτές οι γυναίκες γράφουν αισθηματικές ιστορίες που δείχνουν ότι οι γυναίκες στα 50, στα 60 και στα 70 τους εξακολουθούν να είναι άξιες αγάπης και ικανές να την ανταποδώσουν».
Οι ηρωίδες αυτών των βιβλίων είναι παθιασμένες και εκδηλωτικές, ικανές να βιώσουν τον αισθησιασμό και τον έρωτα εξίσου έντονα με τις νεότερες γυναίκες, αλλά με διαφορετικές προτεραιότητες.
«Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί πλέον ζήτημα, αλλά μπορεί να υπάρχουν θετά παιδιά και εγγόνια», εξηγεί η Tracey.
Τα καλύτερα αισθηματικά μυθιστορήματα δεν αφηγούνται απλώς ιστορίες αγάπης. «Καταπιάνονται με σύνθετα, βαθιά ανθρώπινα ζητήματα», λέει η Massa-Sena, «κάνοντας τους αναγνώστες να αισθάνονται ότι κάποιος τους καταλαβαίνει, ενώ παράλληλα τους προσφέρουν τη συναισθηματική ικανοποίηση που αναζητούν».
Η αισθηματική λογοτεχνία δεν έχει διευρύνει τους ορίζοντές της μόνο ως προς την ηλικία των ηρωίδων. «Είναι ένας χώρος όπου βρίσκουν πλέον θέση ιστορίες queer χαρακτήρων, καθώς και ανθρώπων που διευρύνουν τα παραδοσιακά όρια του φύλου», λέει η Holliman. «Αν υπάρχει κάποια ομάδα που έχει ανάγκη να νιώθει ότι μπορεί να ξεπεράσει τις δυσκολίες και να βρει την αγάπη στη ζωή της, αυτή είναι σίγουρα η LGBTQ+ κοινότητα».
Δεν αποτελεί πλέον ταμπού
Κάποτε, η αισθηματική λογοτεχνία ήταν ένα θέμα για το οποίο οι αναγνώστες δεν μιλούσαν ανοιχτά.
«Παλαιότερα, οι άνθρωποι ντρέπονταν να παραδεχτούν ότι διάβαζαν αισθηματικά μυθιστορήματα», λέει η Olivia McCoy, σύμβουλος μάρκετινγκ στην εταιρεία Whitlock Book Marketing. «Έκρυβαν τα βιβλία τους πίσω από άλλα ή τα τοποθετούσαν διακριτικά στα ράφια της κρεβατοκάμαράς τους. Ήταν πολύ σπάνιο να συζητά κάποιος ανοιχτά για τα αγαπημένα του φανταστικά ζευγάρια ή για τις ιστορίες θαυμαστών (fan fiction), έξω από τον δικό του κύκλο και τις κοινότητές του».
Σήμερα, οι συζητήσεις γύρω από το σεξ και τη σεξουαλικότητα αποτελούν όλο και συχνότερα μέρος του δημόσιου και πολιτικού διαλόγου. Θέματα όπως οι αμβλώσεις και τα δικαιώματα των LGBTQ+ ατόμων βρίσκονται τακτικά στην επικαιρότητα και συζητούνται ακόμη και σε ακαδημαϊκούς χώρους.
«Η συζήτηση γύρω από το σεξ δεν είναι τόσο ταμπού όσο ήταν την εποχή των γονιών και των παππούδων μας», συνεχίζει η McCoy. «Με τη βοήθεια του BookTok, είδαμε τις φωνές των αναγνωστών να αποκτούν μεγαλύτερη απήχηση κατά τη διάρκεια της COVID-19, καθώς περισσότεροι άνθρωποι είχαν χρόνο να διαβάσουν και να απολαύσουν τη μυθοπλασία. Όλο και περισσότεροι άρχισαν να μιλούν ανοιχτά για τις προτιμήσεις τους και η ντροπή που συνδεόταν με την αισθηματική λογοτεχνία υποχώρησε, καθώς όλο και περισσότεροι συμμετείχαν στη συζήτηση».
Διαβάστε ακόμα:
6 πράγματα στο αυτοκίνητο που χρειάζονται έλεγχο όταν αρχίζουν οι βροχές
Δεν έχεις σκοπό να μετακομίσεις, αλλά χαζεύεις αγγελίες για σπίτια; Υπάρχει λόγος που το κάνεις
