Δεν υποφέρει μόνο το σώμα μας όταν ανεβαίνει κατακόρυφα η θερμοκρασία! Η ψυχική μας υγεία επηρεάζεται επίσης από τους καύσωνες. Άγχος, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα… Πολυάριθμες μελέτες έχουν καταδείξει σύνδεση μεταξύ της ακραίας ζέστης και των διαταραχών της διάθεσης. Ας δούμε πιο αναλυτικά τι συμβαίνει.
Νιώθετε πιο ευερέθιστοι κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα; Δεν είναι απλώς ιδέα σας. Πολυάριθμες μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις της ζέστης έχουν αναδείξει συσχέτιση μεταξύ της επιθετικότητας και των ακραίων θερμοκρασιών.
Το 2022, για παράδειγμα, ερευνητές από το Ινστιτούτο Potsdam για την Έρευνα των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής παρατήρησαν αύξηση έως και 22% στη ρητορική μίσους στο Twitter, όταν οι θερμοκρασίες ξεπερνούσαν τους 42°C. Άλλες μελέτες καταγράφουν αύξηση στην επιθετική συμπεριφορά κατά την οδήγηση, ακόμη και στο συνολικό ποσοστό εγκληματικότητας. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε την ίδια χρονιά σε μεγάλες αμερικανικές πόλεις έδειξε ότι τις ημέρες κατά τις οποίες η θερμοκρασία ξεπερνά εκείνη του 84% των υπόλοιπων ημερών, ο κίνδυνος περιστατικών με πυροβολισμούς είναι περίπου 17% υψηλότερος σε σχέση με μια τυπική ημέρα.
Η ζέστη φαίνεται επίσης να επηρεάζει την ψυχική μας υγεία, επιδεινώνοντας προβλήματα συμπεριφοράς και αυξάνοντας τον κίνδυνο αυτοκτονίας, όπως επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Κλίματος και Υγείας: «Έχουν εντοπιστεί συσχετίσεις μεταξύ των υψηλών θερμοκρασιών και του αυξημένου κινδύνου αυτοκτονίας, ιδιαίτερα στους άνδρες, καθώς και αυξημένου κινδύνου νοσηλειών και επισκέψεων στα επείγοντα λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας».
Η ακραία ζέστη επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου
Έχουν διατυπωθεί αρκετές υποθέσεις για να εξηγηθεί γιατί η συμπεριφορά μας επηρεάζεται από τη ζέστη. Η πρώτη αφορά τις επιπτώσεις της θερμοκρασίας στις γνωστικές μας ικανότητες, οι οποίες τείνουν να μειώνονται όταν ο οργανισμός βρίσκεται υπό θερμική καταπόνηση.
Πρόσφατη έρευνα του Inserm, του CNRS και του Πανεπιστημίου Grenoble Alpes, που δημοσιεύθηκε στο Environmental Health, διαπίστωσε ότι η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τις πρώτες εβδομάδες της ζωής συνδέεται με καθυστερημένη ανάπτυξη της γλώσσας στην ηλικία των δύο ετών. «Σήμερα γνωρίζουμε ότι, βραχυπρόθεσμα, η ζέστη επηρεάζει τη συγκέντρωση και μειώνει τις γνωστικές επιδόσεις», εξηγεί ένας από τους ερευνητές.
Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε και μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2016 σε φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου της Βοστώνης. Οι φοιτητές που κοιμούνταν σε δωμάτια χωρίς κλιματισμό είχαν χειρότερες επιδόσεις στα τεστ σε σχέση με εκείνους που διέμεναν σε κλιματιζόμενα δωμάτια.
Επηρεάζοντας αρνητικά τις γνωστικές μας ικανότητες, η ζέστη μειώνει επίσης την ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις μας. Αυτός ο μειωμένος συναισθηματικός έλεγχος μπορεί να αυξήσει την ευερεθιστότητα και την απογοήτευση, κάνοντας έτσι πιο πιθανές τις επιθετικές αντιδράσεις.
Καύσωνας: τι ρόλο παίζουν οι ορμόνες;
Μια άλλη πιθανή εξήγηση εστιάζει στις ορμόνες. Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι η ζέστη μειώνει τα επίπεδα της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης, δύο νευροδιαβιβαστών που είναι απαραίτητοι για τη ρύθμιση της διάθεσης και της συμπεριφοράς. Οι ουσίες αυτές παράγονται σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια του ύπνου, η ποιότητα του οποίου επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Αυτή η διαταραχή μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των συγκεκριμένων χημικών ουσιών, γεγονός που μπορεί να αυξήσει το άγχος και την ευερεθιστότητα, ακόμη και να προκαλέσει καταθλιπτικά συμπτώματα.
Άλλοι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, τα οποία μπορούν «να πυροδοτήσουν αντιδράσεις στρες, προκαλώντας μεταβολές στη διάθεση και διέγερση. Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, που είναι υπεύθυνο για την ηρεμία και τη χαλάρωση, γίνεται λιγότερο ενεργό σε υψηλότερες θερμοκρασίες», εξηγεί το Psychology Today.
Το περιοδικό αποδίδει επίσης αυτές τις συμπεριφορές στην αφυδάτωση που προκαλούν οι υψηλές θερμοκρασίες, η οποία επιδεινώνει «τις γνωστικές διαταραχές και τις διαταραχές της διάθεσης». Και αν σκεφτούμε ότι οι Έλληνες δεν πίνουν αρκετό νερό σε καθημερινή βάση… καταλαβαίνουμε ακόμη καλύτερα γιατί ένας καύσωνας μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε πιο ευερέθιστοι.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Γιατί χαλαρώνουμε δύσκολα ακόμη και στις διακοπές;
Δεν θέλεις να σηκωθείς από το κρεβάτι όλη μέρα; Αυτό έχει όνομα: Κλινομανία
