Υπάρχουν μέρες που το μόνο που θέλεις είναι να μείνεις στο κρεβάτι. Δεν είναι απαραίτητα επειδή νυστάζεις. Ούτε επειδή βαριέσαι. Απλώς η ιδέα να σηκωθείς, να ξεκινήσεις τη μέρα και να αντιμετωπίσεις όσα σε περιμένουν μοιάζει... βουνό. Αυτή η έντονη επιθυμία να παραμένει κανείς στο κρεβάτι για μεγάλα χρονικά διαστήματα περιγράφεται συχνά με τον όρο clinomania (Κλινομανία) ή dysania (Δυσανία).
Αξίζει όμως να γνωρίζουμε κάτι σημαντικό για αυτό το θέμα. Η clinomania δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική ή ιατρική διάγνωση. Είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια συμπεριφορά ή ένα σύμπτωμα, το οποίο μπορεί να σχετίζεται με διάφορες καταστάσεις υγείας.
Photo by Kampus Production/Pexels
Δεν είναι τεμπελιά
Πολλές φορές όσοι δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι νιώθουν ενοχές. Ακούν σχόλια όπως «τεμπελιάζεις», «δεν έχεις κίνητρο» ή «σήκω και θα σου περάσει». Η επιστήμη, όμως, δείχνει ότι τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα.
Για πολλούς ανθρώπους, το κρεβάτι δεν είναι απλώς ένα μέρος για ύπνο. Γίνεται ένας χώρος όπου αισθάνονται ασφάλεια, ηρεμία και προσωρινή ανακούφιση από το άγχος, τις υποχρεώσεις ή τη συναισθηματική πίεση. Δεν είναι ότι θέλουν να κοιμούνται συνεχώς. Είναι ότι ο έξω κόσμος μοιάζει εκείνη τη στιγμή πολύ πιο δύσκολος από το να παραμείνουν κάτω από το πάπλωμα.
Με τι μπορεί να συνδέεται;
Η παρατεταμένη παραμονή στο κρεβάτι δεν εμφανίζεται τυχαία. Οι ειδικοί τη συσχετίζουν συχνότερα με:
Κατάθλιψη
Αγχώδεις διαταραχές
Burnout (επαγγελματική εξουθένωση)
Χρόνια κόπωση
Διαταραχές ύπνου
Έντονο ψυχολογικό στρες
Ορισμένες χρόνιες παθήσεις που προκαλούν εξάντληση
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η δυσκολία να σηκωθεί κάποιος από το κρεβάτι αποτελεί συνήθως σύμπτωμα και όχι το ίδιο το πρόβλημα.
Photo by Miriam Alonso/Pexels
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Όταν κάποιος βιώνει έντονο άγχος ή κατάθλιψη, ο εγκέφαλος επηρεάζει τόσο την ενέργεια όσο και τα κίνητρα. Παράλληλα, οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, αλλά και οι αλλαγές σε νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη, μπορούν να κάνουν ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες να φαίνονται εξαντλητικές.
Με απλά λόγια, δεν λείπει η θέληση. Συχνά λείπει η ψυχική και σωματική ενέργεια.
Πότε χρειάζεται προσοχή;
Όλοι μπορεί να περάσουμε μια δύσκολη μέρα που δεν έχουμε διάθεση να σηκωθούμε από το κρεβάτι. Αυτό είναι φυσιολογικό. Αν όμως αυτή η κατάσταση διαρκεί για εβδομάδες, συνοδεύεται από έντονη θλίψη, άγχος, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα ευχαριστούσαν το άτομο, διαταραχές στον ύπνο ή επηρεάζει την εργασία, τις σπουδές και τις σχέσεις του, τότε είναι σημαντικό να αναζητηθεί βοήθεια από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Photo by Andrea Piacquadio/Pexels
Τι μπορεί να βοηθήσει;
Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους. Ωστόσο, οι ειδικοί προτείνουν:
Σταθερό πρόγραμμα ύπνου και αφύπνισης.
Μικρούς, ρεαλιστικούς στόχους μέσα στην ημέρα.
Ήπια σωματική δραστηριότητα, ακόμη και λίγα λεπτά περπάτημα.
Περιορισμό της πολύωρης παραμονής στο κρεβάτι όταν δεν υπάρχει ανάγκη για ύπνο.
Συζήτηση με ψυχολόγο ή ψυχίατρο όταν τα συμπτώματα επιμένουν.
Η ψυχοθεραπεία και, όπου χρειάζεται, η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών.
Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάσαι
Δεν είναι κάθε άνθρωπος που μένει στο κρεβάτι τεμπέλης. Πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται εξάντληση, ψυχική δυσφορία ή ένας αόρατος αγώνας που κανείς άλλος δεν βλέπει. Η κατανόηση είναι πολύ πιο χρήσιμη από την κριτική. Και όταν η δυσκολία επιμένει, η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι το πρώτο βήμα για να επιστρέψει κανείς στην καθημερινότητά του με περισσότερη δύναμη και φροντίδα για τον εαυτό του.
Διαβάστε ακόμα
