Πολλοί επιτυχημένοι άνθρωποι που έχουν κάνει όλα τα «σωστά» πράγματα στη ζωή τους ένιωσαν ξαφνικά μόνοι και χωρίς φίλους ενώ π.χ. περίμεναν να πάρουν το παιδί τους από το σχολείο, βλέποντας άλλους γονείς να συζητούν και να φαίνεται πως γνωρίζονται καλά μεταξύ τους. Ή μετά από μια προαγωγή στη δουλειά, συνειδητοποιώντας ότι δεν ήταν αρκετά κοντά με τους συναδέλφους τους για να το γιορτάσουν μαζί. Ή καθώς έκαναν σκρολ στο Instagram, παρακολουθώντας την κοινωνική ζωή φίλων και βλέποντας ότι δεν είχαν προσκληθεί σε μια πρόσφατη συνάντηση.

Το θέμα της φιλίας στην ενήλικη ζωή είναι εξαιρετικά περίπλοκο αλλά εδώ θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε ένα βασικό ερώτημα: γιατί είναι τόσο δύσκολο να κάνουμε νέους και αξιόλογο υς φίλους στην ενήλικη ζωή μας και ειδικά μετά τα 30;

Μεταβάσεις ζωής και διαφορετικά στάδια

Αρχικά μπορεί να υπάρχουν κάποιοι πρακτικοί λόγοι που δυσκολεύουν τη γνωριμία με νέους ανθρώπους όσο μεγαλώνουμε. Οι μεταβάσεις ζωής, για παράδειγμα — όπως η μετακόμιση σε νέα γειτονιά ή πόλη, μια νέα δουλειά, η γέννηση παιδιού ή ένα διαζύγιο — μπορούν να το προκαλέσουν. Αυτά τα γεγονότα έχουν μεγαλύτερη επίδραση όσο μεγαλώνουμε, σύμφωνα με τον καθηγητή ψυχολογίας του Clark University Jeffrey Jensen Arnett, καθώς αλλάζουν οι προτεραιότητες και διαφοροποιείται ο τρόπος ζωής.

Επιπλέον, δεν βρίσκονται όλοι στο ίδιο στάδιο ζωής: κάποιοι επικεντρώνονται στην επαγγελματική τους εξέλιξη, ενώ άλλοι δημιουργούν οικογένεια ή εξερευνούν νέα ενδιαφέροντα. Αυτές οι διαφορές μπορεί να οδηγήσουν σε αποκλίσεις στις αξίες, στις προτεραιότητες και στον διαθέσιμο χρόνο για κοινωνικοποίηση.

Εμπιστοσύνη και ευαλωτότητα

Η δημιουργία βαθιών και ουσιαστικών φιλιών απαιτεί εμπιστοσύνη και ευαλωτότητα. Ωστόσο, προηγούμενες εμπειρίες, απογοητεύσεις ή προδοσίες μπορεί να κάνουν τους ενήλικες πιο επιφυλακτικούς και προσεκτικούς στο να ανοιχτούν σε νέους φίλους ή ακόμη και στο να διατηρήσουν υπάρχουσες σχέσεις.

Περιορισμένοι κοινωνικοί κύκλοι

Στα χρόνια της «αναδυόμενης ενηλικίωσης», μεταξύ 18 και 29 ετών, ο αριθμός και η ένταση των φιλιών μας μπορεί να βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους. Το πανεπιστήμιο, οι μεταπτυχιακές σπουδές, οι νέες καριέρες και οι νέες πόλεις μάς φέρνουν συχνά σε επαφή με παρόμοιους ανθρώπους και ενισχύουν μια δυνατή κοινωνική ζωή. «Για πολλούς ανθρώπους, οι φιλίες που δημιουργούνται στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο ή στα πρώτα χρόνια εργασίας είναι οι τελευταίες νέες φιλίες που θα κάνουν ποτέ», έγραψε ο Robert D. Putnam στο βιβλίο Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community (2000).

Οι ενήλικες από την άλλη μπορεί να έχουν λιγότερες ευκαιρίες να γνωρίσουν νέους ανθρώπους και να διευρύνουν το κοινωνικό τους δίκτυο, ιδιαίτερα αν η ζωή τους είναι γεμάτη υποχρεώσεις ή σχετικά απομονωμένη.

Freepik

Περιορισμένος χρόνος

Στην ενήλικη ζωή, ο ελεύθερος χρόνος για κοινωνικοποίηση μειώνεται καθώς οι υποχρεώσεις πολλαπλασιάζονται. Κάποιοι μετακομίζουν σε άγνωστες περιοχές για λόγους εργασίας ή οικογένειας. Έρχονται τα παιδιά, που απαιτούν πολύ χρόνο, οι ηλικιωμένοι γονείς μπορεί να χρειάζονται φροντίδα.

Όλα αυτά μπορούν να αφήσουν τους τριαντάρηδες πιο εξαντλημένους από ποτέ. Και μετά από μια μακρά εργάσιμη ημέρα, η ιδέα μιας βραδινής εξόδου με φίλους μπορεί να μην φαίνεται τόσο ελκυστική όσο παλιά. Αυτή η έλλειψη ενέργειας δυσκολεύει και τη διατήρηση των δεσμών: όταν και οι δύο πλευρές νιώθουν εξαντλημένες, καμία δεν είναι πιθανό να πάρει την πρωτοβουλία.

Covid και social media

Το μοτίβο αυτό επιδεινώθηκε τα τελευταία χρόνια. Όταν ο COVID κυριάρχησε στη ζωή μας, οι κοινωνικές μας συνήθειες ατόνησαν, σύμφωνα με το Survey Center on American Life. Σε εκείνη τη μελέτη, ο διευθυντής Daniel Cox εντόπισε σαφή μείωση στις στενές φιλίες μετά το 2020. «Οι Αμερικανοί ανέφεραν ότι έχουν λιγότερες στενές φιλίες από ό,τι παλαιότερα, μιλούν λιγότερο συχνά με τους φίλους τους και βασίζονται λιγότερο σε αυτούς για προσωπική υποστήριξη», έγραψε.

Ταυτόχρονα, η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δημιούργησε μια παράξενη αλλά συνηθισμένη οπτική για τις σχέσεις. Σε εφαρμογές όπως το Instagram, οι άλλοι φαίνεται να έχουν περισσότερες και πιο ικανοποιητικές φιλίες από εμάς. Αυτή η αντίληψη μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα FOMO (φόβος ότι χάνουμε κάτι), μεγεθύνοντας τη ντροπή και την απομόνωση.

Freepik

Πώς μπορούμε να αποκτήσουμε νέους φίλους;

Υπάρχουν πραγματικοί και δοκιμασμένοι τρόποι για να χτίσουμε συνδέσεις με νέους φίλους.

Αν ψάχνεις για νέους φίλους, μην περιμένεις οι μεγάλες σχέσεις να ξεκινήσουν αμέσως. Δες τους συναδέλφους ή τους γείτονές σου ως ανθρώπους με τους οποίους μπορείς να περνάς λίγο περισσότερο χρόνο, ανθρώπους με τους οποίους μπορείς, έστω, να μοιραστείς ένα γέλιο.

Ο/η barista σου, ο/η βιβλιοθηκάριος ή ο/η οδηγός του λεωφορείου μπορεί να γίνουν «γνωστοί άγνωστοι». Γνώρισέ τους σιγά-σιγά: η επένδυση σε αυτούς τους «αδύναμους δεσμούς», όπως ονομάζονται, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική βελτίωση της κοινωνικής υγείας και της ευεξίας (σύμφωνα με μελέτη του 2014 των Gillian Sandstrom και Elizabeth W. Dunn).

Εάν έχεις παιδιά, οι γονείς άλλων παιδιών συνήθως γίνονται οι νέοι σου φίλοι που πολύ συχνά εξελίσσονται και σε παντοτινούς και αξίζει να τους δώσεις μια ευκαιρία.

Οι καθημερινές, μικρές αλλά αυθεντικές συνδέσεις — αλληλεπιδράσεις πιο συχνές παρά έντονες — μπορούν να δημιουργήσουν πραγματικά αισθήματα ευτυχίας και του ανήκειν.

Μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε αληθινές φιλίες. Όπως τα μικρά ειδύλλια, έτσι και οι μικρές φιλίες ωφελούνται από την επανάληψη, τη συχνή κοινωνική επαφή και το κοινό πλαίσιο. Ο κοινωνικός ψυχολόγος Robert Zajonc το ονόμασε «φαινόμενο της απλής έκθεσης» (mere exposure effect), σημειώνοντας ότι οι ελαφριές, επαναλαμβανόμενες επαφές χτίζουν οικειότητα και μπορούν να μετατρέψουν αγνώστους σε γνωστούς ή φίλους.

Επίσης μπορείς να σκεφτείς σοβαρά να ξεκινήσεις ένα νέο χόμπι που ενθαρρύνει την ομαδικότητα. Αυτό το χόμπι μπορεί να περιλαμβάνει τα παιδιά σου (αν έχεις) ώστε να μην στερείς από την οικογένειά σου χρόνο.