Όσο προχωρά το φθινόπωρο, οι μέρες μικραίνουν, περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους και η επαφή μας με τον ήλιο περιορίζεται. Αυτή η αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητά μας, αλλά μπορεί να επηρεάσει και την παραγωγή μιας πολύ σημαντικής βιταμίνης για τον οργανισμό μας, της βιταμίνης D.
Η συγκεκριμένη βιταμίνη έχει μια ιδιαιτερότητα. Σε αντίθεση με πολλές άλλες, ο οργανισμός μας μπορεί να την παράγει όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία UVB του ήλιου. Όταν όμως η ηλιοφάνεια μειώνεται και οι ώρες που περνάμε έξω γίνονται λιγότερες, η παραγωγή της μπορεί να περιοριστεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι εμφανίζουμε έλλειψη βιταμίνης D μόλις μπει ο Οκτώβριος. Είναι όμως μια καλή περίοδος για να δούμε γιατί τη χρειαζόμαστε, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να έχουν χαμηλά επίπεδα και τι μπορούμε να κάνουμε.
Photo by Ali Arjmandi on Unsplash
Γιατί είναι τόσο σημαντική η βιταμίνη D
Η βιταμίνη D βοηθά τον οργανισμό να απορροφά το ασβέστιο και τον φώσφορο, δύο στοιχεία απαραίτητα για τη διατήρηση υγιών οστών και δοντιών. Παίζει επίσης ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η σοβαρή έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα των οστών, όπως οστεομαλακία στους ενήλικες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδέεται με μυϊκή αδυναμία και πόνο.
Τα τελευταία χρόνια η βιταμίνη D έχει συζητηθεί πολύ και σε σχέση με τη διάθεση, την κόπωση και την άμυνα του οργανισμού. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Παρότι έχουν παρατηρηθεί συσχετίσεις ανάμεσα στα χαμηλά επίπεδά της και διάφορα προβλήματα υγείας, αυτό δεν σημαίνει ότι η λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να τα προλάβει ή να τα αντιμετωπίσει.
Photo by Johannes Krupinski on Unsplash
Γιατί μας απασχολεί περισσότερο το φθινόπωρο και τον χειμώνα
Το πόση βιταμίνη D μπορεί να παράγει το δέρμα μας εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, όπως η εποχή, το γεωγραφικό πλάτος, η ώρα της ημέρας, η ηλικία και ο τύπος του δέρματος. Κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, ο ήλιος βρίσκεται χαμηλότερα στον ουρανό και σε αρκετές περιοχές η ακτινοβολία UVB δεν επαρκεί για την ίδια παραγωγή βιταμίνης D που μπορεί να επιτευχθεί το καλοκαίρι.
Ακόμη και σε μια χώρα με αρκετή ηλιοφάνεια, όπως η Ελλάδα, δεν είναι δεδομένο ότι όλοι διατηρούν επαρκή επίπεδα. Οι πολλές ώρες σε γραφεία και σπίτια, η περιορισμένη έκθεση στον ήλιο και άλλοι ατομικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την κατάσταση.
Photo by Beyzanur K. on Unsplash
Πώς μπορούμε να καταλάβουμε αν μας λείπει
Το δύσκολο με τη βιταμίνη D είναι ότι τα χαμηλά επίπεδά της συχνά δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα. Σε περιπτώσεις σημαντικής έλλειψης μπορεί να εμφανιστούν μυϊκή αδυναμία, πόνοι στα οστά ή άλλα προβλήματα, όμως η κούραση από μόνη της δεν αποτελεί αξιόπιστη ένδειξη.
Ο πιο συγκεκριμένος τρόπος αξιολόγησης είναι η εξέταση αίματος που μετρά την 25-υδροξυβιταμίνη D. Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να γίνεται προληπτικά από όλους. Ο γιατρός μπορεί να κρίνει αν είναι απαραίτητη, ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται, μεταξύ άλλων, οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο, όσοι έχουν παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και ορισμένες άλλες ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Photo by Caroline Attwood on Unsplash
Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη D
Η διατροφή μπορεί να συμβάλει στην πρόσληψη βιταμίνης D, αν και σχετικά λίγες τροφές την περιέχουν φυσικά σε σημαντικές ποσότητες.
Ανάμεσά τους βρίσκονται τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί, ο κρόκος του αυγού και ορισμένα μανιτάρια, ανάλογα με τον τρόπο παραγωγής τους. Επιπλέον, υπάρχουν εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως συγκεκριμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, φυτικά ροφήματα και δημητριακά.
Μια ισορροπημένη διατροφή είναι σημαντική, αλλά δεν εξασφαλίζει πάντα από μόνη της επαρκή πρόσληψη βιταμίνης D.
Photo by Elana Selvig on Unsplash
Χρειάζεται να πάρουμε συμπλήρωμα;
Το γεγονός ότι οι μέρες μικραίνουν δεν σημαίνει πως πρέπει να ξεκινήσουμε όλοι συμπλήρωμα βιταμίνης D.
Οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την κατάσταση της υγείας και τους παράγοντες κινδύνου. Σε ορισμένες ομάδες, η προληπτική συμπληρωματική χορήγηση συνιστάται από επιστημονικές οδηγίες, ενώ σε άλλες δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν τη συστηματική λήψη μεγαλύτερων δόσεων.
Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να συσσωρευτεί στον οργανισμό. Η υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Γι' αυτό και η επιλογή συμπληρώματος, ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις, καλό είναι να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.
Καθώς λοιπόν μπαίνουμε στους μήνες με λιγότερο φως, αξίζει να δώσουμε λίγη περισσότερη προσοχή στη βιταμίνη D, χωρίς υπερβολές και χωρίς να θεωρούμε ότι κάθε αίσθημα κόπωσης οφείλεται στην έλλειψή της. Η αξιολόγηση των προσωπικών μας αναγκών είναι πολύ πιο χρήσιμη από την αγορά ενός συμπληρώματος στα τυφλά.
Διαβάστε ακόμα
Ξυπνάς με πικρή γεύση στο στόμα; Οι πιθανές αιτίες που αξίζει να γνωρίζεις
Είναι πράγματι το μέλι πιο υγιεινό από τη λευκή ζάχαρη;
Βγάλε τη γλώσσα σου στον καθρέφτη: Τι μπορεί πραγματικά να σου πει για την υγεία σου
