Η είδηση του θανάτου της Μαρζάν Σατραπί σε ηλικία 56 ετών συγκλόνισε το κοινό. Σύμφωνα με την οικογένειά της, η Γαλλοϊρανή καλλιτέχνιδα δεν ξεπέρασε ποτέ την απώλεια του συζύγου της. Αν και η έκφραση «πέθανε από έρωτα» χρησιμοποιείται συχνά μεταφορικά, αντανακλά επίσης μια ιατρική πραγματικότητα, το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς, μια σπάνια καρδιακή πάθηση που επηρεάζει κυρίως τις γυναίκες.
«Να πεθαίνεις από αγάπη, όπως μπορεί κανείς, για οποιονδήποτε», τραγουδούσε ο μεγάλος Charles Aznavour. Μια ρομαντική φράση, που πιστεύαμε πως ανήκε μόνο στους ποιητές. Κι όμως, η επιστήμη κατέληξε τελικά να του δώσει δίκιο.
Όταν έγινε γνωστός ο ξαφνικός θάνατος της Marjane Satrapi, της διάσημης δημιουργού graphic novels και παγκοσμίως αναγνωρισμένης σκηνοθέτιδας του Persepolis, πολλοί στάθηκαν στην ηλικία της. Ήταν μόλις 56 ετών.
Πώς μπορεί να εξηγηθεί ένας τόσο πρόωρος θάνατος; Σύμφωνα με δηλώσεις των οικείων της, «πέθανε από θλίψη μετά τον θάνατο του έρωτα της ζωής της», του συζύγου της Ματίας Ρίπα, ο οποίος είχε φύγει από τη ζωή έναν χρόνο νωρίτερα. Γνωρίστηκαν στο πανεπιστήμιο και ήταν αχώριστοι. Εκείνος είχε γίνει χρηματοδότης, παραγωγός, ηθοποιός και συνσεναριογράφος των έργων της. Την ημέρα του θανάτου του, η Σατραπί είχε μιλήσει δημόσια για τη συντριβή της από την απώλειά του.
Η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να λυγίσει από τη θλίψη έχει εμπνεύσει αμέτρητες ιστορίες. Στις «Μεταμορφώσεις» του Ovid, η νύμφη Ηχώ πεθαίνει μετά την απόρριψή της από τον Νάρκισσο. Τον 17ο αιώνα, η Madame de La Fayette οδηγεί την Πριγκίπισσα της Κλεβ να πεθάνει, σαν συμβολική κατάληξη ενός αδύνατου πάθους. Για πολλά χρόνια, τέτοιες ιστορίες συντηρούσαν την εικόνα μιας καθαρά λογοτεχνικής πάθησης.
Ωστόσο, από τον 20ό αιώνα και έπειτα, η ιατρική άρχισε να μελετά σοβαρά το φαινόμενο. Οι έρευνες έδειξαν ότι ένα ισχυρό συναισθηματικό σοκ μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να προκαλέσει σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια και, σε σπάνιες περιπτώσεις, ακόμη και θάνατο.
Πράγματι, το να «πεθαίνει κανείς από αγάπη» αποτελεί επιστημονική πραγματικότητα και έχει όνομα: σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς ή σύνδρομο Takotsubo, όπως ονομάστηκε από τον Ιάπωνα επιστήμονα που το περιέγραψε το 1979.
Μελετώντας 135.463 περιπτώσεις του συνδρόμου, ερευνητές διαπίστωσαν το 2021 ότι το 88,3% των περιστατικών αφορούσε γυναίκες, με τις γυναίκες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας να διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι έχουν δεκαπλάσιες πιθανότητες να διαγνωστούν με το σύνδρομο σε σχέση με νεότερες γυναίκες ή άνδρες οποιασδήποτε ηλικίας.
Τι είναι το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς;
Το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς είναι μια σπάνια και συνήθως μη θανατηφόρα πάθηση που μοιάζει με έμφραγμα και προκαλείται από έντονα στρεσογόνα γεγονότα.
Γνωστό και ως μυοκαρδιοπάθεια από στρες, διαγιγνώσκεται όταν ένα άτομο παρουσιάζει συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της καρδιακής προσβολής, χωρίς όμως να υπάρχει απόφραξη των αρτηριών.
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Πόνο στο στήθος
- Δύσπνοια
- Αίσθημα αδυναμίας ή λιποθυμίας
Γιατί οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;
Οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο ευάλωτες στο σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς, αν και οι λόγοι αυτής της διαφοράς δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Σύμφωνα με την καρδιολόγο Τζένιφερ Γουόνγκ από την Καλιφόρνια, το σύνδρομο ενδέχεται να ενεργοποιείται από έντονη συναισθηματική δυσφορία. Επιπλέον, το στρες φαίνεται να επηρεάζει τον γυναικείο οργανισμό διαφορετικά σε σχέση με τον ανδρικό.
Η ίδια επισημαίνει επίσης ότι οι γυναίκες συχνά εκτίθενται σε διαφορετικούς ή περισσότερους εξωτερικούς παράγοντες στρες. Όπως αναφέρει:
«Μπορεί οι γυναίκες να εμφανίζουν λιγότερες καρδιαγγειακές παθήσεις από τους άνδρες, αλλά εδώ και χρόνια υπάρχει η θεωρία ότι άλλοι μηχανισμοί, όπως η μυοκαρδιοπάθεια που προκαλείται από στρες, είναι συχνότεροι στις γυναίκες».
Ο ρόλος της ηλικίας
Παρότι ο κίνδυνος εμφάνισης του συνδρόμου αυξάνεται σημαντικά στις γυναίκες ηλικίας 50 έως 74 ετών, τα δεδομένα δείχνουν ότι μετά τα 75 ο κίνδυνος αρχίζει να μειώνεται.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καρδιά μπορεί να γίνεται πιο ευάλωτη στο στρες όσο μεγαλώνουμε, αλλά μόνο μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο. Μετά τα 75 έτη, τα επίπεδα των ορμονών του στρες ενδέχεται να είναι χαμηλότερα ή να ασκούν μικρότερη επίδραση στην καρδιά.
Η εμμηνόπαυση ίσως επίσης παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς συνοδεύεται από ορμονικές αλλαγές αλλά και αυξημένα επίπεδα στρες.
Όπως σημειώνουν οι ειδικοί:
«Τα ευρήματα αυτά μας οδηγούν να εστιάσουμε στα χρόνια που ακολουθούν τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και στους καρδιακούς παράγοντες που θα μπορούσαν να κάνουν την καρδιά πιο ευάλωτη στο στρες σε μια γυναίκα 50 ή 60 ετών, αλλά λιγότερο ευάλωτη μετά τα 70 ή 80».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ευρυδίκη Βαλαβάνη: Πού θα γίνει τελικά η βάπτιση του γιου της;
Γιώργος Καπουτζίδης: Είναι τελικά βέρα το δαχτυλίδι που φορά;
