Κάποιοι γονείς έχουν χαριτωμένες πινακίδες με τους κανόνες του σπιτιού, από το «Να μου δίνεις πάντα ένα φιλί για καληνύχτα» μέχρι το «Μην πηγαίνεις ποτέ για ύπνο θυμωμένος». Άλλοι έχουν ένα επίσημο, γραπτό «οικογενειακό καταστατικό», που έχει συμφωνηθεί σε οικογενειακές συναντήσεις. Και υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που δεν έχουν συζητήσει ποτέ ούτε έναν κανόνα που να διέπει την οικογένειά του.
Όποια κι αν είναι η περίπτωση της δικής σας οικογένειας, είναι πολύ πιθανό ότι κάποιοι κανόνες ήδη ισχύουν στο σπίτι σας: από το να μη βρίζετε ή να μην προσβάλλετε ο ένας τον άλλον, μέχρι το να μην ανεβαίνουν τα παιδιά στον καναπέ με παπούτσια.
Πότε ήταν, όμως, η τελευταία φορά που σταματήσατε πραγματικά για να σκεφτείτε αυτούς τους κανόνες και αν χρειάζονται ανανέωση, ώστε να συμβάλλουν ακόμη περισσότερο στο καλό κλίμα του σπιτιού, στη συναισθηματική διαχείριση και, ακόμη, στην ασφάλεια των παιδιών σας;
Photo by Seljan Salimova on Unsplash
Με λίγη σκέψη και μερικές συμβουλές από ειδικούς, μια νέα αρχή γύρω από τους κανόνες του σπιτιού μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη δυναμική μιας οικογένειας.
Να θυμάστε, βέβαια, ότι καμία οικογένεια δεν θα είναι τέλεια στην εφαρμογή των νέων κανόνων ούτε, άλλωστε, των παλιών διότι μια οικογένεια είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύστημα και μια δομή.
Οι παρακάτω 5 κανόνες πάντως είναι οι προτεινόμενοι ώστε τα παιδιά να αισθάνονται πιο ασφαλή στο σπίτι, τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά.
Κανόνας #1: Όσο μεγάλο κι αν είναι το λάθος σου, μπορείς πάντα να ζητήσεις βοήθεια
Τα παιδιά θα κάνουν λάθη. Και μερικές φορές θα κάνουν πραγματικά απίστευτα χαζά πράγματα που δεν θα μπορούσατε ποτέ να φανταστείτε. Καθώς μεγαλώνουν, μάλιστα, τα λάθη αυτά μπορεί να έχουν όλο και πιο σοβαρές συνέπειες.
Αυτό που πρέπει να γνωρίζουν, όμως, είναι ότι η αντίδρασή σας δεν θα αλλάξει και ότι θα είστε πάντα εκεί όταν σας χρειάζονται πραγματικά.
«Ο κανόνας του σπιτιού που συμβάλλει περισσότερο στην ασφάλεια ενός παιδιού είναι επίσης αυτός που οι γονείς ξεχνούν συχνότερα να πουν ξεκάθαρα: “Δεν υπάρχει τίποτα που θα μπορούσες να κάνεις ή να πεις που θα σήμαινε ότι δεν μπορείς να έρθεις σε μένα”», λέει η Lisa Pion-Berlin, Ph.D., αδειοδοτημένη υπνοθεραπεύτρια, διευθύνουσα σύμβουλος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Parents Anonymous και μητέρα δύο παιδιών. «Τα παιδιά που μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι ορισμένα λάθη ή συμπεριφορές θα βλάψουν τη σχέση τους με έναν γονιό, τις περισσότερες φορές θα σιωπήσουν όταν χρειάζονται περισσότερο βοήθεια», εξηγεί.
Και αυτό ισχύει τόσο για ένα οκτάχρονο παιδί που έσπασε κάτι που δεν έπρεπε να αγγίξει όσο και για έναν 15χρονο που βρίσκεται σε μια σχέση ή φιλία που του προκαλεί φόβο ή σύγχυση.
Μην περιμένετε να συμβεί κάποιο πρόβλημα για να εξηγήσετε ότι αυτός ο κανόνας υπάρχει. «Πείτε το στο τραπέζι την ώρα του φαγητού ή πριν από τον ύπνο», συμβουλεύει η Pion-Berlin. «Πείτε το ακόμη και μετά από μικρά λάθη, γιατί τα μικρά λάθη είναι η πρόβα για τα μεγάλα».
Όταν το παιδί δοκιμάσει για πρώτη φορά αυτόν τον κανόνα στην πράξη, επιβραβεύστε το που σας μίλησε, ώστε να καταλάβει ότι η δική σας αντίδραση αντανακλά τη σημασία που έχει αυτός ο κανόνας.
Κάντε ένα βήμα παραπέρα: Συμφωνήστε σε μια κωδική λέξη ή φράση, ώστε τα παιδιά να μπορούν να σας πουν ότι χρειάζονται να τα «βγάλετε» από μια κατάσταση χωρίς να χρειάζεται να δώσουν εξηγήσεις. Αυτό μπορεί να αφορά μια δύσκολη ή άβολη κατάσταση ή ακόμη και ένα απλό ατύχημα.
Η Titania Jordan, ειδικός στην ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, Chief Parent Officer/CMO της Bark Technologies και συγγραφέας των Parenting in a Tech World και Parental Control, λέει ότι μπορεί να είναι μια φράση όπως «Μπορείς να ταΐσεις τον σκύλο;» ή ακόμη και ένα emoji. «Αυτό σημαίνει: “Έλα να με πάρεις τώρα. Μην κάνεις ακόμη ερωτήσεις. Απλώς βγάλε με από εδώ”», εξηγεί.
Κανόνας #2: Υπάρχουν χώροι χωρίς τεχνολογία που είναι ιεροί
Μπορεί να είναι το τραπέζι της κουζίνας. Μπορεί να είναι ο καναπές όπου βλέπει όλη η οικογένεια ταινίες. Όποιοι χώροι κι αν οριστούν —ή επιλέξετε από κοινού— ως «ιεροί», κάντε τους ζώνες χωρίς τεχνολογία, προτείνει ο Jim Festante, εκτελεστικός διευθυντής του Health-e-Habits, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που βοηθά τα παιδιά να αποκτήσουν πιο υγιείς διαδικτυακές συνήθειες. «Ορίστε συγκεκριμένους χώρους, όπως το τραπέζι του φαγητού ή το αυτοκίνητο, ως μόνιμες ζώνες χωρίς τεχνολογία. Δεν πρόκειται για τιμωρία, αλλά για ένα προστατευτικό όριο, ώστε η ανθρώπινη σύνδεση να μην υποκαθίσταται από την οικονομία της προσοχής. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από στιγμές κατά τις οποίες η πίεση του ψηφιακού κόσμου σταματά», λέει.
Κάντε ένα βήμα παραπέρα: Ένα κοινό σημείο φόρτισης, όπου όλοι αφήνουν τις συσκευές τους, μπορεί να βοηθήσει. «Οι συσκευές δεν κοιμούνται στα υπνοδωμάτια», λέει ο Festante. «Φορτίζουν κατά τη διάρκεια της νύχτας σε ένα κεντρικό, κοινόχρηστο σημείο, όπως η κουζίνα». Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια, καθώς μειώνεται η πίεση να απαντούν σε μηνύματα αργά τη νύχτα και διακόπτεται ο αδιάκοπος, 24ωρος κύκλος του διαδικτύου πριν από τον ύπνο.
Photo by Alexander Dummer on Unsplash
Κανόνας #3: Όλα τα συναισθήματα είναι ευπρόσδεκτα, αλλά όχι όλες οι συμπεριφορές
Η Michelle Harris, ψυχοθεραπεύτρια, parenting coach και ιδρύτρια του Parenting Pathfinders, λέει ότι αυτός ο κανόνας μπορεί να αποδειχθεί πολύ χρήσιμος όταν κάποιος εκφράζει ένα έντονο συναίσθημα και αυτό εκδηλώνεται με έναν επιβλαβή τρόπο, όπως το να χτυπάει τους άλλους.
«Είναι σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να κρύβουν τα συναισθήματά τους, ακόμη και τα έντονα και δυσάρεστα», λέει. «Με αυτόν τον κανόνα επικοινωνείτε στο παιδί σας ότι τα συναισθήματά του δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπεται. Είναι απολύτως έγκυρα και αξίζουν την προσοχή μας».
«Ωστόσο», προσθέτει η Harris, «το να καλωσορίζουμε όλα τα συναισθήματα δεν σημαίνει ότι καλωσορίζουμε όλες τις συμπεριφορές. Είναι απολύτως εντάξει να νιώθεις θυμό, απογοήτευση ή ζήλια. Δεν είναι όμως εντάξει να πληγώνεις το σώμα, τα συναισθήματα ή τα πράγματα κάποιου άλλου επειδή νιώθεις έτσι».
Κάντε το ένα βήμα παραπέρα: Διδάξτε στα παιδιά τρόπους με τους οποίους μπορούν να εκφράσουν τον θυμό τους, αντί να τους λέτε απλώς τι δεν μπορούν να κάνουν.
Για παράδειγμα, εξηγήστε τους ότι μπορούν να πουν πως είναι θυμωμένα, ακόμη και με ποιον είναι θυμωμένα, λέει η Siggie Cohen, Ph.D., ειδικός στην ανάπτυξη των παιδιών και συγγραφέας του You Are The Parent. Μπορούν ακόμη και να το πουν με σταθερότητα και ένταση.
Κανόνας #4: Υπάρχουν πράγματα που απλώς δεν μοιραζόμαστε
Μπορεί να είναι οι κωδικοί πρόσβασης. Μπορεί να είναι το ποιο δίκτυο Wi-Fi χρησιμοποιεί το σπίτι. Μπορεί να είναι η διεύθυνσή σας, ο αριθμός του τηλεφώνου σας, η ηλικία σας ή οποιαδήποτε άλλη προσωπική πληροφορία.
Ένας οικογενειακός κανόνας σχετικά με το τι θεωρείται «ιδιωτικό» και δεν το μοιραζόμαστε με κανέναν μπορεί να προστατεύσει τα παιδιά από αμήχανες καταστάσεις αλλά και να κρατήσει όλους όσοι ζουν στο σπίτι πιο ασφαλείς.
Η Devorah Heitner, συγγραφέας του Growing Up in Public: Coming of Age in a Digital World, προτείνει να γίνει αυτό ένας οικογενειακός κανόνας. «Τα παιδιά αισθάνονται άβολα να πουν “όχι” και φοβούνται ότι θα φανούν αγενή», λέει. «Για τα μικρότερα παιδιά, είναι απολύτως εντάξει να πουν κάτι όπως: “Οι γονείς μου λένε ότι επιτρέπεται να προσθέτω μόνο μέλη της οικογένειας”, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι απολύτως ακριβές».
Κάντε ένα βήμα παραπέρα: Εκτός από το να καθορίσετε ποιες πληροφορίες μοιράζεστε, ποιες όχι και με ποιον, μπορείτε να ελέγχετε τακτικά μαζί με τα παιδιά τις επαφές τους, προσθέτει η Heitner.
Κανόνας #5: Πριν μιλήσεις, αναρωτήσου «Είναι χρήσιμο αυτό που θα πω;»
Μπορεί να έχετε ακούσει τον κλασικό κανόνα «Να φέρεσαι στους άλλους όπως θα ήθελες να σου φέρονται». Όμως ένας οικογενειακός κανόνας που εστιάζει συγκεκριμένα στον τρόπο με τον οποίο μιλάμε μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το κλίμα ολόκληρου του σπιτιού.
Για παράδειγμα, αν ένα από τα παιδιά σας πειράζει το αδελφάκι του τονίζοντας ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του βάλτε το να αναρωτηθεί αν είναι χρήσιμο αυτό που θα πει.
Ορίστε τι σημαίνει στην πράξη «χρήσιμος» τρόπος ομιλίας. Σημαίνει ότι ενθαρρύνει τον άλλον. Τον κάνει να αισθάνεται καλύτερα ή βοηθά να βελτιωθεί μια κατάσταση. Δώστε παραδείγματα και βοηθήστε τα παιδιά να διατυπώνουν ξανά τα σχόλια που δεν είναι χρήσιμα, μέχρι να μάθουν σταδιακά να το κάνουν μόνα τους.
Διαβάστε ακόμα:
Το παιδί άλλαξε σχολείο; Τα σημάδια ότι δυσκολεύεται να προσαρμοστεί και πώς να το βοηθήσεις
Οι ψυχολόγοι λένε ότι αυτά τα σημάδια αποδεικνύουν πως δεν είσαι εσύ το τοξικό άτομο στην οικογένεια
