Όλο το καλοκαίρι προσπαθείς να τα αποφύγεις. Κλείνεις παράθυρα, βάζεις αντικουνουπικά και, εκεί που ετοιμάζεσαι να κοιμηθείς, ακούς ξαφνικά εκείνο το χαρακτηριστικό βουητό δίπλα στο αυτί σου. Ύστερα έρχεται το φθινόπωρο, η θερμοκρασία αρχίζει να πέφτει και τα κουνούπια σταδιακά εξαφανίζονται από την καθημερινότητά σου.
Πού πηγαίνουν, όμως, όλα αυτά τα κουνούπια που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες βρίσκονταν παντού; Πεθαίνουν μόλις πιάσουν τα πρώτα κρύα, μεταναστεύουν σε πιο ζεστά μέρη ή απλώς περιμένουν κάπου μέχρι να επιστρέψει η άνοιξη;
Η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα απ' όσο φαντάζεσαι, γιατί δεν ακολουθούν όλα τα κουνούπια το ίδιο χειμερινό πρόγραμμα.
Τα κουνούπια δεν εξαφανίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο
Το πρώτο που πρέπει να γνωρίζεις είναι ότι υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικά είδη κουνουπιών στον κόσμο και δεν αντιδρούν όλα με τον ίδιο τρόπο στις χαμηλές θερμοκρασίες.
Ορισμένα ενήλικα κουνούπια πεθαίνουν όταν οι συνθήκες γίνουν δυσμενείς, έχοντας προηγουμένως αφήσει αυγά που μπορούν να επιβιώσουν μέχρι την επόμενη ζεστή περίοδο.
Άλλα, όμως, καταφέρνουν να περάσουν τον χειμώνα ως ενήλικα, βρίσκοντας προστατευμένα σημεία και περιορίζοντας σημαντικά τη δραστηριότητά τους.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι δεν τα βλέπεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν εξαφανιστεί.
Πού κρύβονται όταν αρχίζει το κρύο;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.
Σε ορισμένα είδη, τα ενήλικα θηλυκά κουνούπια αναζητούν προστατευμένα μέρη όπου μπορούν να περάσουν τους κρύους μήνες. Τέτοια σημεία μπορεί να είναι υπόγεια, σπηλιές, αποθήκες, κελάρια ή άλλοι χώροι που προσφέρουν σχετικά σταθερές συνθήκες.
Εκεί μπαίνουν σε μια κατάσταση που ονομάζεται διάπαυση, κατά την οποία ο μεταβολισμός και η δραστηριότητά τους μειώνονται σημαντικά.
Δεν πρόκειται ακριβώς για χειμερία νάρκη όπως την έχουμε στο μυαλό μας από άλλα ζώα. Είναι ένας βιολογικός μηχανισμός που τους επιτρέπει να εξοικονομούν ενέργεια και να αντέχουν μια περίοδο κατά την οποία οι συνθήκες δεν ευνοούν την αναπαραγωγή και τη δραστηριότητά τους.
Έτσι, κάποια κουνούπια μπορεί να βρίσκονται πολύ πιο κοντά σου απ' όσο νομίζεις, απλώς χωρίς να πετούν γύρω σου κάθε βράδυ.
Και τι γίνεται με τα αυγά τους;
Δεν χρειάζεται όλα τα κουνούπια να επιβιώσουν ως ενήλικα για να εμφανιστούν ξανά την επόμενη χρονιά.
Σε αρκετά είδη, τα αυγά μπορούν να αντέξουν σε δυσμενείς συνθήκες, ακόμη και σε χαμηλές θερμοκρασίες, παραμένοντας σε κατάσταση αναμονής μέχρι να βελτιωθεί το περιβάλλον.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ασιατικό κουνούπι τίγρης, το οποίο έχει εγκατασταθεί και στην Ελλάδα. Σε περιοχές με εποχικό κρύο, τα αυγά του μπορούν να περάσουν τον χειμώνα και να εκκολαφθούν όταν επιστρέψουν οι κατάλληλες συνθήκες.
Άλλα είδη μπορούν να διαχειμάσουν σε διαφορετικά στάδια της ανάπτυξής τους, όπως ως προνύμφες.
Επομένως, η επανεμφάνιση των κουνουπιών την άνοιξη δεν σημαίνει ότι όλα προέρχονται από ενήλικα έντομα που κατάφεραν να επιβιώσουν τον χειμώνα.
Γιατί δεν μας τσιμπούν τόσο συχνά τον χειμώνα;
Τα κουνούπια είναι εξώθερμα έντομα, πράγμα που σημαίνει ότι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος επηρεάζει άμεσα τη δραστηριότητά τους.
Όταν κάνει κρύο, η κίνησή τους περιορίζεται και η ανάπτυξή τους επιβραδύνεται. Παράλληλα, οι συνθήκες μπορεί να μην είναι κατάλληλες για την αναπαραγωγή τους.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που τα συναντάμε πολύ λιγότερο τους χειμερινούς μήνες.
Ωστόσο, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη θερμοκρασία στην οποία όλα τα κουνούπια σταματούν ξαφνικά να δραστηριοποιούνται. Το είδος, η διάρκεια του κρύου και οι τοπικές συνθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο.
Γι' αυτό και σε περιοχές με ήπιους χειμώνες μπορεί να παρατηρήσεις κουνούπια ακόμη και μέσα στον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο, ιδιαίτερα όταν επικρατούν ασυνήθιστα ζεστές ημέρες.
Πότε επιστρέφουν;
Η επιστροφή τους δεν εξαρτάται τόσο από το ημερολόγιο όσο από τον καιρό.
Καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι συνθήκες γίνονται ευνοϊκότερες, τα κουνούπια που πέρασαν τον χειμώνα σε προστατευμένα σημεία μπορούν να ενεργοποιηθούν ξανά, ενώ αρχίζουν να αναπτύσσονται και νέες γενιές από αυγά ή προνύμφες που είχαν επιβιώσει.
Η παρουσία στάσιμου νερού είναι επίσης καθοριστική, αφού τα κουνούπια χρειάζονται νερό για τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους.
Αυτό εξηγεί γιατί μετά από περιόδους βροχών και με την άνοδο της θερμοκρασίας μπορεί να αρχίσεις να τα συναντάς ξανά σε αυλές, μπαλκόνια και κήπους.
Μπορείς να κάνεις κάτι από το φθινόπωρο;
Αν θέλεις να περιορίσεις την παρουσία κουνουπιών γύρω από το σπίτι σου, δεν χρειάζεται να περιμένεις να φτάσει το επόμενο καλοκαίρι.
Το φθινόπωρο είναι μια καλή ευκαιρία να ελέγξεις σημεία όπου μπορεί να συγκεντρώνεται νερό, όπως πιατάκια από γλάστρες, κουβάδες, παρατημένα δοχεία και υδρορροές.
Η απομάκρυνση του στάσιμου νερού περιορίζει τις διαθέσιμες εστίες αναπαραγωγής, ιδιαίτερα σε περιόδους που οι θερμοκρασίες εξακολουθούν να επιτρέπουν την ανάπτυξή τους.
Αξίζει επίσης να γνωρίζεις ότι τα αυγά ορισμένων ειδών μπορούν να παραμένουν προσκολλημένα στα τοιχώματα δοχείων ακόμη κι όταν το νερό έχει εξατμιστεί. Γι' αυτό ο καθαρισμός των δοχείων είναι εξίσου σημαντικός με το άδειασμά τους.
Τελικά, μας αποχαιρετούν ή απλώς κάνουν ένα διάλειμμα;
Η αλήθεια είναι ότι συμβαίνουν και τα δύο, ανάλογα με το είδος.
Κάποια κουνούπια ολοκληρώνουν τον κύκλο ζωής τους πριν από τον χειμώνα, άλλα επιβιώνουν ως ενήλικα σε προστατευμένα σημεία και άλλα αφήνουν πίσω τους αυγά ή προνύμφες που θα συνεχίσουν την ανάπτυξή τους όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Οπότε, την επόμενη φορά που θα απολαύσεις ένα φθινοπωρινό βράδυ χωρίς το ενοχλητικό βουητό δίπλα στο αυτί σου, να ξέρεις ότι για ορισμένα κουνούπια η ιστορία δεν έχει τελειώσει. Απλώς έχει μπει σε προσωρινή παύση μέχρι να επιστρέψει η ζέστη.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Πώς πρέπει να αποθηκεύω τα κοσμήματά μου ώστε να μην καταστρέφονται;
Κολοκύθα, κολοκύθα Χοκάιντο ή butternut: Μπορούμε να φάμε τη φλούδα των κολοκυθιών του φθινοπώρου;
