Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να κάνει τον ίδιο διάλογο ξανά και ξανά μέσα στο μυαλό του; Να αναλύει κάθε πιθανό σενάριο, να αμφισβητεί τις επιλογές του ή να αναρωτιέται συνεχώς «κι αν είχα κάνει κάτι διαφορετικό;». Αυτή η ασταμάτητη εσωτερική συζήτηση είναι γνωστή ως εσωτερική φλυαρία (mental chatter ή self-talk) και, όταν γίνεται υπερβολική, μπορεί να μετατραπεί σε έναν πραγματικό «θόρυβο» που δυσκολεύει τη σκέψη και επηρεάζει τις αποφάσεις μας. Θυμήσου το γνωστό vintage ανέκδοτο με τον γρύλλο και τον διάλογο μέχρι να φτάσει στο σπίτι να τον ζητήσει... Ε, αυτό.
Όταν η σκέψη γίνεται εμπόδιο
Η εσωτερική φωνή δεν είναι πάντα αρνητική. Μας βοηθά να οργανώσουμε τη σκέψη μας, να λύσουμε προβλήματα και να σχεδιάσουμε τα επόμενα βήματά μας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η σκέψη γίνεται επαναλαμβανόμενη και κυκλική. Αντί να μας οδηγεί σε μια απόφαση, μας κρατά εγκλωβισμένους στην αμφιβολία.
Οι ψυχολόγοι περιγράφουν αυτή την κατάσταση ως υπερανάλυση (overthinking) ή μηρυκασμό της σκέψης (rumination), ιδιαίτερα όταν ανακυκλώνουμε συνεχώς αρνητικές εμπειρίες ή ανησυχίες.
Γιατί δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε;
Όσο περισσότερες επιλογές εξετάζουμε, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να καταλήξουμε σε μία. Έρευνες στην ψυχολογία της λήψης αποφάσεων δείχνουν ότι η υπερβολική ανάλυση μπορεί να οδηγήσει σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «παράλυση της ανάλυσης» (analysis paralysis).
Πρόκειται για την κατάσταση όπου το άτομο συλλέγει συνεχώς πληροφορίες και ζυγίζει όλα τα ενδεχόμενα, χωρίς τελικά να προχωρά σε κάποια επιλογή. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερο άγχος, αναβλητικότητα και μειωμένη αυτοπεποίθηση.
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
Το στρες κάνει τον «θόρυβο» ακόμη πιο δυνατό
Όταν είμαστε αγχωμένοι, ο εγκέφαλος τείνει να εστιάζει περισσότερο στους πιθανούς κινδύνους.Έτσι, η εσωτερική φωνή γίνεται πιο αυστηρή και πιο επικριτική. Μπορεί να μας κάνει να αμφισβητούμε ακόμη και αποφάσεις που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, θα παίρναμε χωρίς δεύτερη σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι σε περιόδους έντονου στρες πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται ακόμη και να αποφασίσουν για απλά καθημερινά ζητήματα.
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
Μπορεί να γίνει σύμμαχος;
Τα καλά νέα είναι ότι η εσωτερική φωνή δεν χρειάζεται να «σιγήσει» για να μας βοηθήσει. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο της απαντάμε. Οι ειδικοί προτείνουν να παρατηρούμε τις σκέψεις μας χωρίς να τις θεωρούμε απαραίτητα γεγονότα. Μερικές φορές αρκεί να κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα, να πάρουμε λίγες βαθιές αναπνοές ή να απομακρυνθούμε προσωρινά από το πρόβλημα.
Αρκετές έρευνες δείχνουν επίσης ότι το να μιλάμε στον εαυτό μας σαν να συμβουλεύουμε έναν φίλο μπορεί να μειώσει το άγχος και να μας βοηθήσει να σκεφτούμε πιο καθαρά.
Δεν χρειάζεται κάθε απόφαση να είναι τέλεια
Ένα από τα μεγαλύτερα «καύσιμα» της εσωτερικής φλυαρίας είναι η ανάγκη για την τέλεια επιλογή. Στην πραγματικότητα, όμως, οι περισσότερες καθημερινές αποφάσεις δεν έχουν μία και μοναδική σωστή απάντηση. Η αποδοχή ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε κάθε πιθανό αποτέλεσμα μειώνει σημαντικά την ψυχική πίεση.
Διαβάστε ακόμα
Η Gen Z σταματά να πίνει και η βιομηχανία αλκοόλ χάνει δισεκατομμύρια
Όλο και περισσότεροι επιλέγουν τις «αόρατες» διακοπές και υπάρχει λόγος
Ιδρώνεις πολύ; Δες πώς μπορείς να μειώσεις το πρόβλημα και πότε να απευθυνθείς σε γιατρό
