Τα κινητά τηλέφωνα, τα tablets, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα ψηφιακά παιχνίδια αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των παιδιών και των εφήβων. Η τεχνολογία προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για μάθηση,
επικοινωνία και ψυχαγωγία. Ωστόσο, όταν η χρήση των οθονών γίνεται υπερβολική, μπορεί να επηρεάσει διάφορους τομείς της ανάπτυξης και της καθημερινής λειτουργικότητας των παιδιών.

Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από τον χρόνο οθόνης έχει ενταθεί, ιδιαίτερα μετά την πανδημία, όταν η εκπαίδευση, η κοινωνική επαφή και η ψυχαγωγία μεταφέρθηκαν σε μεγάλο βαθμό στο ψηφιακό περιβάλλον.

Photo by Maria Thalassinou on Unsplash

Σήμερα, το ερώτημα δεν είναι αν τα παιδιά πρέπει να χρησιμοποιούν οθόνες, αλλά πώς μπορούν να τις χρησιμοποιούν με τρόπο ασφαλή και ισορροπημένο. Οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Εκπαιδευτικές εφαρμογές, ψηφιακά βιβλία, διαδραστικές δραστηριότητες και εργαλεία υποστηρικτικής τεχνολογίας συμβάλλουν στην ενίσχυση της μάθησης και της συμμετοχής των παιδιών. Ιδιαίτερα για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες ή ΔΕΠΥ, ορισμένες ψηφιακές εφαρμογές μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, προσφέροντας εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης στη γνώση.

Η υπερβολική χρήση οθονών, ωστόσο, έχει συνδεθεί με δυσκολίες στον ύπνο, μειωμένη σωματική δραστηριότητα, προβλήματα συγκέντρωσης και αυξημένα επίπεδα συναισθηματικής δυσφορίας. Σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση ερευνών που δημοσιεύθηκε το 2024, η υπερβολική και μη ελεγχόμενη χρήση ψηφιακών μέσων σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άγχους, καταθλιπτικών συμπτωμάτων και προβλημάτων συμπεριφοράς σε παιδιά και εφήβους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η οθόνη αρχίζει να αντικαθιστά δραστηριότητες που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του παιδιού, όπως το ελεύθερο παιχνίδι, η φυσική άσκηση, η κοινωνική αλληλεπίδραση και ο επαρκής ύπνος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χρήση της τεχνολογίας παύει να λειτουργεί συμπληρωματικά και αρχίζει να επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητα.

Photo by Johnny Cohen on Unsplash

Συχνά συναντούμε γονείς που ανησυχούν επειδή το παιδί τους περνά πολλές ώρες μπροστά σε μια οθόνη. Πέρα από τη διάρκεια χρήσης, σημαντικό είναι να εξετάζουμε και το περιεχόμενο, καθώς και τον σκοπό της χρήσης. Δεν είναι το ίδιο ένα παιδί που παρακολουθεί παθητικά βίντεο για ώρες με ένα παιδί που χρησιμοποιεί δημιουργικά ψηφιακά εργαλεία ή επικοινωνεί με φίλους του. Οι γονείς μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη υγιών συνηθειών θέτοντας σαφή όρια, ενθαρρύνοντας εναλλακτικές δραστηριότητες και λειτουργώντας οι ίδιοι ως θετικά πρότυπα χρήσης της τεχνολογίας.

Photo by Tati Odintsova on Unsplash

Η δημιουργία συγκεκριμένων χρονικών ζωνών χωρίς οθόνες, όπως κατά τη διάρκεια των γευμάτων ή πριν από τον ύπνο, αποτελεί μια πρακτική που προτείνεται από πολλούς ειδικούς. Οι οθόνες δεν αποτελούν από μόνες τους κίνδυνο
ούτε, όμως, μπορούν να υποκαταστήσουν τις εμπειρίες που χρειάζονται τα παιδιά για να αναπτυχθούν ολόπλευρα. Το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης απομάκρυνση από την τεχνολογία, αλλά η ισορροπημένη χρήση της. Όταν οι ψηφιακές δραστηριότητες συνυπάρχουν με το παιχνίδι, την κίνηση, τις κοινωνικές σχέσεις και τη μάθηση, μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο και όχι εμπόδιο στην ανάπτυξη του παιδιού.

Βιβλιογραφία:
 American Academy of Pediatrics. (2024). Recommendations on Media Use in Children and Adolescents.
 World Health Organization. (2023). Guidelines on Physical Activity, Sedentary Behaviour and Sleep for Children and Adolescents.
 Domingues-Montanari, S. (2017). Clinical and psychological effects of excessive screen time on children. Journal of Paediatrics and Child Health, 53(4), 333–338.
 Stiglic, N., & Viner, R. M. (2019). Effects of screentime on the health and well-being of children and adolescents: a systematic review of reviews. BMJ Open, 9(1), e023191.
 Michael Rich (2024). Research and recommendations on healthy digital media use in childhood and adolescence.

Η Νάνσυ Παπαδάτου είναι Φιλόλογος – Ειδική Παιδαγωγός (MEd).

Είναι απόφοιτη του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Παιδαγωγική. Έχει εξειδίκευση στις Μαθησιακές δυσκολίες και τη Δυσλεξία, καθώς και στις Διαταραχές Γραπτού και Προφορικού Λόγου. Έχει επιμορφωθεί εκτενώς σε ζητήματα όπως η ΔΕΠ/Υ, η ψυχολογική υποστήριξη μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και οι παρεμβάσεις στη Γλώσσα και τα Μαθηματικά. Είναι πιστοποιημένη στη χορήγηση εργαλείων αξιολόγησης Μαθησιακής Επάρκειας (γλωσσική και γνωστική επάρκεια, ανάγνωση, δυσαριθμησία) και είναι επιστημονική υπεύθυνη του Πρότυπου Κέντρου Εκπαίδευσης και Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών διάΔΡΑΣΗ στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης.

Διαβάστε ακόμα

Το καλοκαιρινό έθιμο που φέρνει πιο κοντά όλη την οικογένεια

Το πιο συχνό καλοκαιρινό λάθος των γονιών όταν τα παιδιά βαριούνται

Η μία φράση που μπορεί να κάνει τις φετινές διακοπές αξέχαστες για το παιδί σου