Κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται η ίδια καλοκουρδισμένη χορογραφία των τελετών, οι Χρυσές Σφαίρες, τα César, τα Όσκαρ, και στη συνέχεια το Φεστιβάλ Καννών. Όμως, το να κερδίσει μια ταινία αγαλματίδιο σε αυτούς τους θεσμούς σημαίνει απαραίτητα ότι είναι καλή; Η απάντηση συνοψίζεται σε τρεις απλές αλλά διχαστικές λέξεις, ναι και όχι.
Ναι. Γιατί ένα βραβείο δεν είναι απλώς ένα χρυσό τρόπαιο που σκονίζεται σε ένα ράφι, ή σε ένα μπάνιο, όπως έχει παραδεχτεί η Kate Winslet. Είναι πάνω απ’ όλα αναγνώριση από έναν ολόκληρο κλάδο, τη βιομηχανία του κινηματογράφου. Πάνω από 9.000 ψηφοφόροι στα Όσκαρ, χιλιάδες στα César, μια διεθνής κριτική επιτροπή στις Κάννες. Δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει πιο θεσμική επικύρωση. Το βραβείο λειτουργεί, για το κοινό, ως σφραγίδα ποιότητας.
Τι είναι το «Oscar bump» και το φαινόμενο César;
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Ένα Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας μπορεί να προκαλέσει θεαματική άνοδο στα εισιτήρια τις εβδομάδες μετά την απονομή, το λεγόμενο Oscar bump. Το 2019, το Green Book κατέγραψε αύξηση 121% στο box office της Βόρειας Αμερικής το αμέσως επόμενο Σαββατοκύριακο μετά τη νίκη του.
Ταινίες που δεν απευθύνονται στους ίδιους ψηφοφόρους
Ωστόσο, χρειάζεται μέτρο. Ένα βραβείο παραμένει αποτέλεσμα ανθρώπινης ψήφου, άρα υποκειμενικό. Αυτό που τιμά η Ακαδημία των Όσκαρ δεν είναι απαραίτητα αυτό που γοητεύει τις Κάννες. Η ιστορία δείχνει ότι το Χόλιγουντ επιβραβεύει καλοδουλεμένες αφηγήσεις και δυνατές ερμηνείες, ενώ η Κρουαζέτ προτιμά την τόλμη, τον ριζοσπαστισμό και την πρωτοτυπία.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Blue Is the Warmest Color και το Titane, δύο απαιτητικές και ανατρεπτικές ταινίες που δεν βρήκαν εύκολα τον δρόμο τους προς την Αμερική. Αντίστροφα, το The King's Speech και το Oppenheimer θριάμβευσαν στα Όσκαρ, αλλά δεν πέρασαν ποτέ από τις Κάννες. Όλες τους εξαιρετικές ταινίες, απλώς με διαφορετική «γλώσσα».
Ούτε τα César αντικατοπτρίζουν πάντα την εμπορική επιτυχία. Ταινίες όπως το L'Amour ouf και το The Count of Monte Cristo, παρότι μεγάλα εισπρακτικά hits, έφυγαν σχεδόν με άδεια χέρια. Απόδειξη ότι κοινό και ψηφοφόροι δεν ταυτίζονται πάντα.
Στο σινεμά, μοναδικός κριτής παραμένει το συναίσθημα
Υπάρχουν, βέβαια, και οι εξαιρέσεις. Το Parasite αποτελεί σπάνιο παράδειγμα απόλυτης σύμπλευσης, auteur σινεμά και παγκόσμια επιτυχία. Απολογισμός; Χρυσός Φοίνικας, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και περίπου 260 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις. Τελικά, ένα βραβείο δεν τιμά μόνο μια ταινία, τιμά και την εποχή της. Αντανακλά κοινωνικές και πολιτισμικές ανησυχίες και συχνά φέρει πολιτικό ή συμβολικό βάρος.
Άρα, εγγυάται ένα βραβείο μια καλή ταινία;
Ναι, ως προς την τεχνική και καλλιτεχνική της αξία. Όμως, μέσα στη σκοτεινή αίθουσα, ο αληθινός κριτής είναι πάντα ο θεατής. Και στον κινηματογράφο, το συναίσθημα, όχι το αγαλματίδιο, έχει πάντα τον τελευταίο λόγο.
