Έφτιαξες ένα μεγάλο ταψί φαγητό, περίσσεψε αρκετό και φυσικά το έβαλες στο ψυγείο για την επόμενη μέρα. Μέχρι εδώ, όλα καλά.
Τι γίνεται όμως όταν το ζεσταίνεις, τρως τη μισή ποσότητα και επιστρέφεις το υπόλοιπο ξανά στο ψυγείο; Μπορείς να επαναλάβεις την ίδια διαδικασία ή κάποια στιγμή το φαγητό παύει να είναι ασφαλές;
Το ξαναζέσταμα είναι από τις πιο συνηθισμένες συνήθειες στην κουζίνα. Μας εξοικονομεί χρόνο, περιορίζει τη σπατάλη και μας επιτρέπει να απολαμβάνουμε το σπιτικό φαγητό για περισσότερες από μία ημέρες.
Υπάρχουν, όμως, ορισμένοι κανόνες που αξίζει να γνωρίζεις. Γιατί η ασφάλεια του φαγητού δεν εξαρτάται μόνο από το πόσες φορές θα το ζεστάνεις, αλλά και από το πώς το έχεις αποθηκεύσει, πόση ώρα έχει μείνει εκτός ψυγείου και σε ποια θερμοκρασία το ξαναζεσταίνεις.
Πόσες φορές μπορείς να ξαναζεστάνεις το ίδιο φαγητό;
Ας ξεκινήσουμε από την απορία που έχουμε σχεδόν όλοι.
Η πιο ασφαλής και πρακτική επιλογή είναι να ξαναζεσταίνεις το φαγητό μόνο μία φορά. Αυτή είναι και η συντηρητική σύσταση που δίνουν ορισμένοι επίσημοι φορείς ασφάλειας τροφίμων.
Ο λόγος δεν είναι ότι το φαγητό γίνεται αυτομάτως επικίνδυνο στο δεύτερο ζέσταμα.
Το πρόβλημα είναι πως κάθε φορά που το βγάζεις από το ψυγείο, το ζεσταίνεις, το αφήνεις να κρυώσει και το αποθηκεύεις ξανά, αυξάνονται οι πιθανότητες να παραμείνει για αρκετή ώρα σε θερμοκρασίες που ευνοούν τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων.
Επομένως, αντί να ζεσταίνεις ολόκληρη την κατσαρόλα κάθε φορά που πεινάς, προτίμησε να μεταφέρεις στο πιάτο σου μόνο την ποσότητα που πρόκειται να καταναλώσεις.
Έτσι, το υπόλοιπο φαγητό παραμένει στο ψυγείο και αποφεύγεις τους περιττούς κύκλους θέρμανσης και ψύξης.
Το μεγαλύτερο λάθος γίνεται συχνά πριν από το ξαναζέσταμα
Μπορεί να πιστεύεις ότι το πιο σημαντικό είναι να ζεστάνεις καλά το φαγητό. Στην πραγματικότητα, εξίσου σημαντικό είναι το τι έχει προηγηθεί.
Τα μαγειρεμένα τρόφιμα δεν πρέπει να παραμένουν για πολλή ώρα σε θερμοκρασία δωματίου.
Ο γενικός κανόνας είναι να τοποθετείς τα ευπαθή περισσεύματα στο ψυγείο μέσα σε δύο ώρες από το μαγείρεμα ή το σερβίρισμα. Αν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ξεπερνά περίπου τους 32°C, το χρονικό περιθώριο περιορίζεται στη μία ώρα.
Αυτό σημαίνει ότι η κατσαρόλα που έμεινε όλο το απόγευμα πάνω στην κουζίνα δεν γίνεται απαραίτητα ασφαλής επειδή θα τη βάλεις αργότερα στο ψυγείο.
Ορισμένα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν όσο το φαγητό βρίσκεται εκτός ψύξης, ενώ κάποιες τοξίνες που παράγουν δεν καταστρέφονται με το συνηθισμένο ξαναζέσταμα.
Γι' αυτό δεν χρειάζεται να περιμένεις να κρυώσει εντελώς το φαγητό στον πάγκο. Χώρισέ το σε μικρότερα, ρηχά δοχεία ώστε να κρυώσει γρηγορότερα και τοποθέτησέ το έγκαιρα στο ψυγείο.
Πώς καταλαβαίνεις ότι το φαγητό έχει ζεσταθεί σωστά;
Το ότι ένα πιάτο φαίνεται ζεστό εξωτερικά δεν σημαίνει ότι έχει φτάσει στην κατάλληλη θερμοκρασία παντού.
Για τα περισσότερα μαγειρεμένα περισσεύματα, η συνιστώμενη εσωτερική θερμοκρασία αναθέρμανσης είναι οι 74°C.
Αν χρησιμοποιείς φούρνο μικροκυμάτων, είναι σημαντικό να ανακατεύεις το φαγητό όπου είναι δυνατόν και να το αφήνεις για λίγο να σταθεί, ώστε η θερμότητα να κατανεμηθεί πιο ομοιόμορφα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε φαγητά όπως τα μακαρόνια με σάλτσα, τα λαδερά, τα μαγειρευτά με κρέας και οι σούπες, όπου μπορεί να υπάρχουν σημεία που παραμένουν πιο κρύα.
Για μεγαλύτερη σιγουριά, ένα θερμόμετρο τροφίμων μπορεί να σου δείξει αν το φαγητό έχει ζεσταθεί επαρκώς.
Υπάρχουν φαγητά που χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Ναι, και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ρύζι.
Το ωμό ρύζι μπορεί να περιέχει σπόρια του βακτηρίου Bacillus cereus, τα οποία είναι δυνατόν να επιβιώσουν από το μαγείρεμα.
Αν το μαγειρεμένο ρύζι παραμείνει για αρκετή ώρα σε θερμοκρασία δωματίου, τα σπόρια μπορούν να αναπτυχθούν και να παραχθούν τοξίνες. Ορισμένες από αυτές δεν καταστρέφονται με το ξαναζέσταμα.
Γι' αυτό το ρύζι χρειάζεται γρήγορη ψύξη και σωστή συντήρηση. Μια συντηρητική πρακτική είναι να το βάζεις στο ψυγείο ιδανικά μέσα σε μία ώρα, να το καταναλώνεις μέσα σε 24 ώρες και να το ξαναζεσταίνεις μόνο μία φορά.
Προσοχή χρειάζονται επίσης τα μαγειρεμένα πουλερικά, τα θαλασσινά, τα φαγητά με κιμά και γενικότερα τα ευπαθή τρόφιμα, όχι επειδή απαγορεύεται να ξαναζεσταθούν, αλλά επειδή η λανθασμένη συντήρηση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο τροφικής δηλητηρίασης.
Πόσες ημέρες διατηρείται το μαγειρεμένο φαγητό στο ψυγείο;
Για τα περισσότερα μαγειρεμένα περισσεύματα, ένας γενικός οδηγός είναι οι τρεις έως τέσσερις ημέρες στο ψυγείο, εφόσον έχουν αποθηκευτεί σωστά και διατηρούνται σε θερμοκρασία 4°C ή χαμηλότερη.
Ωστόσο, δεν έχουν όλα τα φαγητά τις ίδιες απαιτήσεις. Για ορισμένα τρόφιμα, όπως το μαγειρεμένο ρύζι, υπάρχουν αυστηρότερες συστάσεις.
Αν γνωρίζεις ότι δεν πρόκειται να καταναλώσεις το φαγητό εγκαίρως, η κατάψυξη είναι συνήθως καλύτερη λύση από το να το αφήνεις πολλές ημέρες στο ψυγείο.
Μπορείς επίσης να χωρίζεις το φαγητό σε ατομικές μερίδες από την αρχή, ώστε να αποψύχεις και να ζεσταίνεις κάθε φορά μόνο όση ποσότητα χρειάζεσαι.
Πότε είναι καλύτερα να μην το ξαναζεστάνεις καθόλου;
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η πιο ασφαλής επιλογή είναι να πετάξεις το φαγητό, ακόμη κι αν σου φαίνεται κρίμα.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν:
- Έχει μείνει εκτός ψυγείου περισσότερο από δύο ώρες, ή πάνω από μία ώρα σε πολύ ζεστό περιβάλλον.
- Δεν γνωρίζεις πόσες ημέρες βρίσκεται στο ψυγείο.
- Έχει αποθηκευτεί σε ψυγείο που δεν διατηρούσε σωστή θερμοκρασία.
- Έχει εμφανίσει μούχλα ή άλλες εμφανείς αλλοιώσεις.
- Δεν είσαι σίγουρος/η αν είχε μαγειρευτεί ή συντηρηθεί σωστά εξαρχής.
Και κάτι ακόμη που αξίζει να θυμάσαι: Η μυρωδιά, η γεύση και η εμφάνιση δεν αρκούν για να κρίνεις αν ένα φαγητό είναι ασφαλές.
Ένα τρόφιμο μπορεί να περιέχει επικίνδυνους μικροοργανισμούς χωρίς να έχει εμφανή σημάδια αλλοίωσης.
Επομένως, μην δοκιμάζεις ένα αμφίβολο φαγητό για να διαπιστώσεις αν έχει χαλάσει.
Το μικρό κόλπο που θα σου λύσει τα χέρια
Αν συνηθίζεις να μαγειρεύεις για δύο ή τρεις ημέρες, υπάρχει μια απλή συνήθεια που μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Μόλις τελειώσεις το μαγείρεμα, μοίρασε το φαγητό σε μικρότερα δοχεία, φρόντισε να μπει εγκαίρως στο ψυγείο και κράτησε ξεχωριστά τις μερίδες που θα καταναλώσεις τις επόμενες ημέρες.
Με αυτόν τον τρόπο δεν χρειάζεται να βγάζεις και να ξαναζεσταίνεις συνεχώς ολόκληρη την ποσότητα.
Παράλληλα, μπορείς να σημειώνεις πάνω στα δοχεία την ημερομηνία μαγειρέματος, ώστε να γνωρίζεις ακριβώς πόσο καιρό έχει περάσει.
Τελικά, το ξαναζεσταμένο φαγητό είναι ασφαλές;
Το ξαναζεσταμένο φαγητό μπορεί να είναι απολύτως ασφαλές, αρκεί να έχει μαγειρευτεί, συντηρηθεί και αναθερμανθεί σωστά.
Δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι το χθεσινό φαγητό μόνο και μόνο επειδή θα το ζεστάνεις ξανά. Εκείνο που χρειάζεται προσοχή είναι οι πολλές ώρες εκτός ψυγείου, η ακατάλληλη αποθήκευση και η ανεπαρκής αναθέρμανση.
Και αν θέλεις να κρατήσεις μόνο μία συμβουλή, κράτησε αυτή: Βάλε το φαγητό έγκαιρα στο ψυγείο και ζέσταινε κάθε φορά μόνο τη μερίδα που πρόκειται να φας.
Είναι μια μικρή αλλαγή στην καθημερινότητά σου που μπορεί να κάνει την κουζίνα σου πιο πρακτική και, κυρίως, πιο ασφαλή.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Μην πετάτε πλέον τα κοτσάνια των μανιταριών: 5 συμβουλές για να αποφύγετε τη σπατάλη
Λήγει το μέλι; Πόσο καιρό διατηρείται και πότε πρέπει να το πετάξεις;
