Μέχρι πριν από λίγο καιρό ξυπνούσε χωρίς δεύτερη κουβέντα, ετοίμαζε την τσάντα του και ανυπομονούσε να συναντήσει τους φίλους του. Τώρα, κάθε πρωί ακούς «δεν θέλω να πάω σχολείο», βλέπεις καθυστερήσεις μπροστά στην πόρτα ή ακόμη και κλάματα. Και είναι λογικό να αναρωτιέσαι τι άλλαξε.
Η ξαφνική άρνηση ενός παιδιού να πάει σχολείο δεν έχει μία και μοναδική εξήγηση. Μπορεί να σχετίζεται με όσα συμβαίνουν μέσα στην τάξη, τις φιλίες του, τις σχολικές απαιτήσεις ή με κάτι που δυσκολεύεται ακόμη να εκφράσει. Γι' αυτό, αντί να αντιμετωπίσεις το «δεν θέλω να πάω» ως απλή γκρίνια, αξίζει πρώτα να προσπαθήσεις να καταλάβεις τι βρίσκεται πίσω του.
Μπορεί να έχει αλλάξει κάτι στις φιλίες του
Για ένα παιδί, το σχολείο δεν είναι μόνο μαθήματα και βαθμοί. Είναι και ο χώρος όπου περνά μεγάλο μέρος της κοινωνικής του ζωής.
Μια φιλία που χάλασε, ένας καβγάς, η αίσθηση ότι μένει έξω από μια παρέα ή μια αλλαγή στις ισορροπίες της τάξης μπορεί να μετατρέψει ένα περιβάλλον που μέχρι χθες αγαπούσε σε ένα μέρος όπου πλέον δεν αισθάνεται τόσο άνετα.
Και αυτό που σε έναν ενήλικα μπορεί να μοιάζει «μικρό», για το παιδί μπορεί να καταλαμβάνει ολόκληρη τη σχολική του ημέρα.
Ίσως τα πράγματα έγιναν πιο απαιτητικά
Κάθε νέα σχολική χρονιά δεν είναι απλώς συνέχεια της προηγούμενης. Οι απαιτήσεις μπορεί να αυξηθούν, τα μαθήματα να δυσκολέψουν και το παιδί να αισθανθεί ότι δεν τα καταφέρνει τόσο εύκολα όσο παλιότερα.
Μερικές φορές το «δεν θέλω να πάω σχολείο» μπορεί να κρύβει φόβο αποτυχίας, άγχος για ένα μάθημα, μια εργασία ή το ενδεχόμενο να εκτεθεί μπροστά στους συμμαθητές του.
Αν μάλιστα είχε συνηθίσει να τα καταφέρνει χωρίς μεγάλη προσπάθεια, μια νέα δυσκολία μπορεί να επηρεάσει περισσότερο την αυτοπεποίθησή του.
Δες αν υπάρχει κάτι που το κάνει να αισθάνεται ανασφάλεια
Η αλλαγή στη συμπεριφορά χρειάζεται περισσότερη προσοχή όταν το παιδί δείχνει ότι φοβάται συγκεκριμένες στιγμές, ανθρώπους ή χώρους του σχολείου.
Επίμονες συγκρούσεις με άλλα παιδιά, εκφοβισμός ή μια εμπειρία που το έκανε να νιώσει ντροπή ή φόβο μπορεί να βρίσκονται πίσω από την άρνησή του. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποθέσεις αμέσως το χειρότερο, αλλά ούτε και να απορρίψεις όσα σου λέει επειδή «παιδιά είναι».
Άκουσέ το πρώτα και προσπάθησε να συγκεντρώσεις την πλήρη εικόνα.
Μπορεί να μην ξέρει ούτε το ίδιο τι το ενοχλεί
Οι ενήλικες συχνά περιμένουμε από ένα παιδί να απαντήσει ξεκάθαρα στην ερώτηση «γιατί δεν θέλεις να πας;». Δεν είναι όμως πάντα σε θέση να εντοπίσει ή να περιγράψει αυτό που αισθάνεται.
Αντί για πολλές συνεχόμενες ερωτήσεις, δοκίμασε πιο συγκεκριμένες και ήρεμες: «Ποιο είναι το πιο δύσκολο σημείο της ημέρας σου;», «Υπάρχει κάποια ώρα στο σχολείο που δεν σου αρέσει;» ή «Με ποιον περνάς συνήθως το διάλειμμα;».
Οι απαντήσεις μπορεί να σου δώσουν περισσότερες πληροφορίες από ένα γενικό «τι έχεις;».
Πρόσεξε και όσα λέει χωρίς λόγια
Πονοκέφαλος ή πόνος στην κοιλιά πριν από το σχολείο, δυσκολία στον ύπνο, εκνευρισμός την Κυριακή το βράδυ ή μια απότομη αλλαγή στη διάθεση γύρω από τη σχολική καθημερινότητα αξίζουν την προσοχή σου.
Τα σωματικά συμπτώματα μπορεί να είναι πραγματικά ακόμη κι όταν συνδέονται με στρες ή άγχος. Δεν χρειάζεται ούτε να τα αγνοήσεις ούτε να θεωρήσεις αυτομάτως ότι γνωρίζεις την αιτία τους.
Μίλησε με το σχολείο χωρίς να το κάνεις να αισθανθεί ότι «καρφώθηκε»
Ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να έχει παρατηρήσει πράγματα που δεν φαίνονται στο σπίτι: αν το παιδί έχει απομονωθεί, αν άλλαξε παρέα, αν δυσκολεύεται περισσότερο σε κάποιο μάθημα ή αν συνέβη κάτι μέσα στην τάξη.
Μια ήρεμη επικοινωνία μπορεί να βοηθήσει να συμπληρωθεί η εικόνα. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, είναι καλό να γνωρίζει ότι πρόκειται να μιλήσεις με το σχολείο, ώστε να μη νιώσει ότι συζητάτε για εκείνο πίσω από την πλάτη του.
Απόφυγε το «όλοι πάνε σχολείο, θα πας κι εσύ»
Η σταθερότητα είναι σημαντική, αλλά άλλο πράγμα τα όρια και άλλο η ακύρωση του συναισθήματος.
Φράσεις όπως «μην κάνεις έτσι» ή «δεν έχεις κανέναν λόγο να φοβάσαι» μπορεί να κλείσουν τη συζήτηση πριν καν μάθεις τι συμβαίνει. Μπορείς να είσαι ξεκάθαρος/η ότι το σχολείο αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς του και ταυτόχρονα να του δείξεις ότι παίρνεις στα σοβαρά τη δυσκολία του.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Αν η άρνηση επιμένει, γίνεται εντονότερη, συνοδεύεται από συχνά σωματικά συμπτώματα, έντονο άγχος, σημαντικές αλλαγές στον ύπνο ή στη διάθεση, πτώση στη σχολική επίδοση ή αν το παιδί αναφέρει εκφοβισμό ή φόβο για την ασφάλειά του, χρειάζεται να το διερευνήσεις περισσότερο.
Η επικοινωνία με το σχολείο και, όπου χρειάζεται, με παιδίατρο ή ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει να καταλάβετε τι συμβαίνει και ποια υποστήριξη χρειάζεται.
Το σημαντικό είναι να μη μείνεις μόνο στη φράση «δεν θέλω να πάω σχολείο». Ειδικά όταν προέρχεται από ένα παιδί που μέχρι πρόσφατα αγαπούσε να πηγαίνει, η αλλαγή στη συμπεριφορά του μπορεί να είναι ο τρόπος του να σου πει ότι κάτι στη σχολική του καθημερινότητα δεν είναι πια όπως πριν.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Εξωσχολικές δραστηριότητες: Πόσες χωράνε πραγματικά στην καθημερινότητα ενός παιδιού;
Το παιδί άλλαξε σχολείο; Τα σημάδια ότι δυσκολεύεται να προσαρμοστεί και πώς να το βοηθήσεις
