Οι διακοπές τελείωσαν, το ξυπνητήρι επέστρεψε και το σχολικό πρόγραμμα μπήκε ξανά σε λειτουργία. Μαζί του, όμως, αρκετοί γονείς παρατηρούν και κάτι άλλο. Παιδιά που γυρίζουν από το σχολείο εξαντλημένα, νυστάζουν νωρίτερα, έχουν λιγότερη διάθεση για παιχνίδι ή μοιάζουν να μην έχουν ενέργεια ούτε για πράγματα που συνήθως απολαμβάνουν.
Η κούραση των πρώτων εβδομάδων δεν έχει απαραίτητα μία μόνο αιτία. Η επιστροφή στο σχολείο σημαίνει ότι μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα αλλάζουν το ωράριο, οι απαιτήσεις, τα ερεθίσματα και ολόκληρος ο ρυθμός της ημέρας ενός παιδιού. Και μέχρι σώμα και μυαλό να προσαρμοστούν ξανά, είναι λογικό να χρειάζονται λίγο χρόνο.
Από το χαλαρό καλοκαιρινό ωράριο ξανά στο ξυπνητήρι
Το καλοκαίρι η ώρα του ύπνου συχνά μετακινείται αργότερα, όπως και το πρωινό ξύπνημα. Με το άνοιγμα των σχολείων, αυτή η ελευθερία τελειώνει σχεδόν από τη μία ημέρα στην άλλη.
Αν ένα παιδί συνεχίζει να κοιμάται σχετικά αργά αλλά πλέον πρέπει να σηκώνεται νωρίς, είναι εύκολο να μην συμπληρώνει τις ώρες ύπνου που χρειάζεται. Και επειδή τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν μεγαλύτερες ανάγκες ύπνου από τους ενήλικες, ακόμη και μια σχετικά μικρή αλλαγή στο καθημερινό τους πρόγραμμα μπορεί να γίνει αισθητή.
Το σχολείο κουράζει και χωρίς… γυμναστική
Ένα παιδί μπορεί να έχει περάσει αρκετές ώρες καθισμένο σε μια τάξη και παρ' όλα αυτά να επιστρέψει σπίτι εξαντλημένο. Η κούραση δεν είναι μόνο σωματική.
Για αρκετές ώρες χρειάζεται να συγκεντρώνεται, να ακολουθεί οδηγίες, να επεξεργάζεται νέες πληροφορίες, να αλλάζει από μάθημα σε μάθημα και να ανταποκρίνεται σε διαφορετικές απαιτήσεις. Μετά από εβδομάδες πιο χαλαρού προγράμματος, η επιστροφή σε τόσο παρατεταμένη συγκέντρωση μπορεί αρχικά να απαιτεί περισσότερη ενέργεια.
Ξαναμπαίνουν σε λειτουργία και οι κοινωνικές «κεραίες»
Η επιστροφή στο σχολείο δεν σημαίνει μόνο βιβλία και τετράδια. Σημαίνει συμμαθητές, εκπαιδευτικούς, διαλείμματα, παρέες και καθημερινή αλληλεπίδραση με πολλούς ανθρώπους.
Ειδικά στην αρχή της χρονιάς, μπορεί να υπάρχουν και επιπλέον αλλαγές. Νέα τάξη, νέος εκπαιδευτικός, διαφορετικοί συμμαθητές ή ακόμη και εντελώς νέο σχολικό περιβάλλον. Ένα παιδί προσπαθεί ταυτόχρονα να προσαρμοστεί, να βρει ξανά τη θέση του στην ομάδα και να διαχειριστεί όλα τα συναισθήματα που μπορεί να συνοδεύουν αυτή τη μετάβαση.
Όλη αυτή η κοινωνική και συναισθηματική εγρήγορση καταναλώνει επίσης ενέργεια, ακόμη κι αν εξωτερικά δεν φαίνεται ότι συμβαίνει κάτι ιδιαίτερο.
Η γκρίνια στο σπίτι μπορεί να είναι μέρος της κούρασης
Μερικές φορές η εξάντληση δεν εμφανίζεται ως «νυστάζω». Μπορεί να εμφανιστεί ως εκνευρισμός, μεγαλύτερη ευαισθησία, δυσκολία συνεργασίας ή ένα παιδί που ενοχλείται ξαφνικά από το παραμικρό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έντονη συμπεριφορά πρέπει να αποδίδεται στην κούραση. Αξίζει όμως να έχουμε στο μυαλό μας ότι ένα παιδί που έχει περάσει πολλές ώρες προσπαθώντας να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της σχολικής ημέρας μπορεί, όταν φτάσει στο σπίτι, να έχει λιγότερα αποθέματα υπομονής και αυτορρύθμισης.
Και μετά το σχολείο αρχίζει… το δεύτερο πρόγραμμα
Επιστροφή στα θρανία σημαίνει συχνά και επιστροφή σε ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες, διάβασμα και άλλες υποχρεώσεις. Έτσι, μια ήδη απαιτητική σχολική ημέρα μπορεί να συνεχίζεται μέχρι το απόγευμα ή ακόμη και το βράδυ.
Τις πρώτες εβδομάδες ίσως αξίζει να υπάρχει λίγος περισσότερος ελεύθερος χρόνος στο πρόγραμμα, όπου αυτό είναι εφικτό. Δεν χρειάζεται κάθε κενή ώρα να γεμίζει αμέσως με μια δραστηριότητα. Το παιχνίδι, η ξεκούραση και ο χρόνος χωρίς συγκεκριμένο στόχο παραμένουν σημαντικά.
Η πείνα και η δίψα μπορούν να κάνουν την κατάσταση χειρότερη
Το νέο πρόγραμμα μπορεί να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο τρώει ή πίνει νερό ένα παιδί μέσα στην ημέρα. Ίσως δεν προλαβαίνει να φάει αρκετά στο διάλειμμα, δεν του αρέσει το κολατσιό που έχει μαζί του ή απλώς ξεχνά να πιει νερό επειδή είναι απασχολημένο.
Τα τακτικά γεύματα και σνακ, μαζί με επαρκή ενυδάτωση, βοηθούν ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες του μέσα σε μια απαιτητική ημέρα. Αν λοιπόν επιστρέφει σπίτι «άδειο από μπαταρία», αξίζει να δεις και τι έχει πραγματικά φάει και πιει από το πρωί.
Τι μπορείς να κάνεις τις πρώτες εβδομάδες
Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις την προσαρμογή σαν ακόμη μία υποχρέωση που πρέπει να γίνει τέλεια. Ένα σχετικά σταθερό ωράριο ύπνου, ήρεμα βράδια, χρόνος για αποφόρτιση μετά το σχολείο και ένα πρόγραμμα που δεν είναι υπερφορτωμένο μπορούν να κάνουν τη μετάβαση πιο ομαλή.
Και ίσως, όταν γυρίζει σπίτι, να μην είναι η καλύτερη στιγμή για δέκα συνεχόμενες ερωτήσεις σχετικά με το πώς πέρασε. Κάποια παιδιά θέλουν πρώτα να φάνε, να παίξουν ή απλώς να μείνουν λίγο ήσυχα πριν αρχίσουν να μιλούν για την ημέρα τους.
Πότε η κούραση χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Η προσαρμογή στο σχολικό πρόγραμμα μπορεί να πάρει χρόνο. Ωστόσο, έντονη ή επίμονη εξάντληση δεν πρέπει αυτομάτως να αποδίδεται στο σχολείο. Αν η κούραση δεν υποχωρεί, επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα του παιδιού ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, όπως επίμονη υπνηλία, δυσκολία στην αναπνοή, ζάλη, απώλεια βάρους, έντονους πόνους ή σημαντικές αλλαγές στη διάθεση και στη συμπεριφορά, είναι καλό να συζητηθεί με τον παιδίατρο.
Για τα περισσότερα παιδιά, πάντως, οι πρώτες εβδομάδες είναι ακριβώς αυτό. Μια περίοδος προσαρμογής. Από την ανεμελιά του καλοκαιριού περνούν ξαφνικά σε πρωινά ξυπνήματα, συγκέντρωση, κοινωνικές απαιτήσεις και γεμάτες ημέρες. Λίγος χρόνος, αρκετός ύπνος και ένα πρόγραμμα με χώρο για ξεκούραση μπορεί να είναι ακριβώς ό,τι χρειάζονται μέχρι να βρουν ξανά τον σχολικό τους ρυθμό.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Πόσο χρόνο χρειάζεται πραγματικά ένα παιδί για να επιστρέψει στους σχολικούς του ρυθμούς;
Σχολική τσάντα: Πόσο πρέπει να ζυγίζει ανάλογα με το βάρος του παιδιού
