Στο Αφγανιστάν, το να χτυπά κανείς τη σύζυγό του μπορεί πλέον να θεωρείται νόμιμο. Ενώ τα δικαιώματα των Αφγανών γυναικών υπονομεύονται σταθερά από την επιστροφή των Ταλιμπάν, ο νέος ποινικός κώδικας που υιοθετήθηκε στις αρχές Ιανουαρίου από τις αρχές των Ταλιμπάν φαίνεται να ξεπερνά κάθε όριο. Σύμφωνα με αποσπάσματα που συμβουλεύτηκε η βρετανική εφημερίδα The Independent, το κείμενο αυτό, που αποτελείται από περίπου εκατό άρθρα, νομιμοποιεί de facto την ενδοοικογενειακή βία κατά των γυναικών και των παιδιών. Ορισμένες διατάξεις εξισώνουν εμμέσως τις γυναίκες με υποδεέστερα όντα, συγκρίσιμα με «σκλάβους», επιτρέποντας στους «κυρίους», δηλαδή στους συζύγους, να επιβάλλουν σωματική τιμωρία.
Στην πράξη, η ενδοοικογενειακή βία δεν θα διώκεται πλέον από το κράτος, εφόσον ο δράστης επικαλείται ηθική ή θρησκευτική δικαιολόγηση. Επιπλέον, ο ποινικός κώδικας επιτρέπει, ακόμη και ενθαρρύνει, τους συζύγους να επιβάλλουν «διακριτικές τιμωρίες» στις συζύγους τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αφήνουν ορατά σημάδια. «Εάν ένας σύζυγος χτυπήσει τη σύζυγό του με υπερβολική βία, προκαλώντας κατάγματα, τραυματισμούς ή μώλωπες, και η σύζυγος αποδείξει την καταγγελία της ενώπιον δικαστή, τότε ο σύζυγος θα θεωρηθεί εγκληματίας, ο δικαστής οφείλει να τον καταδικάσει σε δεκαπέντε ημέρες φυλάκισης», αναφέρει το κείμενο. Η διάταξη αυτή ουσιαστικά νομιμοποιεί την ενδοοικογενειακή βία.
Στο Αφγανιστάν, η δικαιοσύνη για τα θύματα βίας παραμένει θεωρητική
Αλλά ακόμη και για όσες καταφέρνουν να φτάσουν στα δικαστήρια, η απονομή δικαιοσύνης είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι επιβαλλόμενοι όροι συνιστούν μια αντιφατική εντολή. Για να ακουστούν, πρέπει να αποδείξουν σοβαρή σωματική βλάβη δείχνοντας τα τραύματά τους στον δικαστή… παραμένοντας όμως πλήρως καλυμμένες. Πρέπει επίσης να εμφανιστούν συνοδευόμενες από έναν άνδρα κηδεμόνα, συχνά τον ίδιο τους τον σύζυγο, παρότι στις περισσότερες περιπτώσεις αυτός είναι ο δράστης της καταγγελλόμενης βίας. Με άλλα λόγια, οφείλουν να ζητήσουν προστασία ενώ παραμένουν υπό την εξουσία του φερόμενου κακοποιητή τους. Και ακόμη κι αν η καταγγελία τους ευδοκιμήσει, η μέγιστη ποινή παραμένει ευτελής: δεκαπέντε ημέρες φυλάκισης.
AP
Ένας νομικός σύμβουλος με έδρα την Καμπούλ, που μίλησε ανώνυμα στην The Independent, περιγράφει τη διαδικασία για τις γυναίκες που αναζητούν δικαιοσύνη ως «εξαιρετικά μακρά και δύσκολη». Η βρετανική εφημερίδα αναφέρει πρόσφατη υπόθεση κατά την οποία μια γυναίκα ξυλοκοπήθηκε από φρουρό των Ταλιμπάν κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον σύζυγό της στη φυλακή. Όταν υπέβαλε καταγγελία, το αίτημά της απορρίφθηκε επειδή δεν είχε ανδρική συνοδεία, αφού ο σύζυγός της ήταν φυλακισμένος. Η κατάσταση αυτή αγγίζει το παράλογο και αποκαλύπτει το νομικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκονται αυτές οι γυναίκες.
Οι Αφγανές γυναίκες-θύματα βίας δεν μπορούν πλέον να βρουν καταφύγιο στους γονείς τους
Και για όσες προσπαθούν να ξεφύγουν από τα χτυπήματα, ο κλοιός σφίγγει ακόμη περισσότερο. Μια Αφγανή που πέφτει θύμα ενδοοικογενειακής βίας και καταφεύγει στους γονείς της χωρίς την άδεια του συζύγου της μπορεί πλέον να θεωρηθεί υπαίτια. Αν αρνηθεί να επιστρέψει, τόσο η ίδια όσο και οι συγγενείς που τη φιλοξένησαν κινδυνεύουν με φυλάκιση έως και τριών μηνών. Για τις ΜΚΟ, το μέτρο αυτό καταργεί την τελευταία άτυπη διέξοδο διαφυγής που είχαν τα θύματα.
Δραματική οπισθοδρόμηση των δικαιωμάτων των γυναικών μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν
Ο νέος ποινικός κώδικας εντείνει τη σταδιακή αποδόμηση των δικαιωμάτων των γυναικών από τότε που οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία τον Αύγουστο του 2021. Προηγουμένως, η ενδοοικογενειακή βία μπορούσε να επιφέρει ποινές φυλάκισης από τρεις μήνες έως έναν χρόνο, ενώ υπήρχαν νόμοι που στόχευαν ρητά στους αναγκαστικούς γάμους και τη βία λόγω φύλου.
AP
Σε τέσσερα χρόνια, οι Ταλιμπάν έχουν υψώσει έναν παχύ τοίχο γύρω από τις γυναίκες. Περισσότερα από εκατό διατάγματα τις έχουν σβήσει, τούβλο τούβλο, από το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό τοπίο της χώρας. Τέλος οι σπουδές πέρα από το δημοτικό. Τέλος οι έξοδοι χωρίς πέπλο. Τέλος η εργασία. Τέλος τα ταξίδια χωρίς άνδρα κηδεμόνα. Τέλος η ανταλλαγή βλέμματος με άνδρα που δεν είναι συγγενής ή σύζυγος. Τέλος το τραγούδι, η ποίηση, οι βόλτες στο πάρκο, το χαμάμ ή το γυμναστήριο. Οι ΜΚΟ έχουν διαταχθεί να τις αφαιρέσουν από τους καταλόγους τους. Και, σαν να μην έφτανε αυτή η αναγκαστική απομόνωση, ακόμη και τα παράθυρα των σπιτιών τους πρέπει πλέον να χτιστούν, σβήνοντάς τες από το οπτικό πεδίο των γειτόνων τους.
Απότομη αύξηση των αυτοκτονιών γυναικών στο Αφγανιστάν
Ένα σημάδι αυτής της βαθιάς απόγνωσης είναι η εκρηκτική αύξηση του ποσοστού αυτοκτονιών μεταξύ των γυναικών. Παγιδευμένες ανάμεσα στη βία των Ταλιμπάν στον δημόσιο χώρο και την κλιμακούμενη βία μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, όλο και περισσότερες γυναίκες αφαιρούν τη ζωή τους. Πώς να μην κατανοήσει κανείς αυτές τις γυναίκες που έχουν στερηθεί ακόμη και το πιο βασικό δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη; Όταν σου αφαιρούν το δικαίωμα να μάθεις, να εργαστείς και να περπατήσεις μόνη στον δρόμο, μερικές φορές απομένει μόνο μία ελευθερία, η ελευθερία να εξαφανιστείς.
Όμως φαίνεται πως ένα όριο έχει πλέον ξεπεραστεί στο νομικό οπλοστάσιο που έχει στηθεί εναντίον των γυναικών. Η βία κατά των γυναικών είναι πλέον κατοχυρωμένη στον νόμο και ντυμένη με τον μανδύα της νομιμότητας. Και ενώ η διεθνής προσοχή μετατοπίζεται ανάλογα με τις κρίσεις, τους πολέμους και άλλες τραγωδίες, οι Αφγανές γυναίκες συνεχίζουν να προχωρούν ψηλαφητά, κάθε μέρα λίγο πιο βαθιά στο σκοτάδι του κόσμου.
