Οι μέρες μικραίνουν, οι έξοδοι περιορίζονται και τα βράδια στο σπίτι αρχίζουν να γίνονται περισσότερα. Κι εκεί που το καλοκαίρι μπορεί να μην προλάβαινες να μείνεις μόνος/η με τις σκέψεις σου, τώρα ξαφνικά υπάρχει περισσότερος χρόνος για να αναλύσεις όσα έγιναν, όσα δεν έγιναν και -φυσικά- όσα θα μπορούσαν να είχαν γίνει διαφορετικά.
Το να στρέφεσαι προς τον εαυτό σου και να επεξεργάζεσαι όσα αισθάνεσαι μπορεί να είναι χρήσιμο. Υπάρχει όμως μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενδοσκόπηση που σε βοηθά να καταλάβεις καλύτερα τον εαυτό σου και στο overthinking που σε κρατά εγκλωβισμένο/η στην ίδια σκέψη χωρίς να σε οδηγεί κάπου.
Περισσότερος χρόνος στο σπίτι δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερο overthinking
Το ότι περνάς περισσότερες ώρες στο σπίτι δεν σημαίνει από μόνο του ότι θα αρχίσεις να υπεραναλύεις τα πάντα. Όταν όμως μειώνονται οι δραστηριότητες και τα εξωτερικά ερεθίσματα, μπορεί απλώς να παρατηρείς περισσότερο τις σκέψεις σου.
Μια ήσυχη βραδιά, για παράδειγμα, μπορεί να σου δώσει τον χρόνο να επεξεργαστείς μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά ή μια συζήτηση που σε απασχόλησε. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει αφού αρχίσεις να σκέφτεσαι.
Η ενδοσκόπηση συνήθως σε πηγαίνει κάπου
Σκέψου την υγιή ενδοσκόπηση σαν μια συζήτηση με τον εαυτό σου που έχει κάποια κατεύθυνση. Προσπαθείς να καταλάβεις γιατί αντέδρασες με έναν συγκεκριμένο τρόπο, τι ένιωσες ή τι θα ήθελες να κάνεις διαφορετικά την επόμενη φορά.
Δεν χρειάζεται πάντα να καταλήξεις σε κάποια μεγάλη αποκάλυψη. Αρκεί στο τέλος να αισθάνεσαι ότι έχεις κατανοήσει λίγο καλύτερα αυτό που σε απασχολεί ή ότι μπορείς να το αφήσεις προσωρινά στην άκρη.
Το overthinking σε γυρίζει στην ίδια σκέψη
Η διαφορά αρχίζει να φαίνεται όταν η σκέψη παύει να προσφέρει καινούργια πληροφορία.
«Γιατί το είπα;», «μήπως το κατάλαβε διαφορετικά;», «κι αν είχα απαντήσει αλλιώς;», «γιατί δεν μου απάντησε όπως περίμενα;». Αν επιστρέφεις ξανά και ξανά στα ίδια ερωτήματα χωρίς να προκύπτει κάποια νέα απάντηση ή πρακτική κίνηση, πιθανότατα δεν επεξεργάζεσαι πλέον το γεγονός, απλώς το ανακυκλώνεις.
Και το ίδιο μπορεί να συμβεί με το μέλλον. Αντί να εξετάζεις ρεαλιστικά τι μπορεί να συμβεί, το μυαλό αρχίζει να δημιουργεί ατελείωτα «κι αν;» για καταστάσεις που δεν μπορείς ακόμη να γνωρίζεις ή να ελέγξεις.
Ένα απλό ερώτημα μπορεί να σε βοηθήσει να ξεχωρίσεις τα δύο
Όταν αντιλαμβάνεσαι ότι σκέφτεσαι κάτι για πολλή ώρα, δοκίμασε να αναρωτηθείς: «Αυτή η σκέψη με βοηθά να καταλάβω ή να κάνω κάτι διαφορετικό;».
Αν η απάντηση είναι ναι, ίσως βρίσκεσαι ακόμη σε μια χρήσιμη διαδικασία επεξεργασίας. Αν όμως έχεις φτάσει στο ίδιο συμπέρασμα πολλές φορές και συνεχίζεις να επαναλαμβάνεις το ίδιο σενάριο, πιθανότατα χρειάζεσαι περισσότερο ένα διάλειμμα από τη σκέψη παρά ακόμη περισσότερη ανάλυση.
Το να σηκωθείς από τον καναπέ μπορεί να είναι μέρος της λύσης
Δεν χρειάζεται να «νικήσεις» μια σκέψη με άλλη μία σκέψη. Μερικές φορές βοηθά περισσότερο να αλλάξεις προσωρινά το πλαίσιο.
Ένα περπάτημα, λίγη κίνηση, ένα τηλεφώνημα σε κάποιον/α που εμπιστεύεσαι, το μαγείρεμα ή μια δραστηριότητα που απαιτεί την προσοχή σου μπορούν να διακόψουν τον κύκλο.
Όχι επειδή πρέπει να αποφεύγεις όσα αισθάνεσαι, αλλά επειδή δεν είναι απαραίτητο να τα επεξεργάζεσαι ασταμάτητα μέχρι να βρεις την «τέλεια» απάντηση.
Μπορεί επίσης να βοηθήσει να γράψεις όσα σκέφτεσαι. Όταν μια σκέψη περάσει από το μυαλό στο χαρτί, γίνεται συχνά ευκολότερο να δεις αν υπάρχει κάτι που μπορείς πράγματι να κάνεις ή αν απλώς επαναλαμβάνεις το ίδιο σενάριο.
Δεν χρειάζεται να λύσεις τα πάντα μέσα σε ένα βράδυ
Οι πιο ήσυχες ώρες στο σπίτι μπορούν να σου δώσουν χώρο να ακούσεις λίγο περισσότερο τον εαυτό σου. Αυτό μπορεί να είναι πολύτιμο, αρκεί η σκέψη να παραμένει εργαλείο και να μη μετατρέπεται σε έναν κύκλο από τον οποίο δυσκολεύεσαι να βγεις.
Και αν το overthinking γίνεται επίμονο, σου προκαλεί έντονη δυσφορία ή επηρεάζει συστηματικά τον ύπνο και την καθημερινότητά σου, η συζήτηση με έναν/μία επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να σε βοηθήσει να βρεις πιο αποτελεσματικούς τρόπους να το διαχειρίζεσαι.
Γιατί κάποιες σκέψεις αξίζει να τις ακολουθήσεις λίγο παραπάνω. Κάποιες άλλες, όμως, δεν χρειάζονται άλλη μία ώρα ανάλυσης, χρειάζονται απλώς να τις αφήσεις για σήμερα.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβα΄στε ακόμα
Γιατί το φθινόπωρο ξυπνά αναμνήσεις; Η ψυχολογία της νοσταλγίας και η παγίδα της εξιδανίκευσης
