Οι διακοπές μάς επιτρέπουν να απελευθερώνουμε την ένταση και να αναπληρώνουμε τους ψυχικούς μας πόρους. Ωστόσο, τα ευεργετικά τους αποτελέσματα δεν εμφανίζονται πάντα αμέσως. Αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει ποια είναι η ιδανική διάρκεια διακοπών ώστε ο εγκέφαλος να έχει πραγματικά χρόνο να ανακάμψει.
Λόγω οικονομικών δυσκολιών ή επαγγελματικών υποχρεώσεων, πολλοί στερούνται τις διακοπές κάθε χρόνο. Σύμφωνα με τελευταία στοιχεία, σχεδόν το 40% δεν φεύγει ποτέ από το σπίτι του. Άλλοι, λάτρεις των λεγόμενων «tracances» (συνδυασμός των λέξεων «εργασία» και «διακοπές»), παίρνουν τη δουλειά μαζί τους, γεγονός που δεν βοηθά καθόλου στην αποσύνδεση.
Κι όμως, σύμφωνα με έρευνες της Empreinte Humaine, η έλλειψη διακοπών έχει πραγματικές συνέπειες τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εξάντλησης, απώλειας κινήτρων και αγχωδών διαταραχών.
«Οι διακοπές δεν είναι πολυτέλεια αλλά μια φυσιολογική και ψυχολογική ανάγκη. Επιτρέπουν στον εγκέφαλο να βγει από τη λειτουργία “επιβίωσης” και να επανέλθει σε κατάσταση ευεξίας και απόδοσης. Χωρίς μια πλήρη διακοπή, ο κίνδυνος υπερκόπωσης και burnout αυξάνεται σημαντικά», εξηγεί ο Christophe Nguyen.
Η ανάγκη για αυτό το διάλειμμα είναι ακόμη μεγαλύτερη σήμερα, καθώς ο σύγχρονος τρόπος ζωής «κατακερματίζει την προσοχή μας και υπερφορτώνει τις γνωστικές μας ικανότητες», προσθέτει ο Francis Eustache, ερευνητής στη νευροψυχολογία και την απεικόνιση του εγκεφάλου, καθώς και πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Παρατηρητηρίου Μνήμης B2V:
«Ο εγκέφαλος δεν είναι μια ανεξάντλητη μηχανή. Χρειάζεται περιόδους ανάπαυσης για να ταξινομήσει τις πληροφορίες, να εδραιώσει τις μνήμες και να ενισχύσει τη δημιουργικότητα».
Πόσες ημέρες άδειας χρειάζονται για να αναρρώσουμε;
Σύμφωνα με τον Christophe Nguyen, η ιδανική διάρκεια διακοπών είναι περίπου δύο εβδομάδες.
«Οι πρώτες ημέρες συχνά αφιερώνονται στην προσαρμογή και στην αποσυμπίεση», εξηγεί. «Μόνο μετά από περίπου μία εβδομάδα αρχίζει κανείς να αποσυνδέεται πραγματικά από τη δουλειά και να αισθάνεται τα οφέλη της ξεκούρασης. Έτσι, μια διακοπή δύο εβδομάδων επιτρέπει ουσιαστική αποκατάσταση, τόσο σωματική όσο και ψυχική».
Παρόλο που αυτή θεωρείται η ιδανική διάρκεια, ακόμη και τα μικρότερα διαλείμματα μπορούν να είναι ωφέλιμα για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να πάρουν πολλές ημέρες άδειας ή να απομακρυνθούν εντελώς από την εργασία.
«Η τεχνική της “μικρο-ανάπαυσης” (μερικά λεπτά πλήρους αποσύνδεσης αρκετές φορές μέσα στην ημέρα) αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματική στη διατήρηση της γνωστικής απόδοσης», εξηγεί το Παρατηρητήριο Μνήμης B2V.
Πώς να «ανανεώσετε» σωστά τον εγκέφαλό σας στις διακοπές;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν έχει σημασία μόνο η διάρκεια των διακοπών αλλά και η ποιότητα της αποσύνδεσης:
Να είστε πλήρως παρόντες στη στιγμή, χωρίς εξωτερικούς περισπασμούς, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα.
Οι ειδοποιήσεις από τα κινητά τηλέφωνα, που μονοπωλούν συνεχώς την προσοχή μας, αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στη χαλάρωση. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν κάποιος υποφέρει από εργασιακό FOMO (τον φόβο ότι θα χάσει κάτι σημαντικό στη δουλειά). Γι’ αυτό συνιστάται να απενεργοποιείτε τις ειδοποιήσεις και, για τους πιο τολμηρούς, να βάζετε το κινητό σε λειτουργία πτήσης, έστω και για λίγες ώρες.
Αντί γι’ αυτό, εκμεταλλευτείτε τον χρόνο σας για βόλτες στη φύση, κολύμπι, κηπουρική, χειροτεχνίες και μαστορέματα, διάβασμα, μαγείρεμα. «Δώστε προτεραιότητα στις δραστηριότητες που ενεργοποιούν τις αισθήσεις», επιβεβαιώνει το ερευνητικό κέντρο.
«Η υπερβολική ψηφιακή διέγερση κουράζει τα γνωστικά μας κυκλώματα, ενώ η ενεργοποίηση των αισθήσεων μέσω πρακτικών και σωματικών δραστηριοτήτων βοηθά τον εγκέφαλο να “αναγεννηθεί”.»
Δεν είναι απαραίτητο να φύγετε για πολύ καιρό, ούτε καν μακριά, για να ανακτήσετε τις δυνάμεις σας. Και για όσους δυσκολεύονται ακόμη να αντισταθούν στον πειρασμό να ελέγξουν τα επαγγελματικά τους email, μια καθησυχαστική υπενθύμιση:
«Η μερική αποσύνδεση είναι πάντα καλύτερη από την καθόλου αποσύνδεση».
