Από βιβλία και άρθρα μέχρι blogs, δεν λείπουν οι συμβουλές για το πώς να κάνουμε εποικοδομητική κριτική: χρησιμοποίησε τη μέθοδο «σάντουιτς», γίνε συγκεκριμένος, ξεκίνα με ενσυναίσθηση. Ωστόσο, μιλάμε πολύ λιγότερο για το πώς να δεχόμαστε την κριτική σωστά, παρόλο που η προθυμία σου όχι απλώς να την αντέχεις αλλά να την αγκαλιάζεις μπορεί να είναι ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες της ανάπτυξής σου στη δουλειά.

Στις στενές σχέσεις, η διάθεση να δεχτείς επιρροή από τον/την σύντροφό σου—συμπεριλαμβανομένης της κριτικής—προβλέπει μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση. Στον χώρο εργασίας, όσοι είναι πιο δεκτικοί στο feedback (ακόμη και στην κριτική) αποδίδουν καλύτερα και δηλώνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη δουλειά τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεχόμαστε με ευκολία την κριτική, αρνητική ή θετική. Ως άνθρωποι, έχουμε δύο αντικρουόμενες τάσεις: θέλουμε να μάθουμε και να βελτιωθούμε, αλλά ταυτόχρονα επιθυμούμε αποδοχή, αναγνώριση, σεβασμό και (θα προσθέσω) μια αίσθηση επάρκειας. Η κριτική μπορεί να απειλήσει αυτή την ανάγκη να νιώθουμε ικανοί στα μάτια των άλλων.

Τύποι κριτικής

Η κριτική μπορεί να προέρχεται από πολλές πηγές: οικογένεια, σύντροφο, σύζυγο, συναδέλφους, προϊσταμένους, δασκάλους και προπονητές. Εμφανίζεται επίσης σε πολλές μορφές. Μπορούμε να τη δούμε με βάση δύο διαστάσεις:

• Χρησιμότητα: Σε βοηθά να βελτιωθείς;
• Φροντίδα: Δίνεται με καλοσύνη ή με σκληρότητα;

Η φροντιστική κριτική είναι η καλύτερη μορφή: προσφέρει συγκεκριμένα βήματα βελτίωσης και εκφράζεται με τρόπο που δείχνει ειλικρινές ενδιαφέρον για την επιτυχία σου.

Υπάρχει και η σκληρή κριτική που περιλαμβάνει προσωπικές επιθέσεις («Είσαι τεμπέλης!»), σκληρό τόνο, δημόσιο εξευτελισμό ή ακόμα και διακρίσεις.

Όμως δεν είναι όλη η «άκαρδη» κριτική άχρηστη. Ίσως ένας προϊστάμενος δώσει συγκεκριμένες οδηγίες αλλά σε συγκρίνει αρνητικά με άλλους. Όχι ωραίο, αλλά μπορεί να είναι χρήσιμο.

Η «κενή αρνητικότητα»—η χειρότερη μορφή κριτικής—είναι και άκαρδη και άχρηστη: επίθεση χωρίς καμία πρόταση βελτίωσης.

Τέλος, υπάρχει και η «κενή κριτική»: ευγενική αλλά άχρηστη. Είναι τόσο «μαλακή» που δεν σε βοηθά να δεις τι πρέπει να αλλάξεις.

Freepik

Πρακτικές συμβουλές για να «αγκαλιάσεις» την κριτική

1. Το άκαρδο δεν σημαίνει άχρηστο

Η κριτική που πιο εύκολα απορρίπτουμε είναι η «σκληρή και άκαρδη αλήθεια». Όμως ακόμη και τα πιο άκαρδα σχόλια μπορεί να έχουν αξία αγνοώντας αυτόν που μας ασκεί κριτική.

2. Καλλιέργησε αυτογνωσία

Ρώτα τον εαυτό σου:
• Συνδέω υπερβολικά την αξία μου με την απόδοση;
• Φοβάμαι πώς φαίνομαι στους άλλους;
Η κατανόηση των «κουμπιών» σου σε βοηθά να αντιδράς πιο συνειδητά.

3. Δώσε χρόνο στον εαυτό σου

Αν νιώσεις έντονα συναισθήματα, μην αντιδράσεις αμέσως. Πες: «Θέλω να το σκεφτώ και θα επανέλθω». Ο χρόνος βοηθά.

4. Η χρησιμότητα δεν είναι το ίδιο με την αλήθεια

Αντί να ρωτάς «είναι αλήθεια;», ρώτα «με βοηθά να βελτιωθώ;». Η αντίληψη των άλλων έχει σημασία.

5. Ζήτα διευκρινίσεις για την κριτική

Μια άχρηστη κριτική μπορεί να δημιουργήσει αναταραχή. Όμως μπορείς να τη γυρίσεις υπέρ σου πετώντας το μπαλάκι σε αυτόν που την έκανε και ζητώντας συγκεκριμένες διευκρινίσεις: «Τι μπορώ να κάνω διαφορετικά;». Αν όντως ο άλλος έχει να πει κάτι χρήσιμο τουλάχιστον θα ηρεμήσεις, αλλιώς θα έχεις την ικανοποίηση ότι σου ασκήθηκε κριτική για την κριτική και άρα δεν υπάρχει λόγος να τη λάβεις υπόψη.

6. Αναζήτησε το μάθημα

Ακόμη και η χειρότερη κριτική μπορεί να σου δείξει κάτι, είτε για τον εαυτό σου είτε για το περιβάλλον σου, όπως για παράδειγμα ότι άθελά σου κάτι ενοχλεί τους άλλους που εσύ δεν βλέπεις.

7. Θυμήσου το καλό

Τείνουμε να θυμόμαστε τα αρνητικά. Αν κάποιος σε βοήθησε με την κριτική του, πες του ευχαριστώ και εξήγησε πώς σε ωφέλησε.

Διαβάστε ακόμα:

Ο οδηγός που θα σε βοηθήσει να βρεις τη δουλειά των ονείρων σου

Συνέντευξη για δουλειά: 5 στρατηγικές κινήσεις πριν από τη μεγάλη στιγμή