Ολοένα και περισσότερα προϊόντα ομορφιάς, από ρινικά σπρέι μέχρι lip balms, ισχυρίζονται ότι «ενισχύουν» την ωκυτοκίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της αγάπης».
Μπορεί πραγματικά ένα προϊόν ομορφιάς να επηρεάσει τη διάθεσή σου ή ακόμη και τη συμπεριφορά σου; Τι λένε οι ειδικοί;
Τι ακριβώς είναι η ωκυτοκίνη;
Η ωκυτοκίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται στον εγκέφαλο, συγκεκριμένα στον υποθάλαμο, και απελευθερώνεται από την υπόφυση.
Παίζει καθοριστικό ρόλο στον τοκετό και τον θηλασμό, αλλά συμμετέχει επίσης έντονα στη δημιουργία κοινωνικών δεσμών, στην εμπιστοσύνη και στη συναισθηματική σύνδεση. Γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται «ορμόνη της αγάπης». Ωστόσο, αυτός ο χαρακτηρισμός δεν αποδίδει ολόκληρη την εικόνα.
«Σκεφτείτε την λιγότερο ως "φάρμακο της αγάπης" και περισσότερο ως κοινωνική "κόλλα"», λέει η νευροψυχολόγος Sanam Hafeez.
Η ωκυτοκίνη βοηθά στην ενίσχυση των σχέσεων και μπορεί να μειώσει το στρες σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά οι επιδράσεις της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο.
Η ωκυτοκίνη σε κάνει πραγματικά πιο ευγενικό άνθρωπο;
Όχι ακριβώς. «Η ιδέα ότι η ωκυτοκίνη κάνει όλους πιο καλούς ή πιο συνδεδεμένους με τους άλλους είναι υπεραπλουστευμένη», εξηγεί η Δρ. Hafeez.
Μπορεί να ενισχύσει τους δεσμούς με ανθρώπους που ήδη αισθάνεσαι κοντά σου, αλλά σε άλλες συνθήκες μπορεί να προκαλέσει και το αντίθετο αποτέλεσμα.
«Λειτουργεί περισσότερο σαν προβολέας, ενισχύοντας τη δυναμική που ήδη υπάρχει», λέει.
Με άλλα λόγια, μπορεί να αυξήσει τα αισθήματα οικειότητας προς αγαπημένα πρόσωπα, αλλά ταυτόχρονα να ενισχύσει την καχυποψία ή την αμυντική στάση απέναντι σε όσους θεωρούνται «εκτός ομάδας».
Μπορούν τα προϊόντα ομορφιάς να προσφέρουν πραγματικά αυτά τα αποτελέσματα;
Εδώ τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα και οι ειδικοί αρχίζουν να διαφωνούν με τα διαφημιστικά μηνύματα.
Ρινικά σπρέι
Προϊόντα όπως τα ρινικά σπρέι ωκυτοκίνης που κυκλοφορούν στην Αμερικήθεωρούνται η πιο βιολογικά πιθανή προσέγγιση, επειδή ενδέχεται να επιτρέπουν στην ορμόνη να φτάνει πιο άμεσα στον εγκέφαλο.
Οι έρευνες δείχνουν ότι η ωκυτοκίνη σχετίζεται με την κοινωνική συμπεριφορά, τη διάθεση και τη λήψη αποφάσεων. Ωστόσο, η επιστήμη εξακολουθεί να εξελίσσεται.
«Οι ερευνητές εξακολουθούν να ζητούν περισσότερες μελέτες, γεγονός που δείχνει ότι η επιστήμη απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα», λέει η Δρ. Hafeez.
Η δερματολόγος Kseniya Kobets συμφωνεί ότι, παρότι η ενδορρινική χορήγηση ωκυτοκίνης είναι θεωρητικά πολλά υποσχόμενη, τα διαθέσιμα δεδομένα είναι αντιφατικά.
«Η απορρόφηση είναι χαμηλή και μεταβλητή και δεν διαθέτουμε ισχυρές αποδείξεις που να υποστηρίζουν τη συστηματική χρήση της για τη διάθεση ή την ευεξία», αναφέρει.
Υπάρχουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τη δοσολογία. «Με βάση έναν γρήγορο υπολογισμό από το μπουκάλι του σπρέι Celia, η ποσότητα ανά ψεκασμό μπορεί να φτάνει ή και να ξεπερνά τις δόσεις που χρησιμοποιούνται συνήθως στις έρευνες», σημειώνει η Δρ. Kobets. «Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να λαμβάνει κανείς δόσεις αντίστοιχες ή και υψηλότερες από εκείνες που χρησιμοποιούνται σε μελέτες, χωρίς σαφή επισήμανση ή συνέπεια στη δοσολογία, κάτι που δημιουργεί ανησυχίες».
Τοπικά προϊόντα (όπως lip balms)
Όσον αφορά κρέμες, serum ή lip balms που ισχυρίζονται ότι «ενισχύουν» την ωκυτοκίνη, τα επιστημονικά δεδομένα είναι ακόμη λιγότερο πειστικά.
«Η ωκυτοκίνη είναι πεπτίδιο και τα πεπτίδια δεν διαπερνούν ουσιαστικά το άθικτο δέρμα», εξηγεί η Δρ. Kobets. Αυτό σημαίνει ότι τα τοπικά προϊόντα δύσκολα μπορούν να προσφέρουν πραγματική ορμονική επίδραση.
Στην πραγματικότητα, ορισμένα από αυτά δεν περιέχουν καν ωκυτοκίνη. Αντίθετα, βασίζονται σε συστατικά που προωθούνται ως «συμπλέγματα ευεξίας», σχεδιασμένα να δημιουργούν μια αίσθηση ευφορίας ή χαλάρωσης.
«Αυτό έχει περισσότερο να κάνει με το συναισθηματικό branding παρά με πραγματική φαρμακολογία», τονίζει.
Μήπως όλα οφείλονται στο φαινόμενο placebo;
Είναι πιθανό και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. «Όταν περιμένεις ότι κάτι θα σε κάνει πιο ήρεμο ή πιο στοργικό, μπορεί ασυνείδητα να αρχίσεις να συμπεριφέρεσαι έτσι», λέει η Δρ. Hafeez. «Η ίδια η πεποίθηση μπορεί να αρκεί για να αλλάξει τη συμπεριφορά σου».
Υπάρχουν κίνδυνοι;
Παρότι η ωκυτοκίνη συνδέεται συνήθως με θετικά συναισθήματα, η τεχνητή αύξησή της δεν στερείται πιθανών αρνητικών επιδράσεων.
Σύμφωνα με τη Δρ. Hafeez, υψηλότερα επίπεδα μπορούν μερικές φορές να ενισχύσουν συναισθήματα όπως:
* ζήλια,
* υπερβολική προσκόλληση,
* ευαισθησία στην απόρριψη.
«Η ίδια χημική ουσία που κάνει την αγάπη να μοιάζει τόσο όμορφη είναι και μέρος του λόγου που η απώλειά της πονά τόσο πολύ», εξηγεί.
Σε άτομα με ορισμένες ψυχικές διαταραχές, ενδέχεται μάλιστα να ενισχύσει τη συναισθηματική δυσφορία αντί να τη μειώσει.
Τελικά λειτουργεί;
Η ωκυτοκίνη είναι μια συναρπαστική ορμόνη με αποδεδειγμένο ρόλο στη σύνδεση μεταξύ ανθρώπων, στη διάθεση και στην κοινωνική συμπεριφορά. Ωστόσο, η μετατροπή αυτής της επιστημονικής γνώσης σε προϊόν ομορφιάς δεν είναι τόσο απλή υπόθεση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα νιώσεις κάτι. Προς το παρόν όμως, η επιστήμη υποδηλώνει ότι η «ορμόνη της αγάπης» ίσως κάνει περισσότερη δουλειά στο μάρκετινγκ παρά στην ενυδατική σου κρέμα.
Παρ’ όλα αυτά, η ίδια η τελετουργία της περιποίησης μπορεί να προσφέρει χαρά, και μερικές φορές αυτό από μόνο του είναι αρκετό.
Διαβάστε ακόμα:
Γιατί τα αρώματα που θυμίζουν γλυκά είναι παντού αυτή τη στιγμή;
