Η Ελένη Προκοπίου υπήρξε μία από εκείνες τις γυναίκες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου που δεν χρειάστηκαν δεκάδες πρωταγωνιστικούς ρόλους για να μείνουν στη μνήμη του κοινού. Εντυπωσιακή, με χαρακτηριστικά σχιστά μάτια, εξαιρετική χορεύτρια και με μια φυσική άνεση μπροστά στην κάμερα, έζησε για περίπου μία δεκαετία μέσα στη λάμψη της χρυσής εποχής του ελληνικού σινεμά και στη συνέχεια έκανε κάτι μάλλον ασυνήθιστο για έναν άνθρωπο που βρισκόταν στην καλύτερη στιγμή της καριέρας του, αποσύρθηκε.
Η ηθοποιός και χορεύτρια έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών, όπως έγινε γνωστό το βράδυ της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου. Την είδηση επιβεβαίωσε και η μοναχοκόρη της, Ειρήνη Συρίγου, βάζοντας τέλος σε μια ζωή που, μετά τα φώτα και τα πλατό, κύλησε για περισσότερες από πέντε δεκαετίες μακριά από τη δημοσιότητα.
Και αυτό ήταν απολύτως συνειδητή επιλογή της.
«Δεν είμαι ακριβοθώρητη. Απλώς όταν είπα τέλος, ήταν και τέλος», είχε πει σε μία από τις ελάχιστες συνεντεύξεις που έδωσε πολλά χρόνια μετά την αποχώρησή της. Μια φράση που μάλλον περιγράφει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε τόσο την καριέρα όσο και τη ζωή της.
Από το μπαλέτο στα 6 της στη χρυσή εποχή του ελληνικού σινεμά
Η Ελένη Προκοπίου γεννήθηκε στην Αθήνα σε μια πολυμελή οικογένεια με πέντε παιδιά και ρίζες από την Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας της ήταν σχεδιαστής και κατασκευαστής επίπλων και μαζί με τον αδελφό του είχε δημιουργήσει εργοστάσιο επιπλοποιίας στην Αθήνα. Η σχέση της, λοιπόν, με τον χώρο του επίπλου υπήρχε πολύ πριν γνωρίσει τον άνθρωπο που αργότερα θα γινόταν ο σύζυγός της.
Ο χορός, όμως, ήταν η μεγάλη της αγάπη από παιδί.
Σε ηλικία μόλις έξι ετών ξεκίνησε μαθήματα μπαλέτου και συνέχισε μέχρι τα 14. Η ίδια είχε διηγηθεί χρόνια αργότερα ότι αρχικά είχε απορριφθεί σε εξετάσεις από την Τατιάνα Βαρούτη, όμως επέμεινε και τελικά κατάφερε να πάρει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ως «εξαιρετικό ταλέντο». Στα χρόνια της σχολής βρέθηκε μάλιστα δίπλα σε ένα ακόμη κορίτσι που αργότερα θα γινόταν μεγάλο όνομα του ελληνικού κινηματογράφου: τη Μάρθα Καραγιάννη.
Στα 14 της ήταν ήδη επαγγελματικά στη σκηνή. Τη θεατρική περίοδο 1955-56 εμφανίστηκε ως παρτενέρ του Δημήτρη Ιβανώφ στην επιθεώρηση «Έξω οι Άγγλοι» στο θέατρο Ολύμπια του Πειραιά. Λίγο αργότερα πέρασε από οντισιόν στο Ακροπόλ και ο Μανώλης Καστρινός την έφερε δίπλα στον Βαγγέλη Σειληνό.
Οι δυο τους θα γίνονταν ένα από τα χαρακτηριστικά χορευτικά ζευγάρια της εποχής, συνεργασία που κράτησε για χρόνια και έφτασε μέχρι την ιστορική «Όμορφη Πόλη» του 1962, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη και μουσική Μίκη Θεοδωράκη.
Στον κινηματογράφο εμφανίστηκε αρχικά ως χορεύτρια. Το «Ραντεβού της Κυριακής» το 1960 ήταν από τις πρώτες κινηματογραφικές παρουσίες της και ακολούθησαν η «Αθήνα τη Νύχτα» και η «Προδομένη Αγάπη». Το 1963 ήρθε ένας εντελώς διαφορετικός σταθμός, όταν συμμετείχε στις «Μικρές Αφροδίτες» του Νίκου Κούνδουρου, ενώ στη συνέχεια πέρασε με άνεση στις κωμωδίες και στα μιούζικαλ.
«Ο Εμίρης και ο Κακομοίρης», «Το Πρόσωπο της Ημέρας», «Ραντεβού στον Αέρα», «Οι Κυρίες της Αυλής», «Παράνομοι Πόθοι», «Πέντε Χιλιάδες Ψέματα» είναι μερικές μόνο από τις ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε. Το «Ραντεβού στον Αέρα» παρέμεινε, όπως αποκάλυψε πολλά χρόνια αργότερα, η αγαπημένη της ταινία. Θυμόταν μάλιστα με τρυφερότητα τη Ρένα Βλαχοπούλου και το χιούμορ της στα γυρίσματα.
Κι όμως, η ίδια δεν έμοιαζε ποτέ να κυνηγά με αγωνία την πρώτη θέση.
«Δεν με ενδιέφερε να είμαι πρωταγωνίστρια», έλεγε το 2024, εξηγώντας πως δεν είχε ποτέ τη διάθεση να λειτουργεί ανταγωνιστικά απέναντι στις άλλες γυναίκες του χώρου. Ακόμη και για την ομορφιά που οι άλλοι έβλεπαν πάνω της, η ίδια μιλούσε με έναν σχεδόν αφοπλιστικό τρόπο. Επειδή είχε σχιστά μάτια, θυμόταν πως τη φώναζαν «κινεζάκι», ενώ όταν χρόνια αργότερα έβλεπε τις παλιές ταινίες της δυσκολευόταν κάποιες φορές να ταυτίσει εκείνο το κορίτσι της οθόνης με τη γυναίκα που είχε γίνει.
Οι δύο γάμοι και ο Αντώνης Συρίγος που άλλαξε τη ζωή της
Η Ελένη Προκοπίου παντρεύτηκε δύο φορές. Ο πρώτος της γάμος ήταν με τον ηθοποιό Νίκο Καζή και δεν κράτησε πολύ. Ο δεύτερος όμως έμελλε να καθορίσει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή της.
Στις αρχές της δεκαετίας του '70 παντρεύτηκε τον επιχειρηματία Αντώνη Συρίγο, έναν άνθρωπο που βρισκόταν, με τον δικό του τρόπο, πολύ κοντά στον κόσμο του θεάματος. Η οικογενειακή επιχείρηση επίπλων του προμήθευε θέατρα και μεγάλες κινηματογραφικές εταιρείες με έπιπλα για τα σκηνικά τους. Το «Έπιπλα Α. Συρίγος» εμφανιζόταν, σύμφωνα με παλαιότερο ρεπορτάζ, στους τίτλους πολλών παραγωγών εκείνης της εποχής.
Σε αρκετές μεταγενέστερες αναφορές καταγράφεται ότι η γνωριμία τους έγινε στα πλατό της Φίνος Φιλμ, όπου ο Συρίγος βρισκόταν λόγω της επαγγελματικής του δραστηριότητας. Η ίδια η Προκοπίου, πάντως, είχε δώσει και μια ακόμη διάσταση στην ιστορία: ο πατέρας της και ο μετέπειτα πεθερός της είχαν υπάρξει συνέταιροι στον χώρο του επίπλου. Οι δύο οικογένειες, επομένως, είχαν ήδη έναν κοινό επαγγελματικό κόσμο.
Ο γάμος της με τον Αντώνη Συρίγο κράτησε σχεδόν μισό αιώνα, μέχρι τον θάνατό του το 2021. Και όταν χρόνια αργότερα κλήθηκε να μιλήσει γι' αυτόν, δεν στάθηκε στη λάμψη που είχε αφήσει πίσω της αλλά σε κάτι πολύ πιο προσωπικό: «Μου χάρισε το κυριότερο, την κόρη μου», είχε πει.
Το ησυχαστήριό τους στο Καμάρι Κορινθίας, με το εντυπωσιακό κτήμα που φιλοξένησε την οικογένειά για χρόνια έχει πλέον γίνει από την κόρη και τις εγγονές της μια εντυπωσιακή ξενοδοχειακή μονάδα με το όνομα antorina... (από τον σύζυγό της, Αντώνη και την πολύτιμη Ειρήνη της)
Γιατί η απόκτηση της μοναχοκόρης τους, Ειρήνης, δεν ήταν εύκολη υπόθεση.
Η Προκοπίου είχε αποκαλύψει ότι πέρασε μεγάλη ταλαιπωρία μέχρι να καταφέρει να γίνει μητέρα, ακολουθώντας ορμονικές θεραπείες. Το ζευγάρι είχε μάλιστα τάξει το παιδί στην Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου και όταν τελικά γεννήθηκε η κόρη τους, πήρε το όνομα Ειρήνη.
Στο «Κοροϊδάκι της Πριγκηπέσσας», την τελευταία ταινία της το 1972, ήταν ήδη έγκυος χωρίς αρχικά να το γνωρίζει. Και κάπου εκεί έκλεισε οριστικά ένα κεφάλαιο που για άλλους θα ήταν πολύ δύσκολο να εγκαταλείψουν.
Η ίδια εξήγησε αργότερα ότι η οικογένεια μπήκε πάνω απ' όλα. Η προσπάθεια να αποκτήσει παιδί, η εγκυμοσύνη και η αλλαγή της ζωής της την κράτησαν μακριά από τα πλατό και όταν πλέον θα μπορούσε να επιστρέψει, ο ελληνικός κινηματογράφος που είχε γνωρίσει είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει δραματικά.
Προτάσεις για επιστροφή υπήρξαν. Ακόμη και δεκαετίες αργότερα άνθρωποι της τηλεόρασης προσπαθούσαν να την πείσουν να εμφανιστεί. Εκείνη αρνιόταν. «Άπαξ και έφυγα», είχε εξηγήσει σε συνέντευξή της, δεν ήθελε να μπαίνει στη διαδικασία του «πριν και μετά».
ellinikoskinimatografos,gr
Η εγγονή που ακολούθησε τα βήματά της και η μικρή επιστροφή 52 χρόνια μετά
Η κόρη της Ειρήνη της χάρισε δύο εγγονές και αυτές έγιναν, όπως έλεγε η ίδια, η μεγάλη της αδυναμία. Η μία από αυτές μάλιστα έφερε ξανά το θέατρο μέσα στην οικογένεια.
Η συνονόματή της Ελένη Πύρρου αποφάσισε να γίνει ηθοποιός. Το 2017, σε ηλικία 18 ετών, φοιτούσε ήδη στη Δραματική Σχολή Μαίρης Βογιατζή-Τράγκα και έκανε τα πρώτα της βήματα στο σανίδι. Η γιαγιά της βρισκόταν στην πρώτη σειρά. Υπήρχε μάλιστα μια όμορφη σύμπτωση, ένας από τους ανθρώπους που βρέθηκαν δίπλα στη νεαρή Ελένη στα πρώτα της θεατρικά βήματα ήταν ο Δημήτρης Ιβανώφ, ο πρώτος παρτενέρ της γιαγιάς της όταν εκείνη ήταν μόλις 14 ετών.
Η Προκοπίου δεν προσπάθησε να αποτρέψει την εγγονή της από την υποκριτική, αλλά της έδωσε μια πολύ πρακτική συμβουλή: πρώτα να τελειώσει το πανεπιστήμιο και μετά να κυνηγήσει το όνειρό της στην ηθοποιία. Ήξερε από πρώτο χέρι πόσο διαφορετικός και δύσκολος μπορούσε να γίνει αυτός ο χώρος.
Τελικά, η εγγονή της κατάφερε κάτι που επί δεκαετίες δεν είχαν καταφέρει προτάσεις, παραγωγοί και τηλεοπτικές προσκλήσεις: να την κάνει να επιστρέψει, έστω και μόνο με τη φωνή της.
Το 2024, 52 χρόνια μετά την αποχώρησή της, η Ελένη Προκοπίου συμμετείχε με voice over στην παράσταση «Το κορίτσι μου», στην οποία συμμετείχε και η Ελένη Πύρρου. «Με έπεισε η εγγονή μου», έλεγε τότε χαμογελώντας. Ήταν μια μικρή, σχεδόν συμβολική επιστροφή. Όχι μια προσπάθεια να ξαναμπεί στο προσκήνιο, αλλά ένας τρόπος να σταθεί δίπλα στο παιδί του παιδιού της.
Άλλωστε, η Ελένη Προκοπίου είχε προ πολλού συμφιλιωθεί με την απόφαση που είχε πάρει στα νιάτα της. Παραδεχόταν ότι κάποτε είχε αναρωτηθεί τι θα μπορούσε να είχε συμβεί αν είχε συνεχίσει την καριέρα της. Όμως το μεγάλο της κέρδος βρισκόταν αλλού, στον γάμο που κράτησε σχεδόν 50 χρόνια, στην κόρη για την οποία τόσο πάλεψε και στις δύο εγγονές που έγιναν η μεγάλη χαρά των τελευταίων χρόνων της.
Και κάπως έτσι έμεινε στη συλλογική μνήμη ακριβώς όπως είχε επιλέξει. Νέα, πανέμορφη, με εκείνα τα χαρακτηριστικά μάτια, να χορεύει στις ταινίες μιας εποχής που έμοιαζε να μην τελειώνει ποτέ. Μόνο που εκείνη είχε βρει το θάρρος να φύγει από τη σκηνή πολύ πριν πέσει η αυλαία.
