Τα οικογενειακά τραπέζια έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο να μας επιστρέφουν σε γνώριμες καταστάσεις, ανεξάρτητα από το πόσο έχει αλλάξει η ζωή μας. Μπορεί να έχουμε μεγαλώσει, να έχουμε αποκτήσει τη δική μας καθημερινότητα και να έχουμε μάθει να παίρνουμε αποφάσεις χωρίς να ζητάμε την έγκριση κανενός, όμως αρκούν μερικές ώρες με συγγενείς για να βρεθούμε ξανά αντιμέτωποι με ερωτήσεις, σχόλια και συμπεριφορές που θυμίζουν παλιότερες εποχές.
Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές και οι οικογενειακές συγκεντρώσεις μπαίνουν σιγά σιγά στο πρόγραμμα, συνήθως ασχολούμαστε με τα πρακτικά. Πού θα περάσουμε τα Χριστούγεννα, ποιος θα αναλάβει το τραπέζι, τι δώρα θα αγοράσουμε και πώς θα προλάβουμε όλες τις υποχρεώσεις. Υπάρχει, ωστόσο, και μια διαφορετική προετοιμασία που μπορεί να αποδειχθεί εξίσου χρήσιμη. Να αφιερώσουμε λίγο χρόνο στον εαυτό μας και να σκεφτούμε τι πραγματικά θέλουμε από αυτές τις συναντήσεις, αλλά και τι δεν είμαστε πλέον διατεθειμένοι να ανεχτούμε.
Τι σε δυσκολεύει πραγματικά στα οικογενειακά τραπέζια;
Για κάποιους ανθρώπους, οι οικογενειακές συγκεντρώσεις είναι μια ευχάριστη ευκαιρία να βρεθούν με αγαπημένα πρόσωπα. Για άλλους, όμως, συνοδεύονται από μια αμηχανία που αρχίζει αρκετές ημέρες πριν. Μπορεί να υπάρχει ένας συγγενής που σχολιάζει διαρκώς την προσωπική τους ζωή, κάποιος που θεωρεί φυσιολογικό να ρωτά για τον μισθό ή τα επαγγελματικά τους σχέδια ή ένα οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο συγκεκριμένα θέματα καταλήγουν σχεδόν πάντα σε ένταση.
Πριν βρεθείς ξανά σε μια τέτοια κατάσταση, αξίζει να αναρωτηθείς τι ακριβώς σε ενοχλεί. Είναι οι ίδιες οι ερωτήσεις ή η αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να απολογείσαι για τις επιλογές σου; Σε κουράζουν συγκεκριμένα πρόσωπα ή το γεγονός ότι αισθάνεσαι υποχρεωμένος/η να συμπεριφέρεσαι όπως περιμένουν οι άλλοι; Όσο πιο ξεκάθαρα αναγνωρίζεις τι σε πιέζει, τόσο πιο εύκολα μπορείς να αποφασίσεις πώς θέλεις να το αντιμετωπίσεις.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη συζήτηση που μπορείς να κάνεις με τον εαυτό σου πριν από τις γιορτές. Να ξεχωρίσεις τι ανήκει πραγματικά στη δική σου ευθύνη και τι αποτελεί προσδοκία των άλλων.

Δεν χρειάζεται να απαντήσεις σε κάθε ερώτηση
Στα οικογενειακά τραπέζια συχνά υπάρχει η εντύπωση ότι όλα τα θέματα είναι ανοιχτά προς συζήτηση. Από το αν έχεις σχέση και πότε σκοπεύεις να παντρευτείς μέχρι το αν σκέφτεσαι να κάνεις παιδιά, να αλλάξεις δουλειά ή να μετακομίσεις, οι προσωπικές ερωτήσεις μπορεί να διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς ιδιαίτερη σκέψη.
Το ότι κάποιος σε ρωτά κάτι, όμως, δεν δημιουργεί αυτομάτως την υποχρέωση να του απαντήσεις. Μπορείς να επιλέξεις πόσες πληροφορίες θέλεις να μοιραστείς, να αλλάξεις θέμα ή να πεις ευγενικά ότι δεν επιθυμείς να συζητήσεις κάτι συγκεκριμένο. Δεν χρειάζεται να δώσεις μια μεγάλη εξήγηση ούτε να προσπαθήσεις να πείσεις τον συνομιλητή σου ότι έχεις δίκιο.
Αν γνωρίζεις εκ των προτέρων ότι ορισμένες ερωτήσεις επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο, μπορείς να σκεφτείς μερικές απλές απαντήσεις που θα σε βοηθήσουν να αισθανθείς πιο άνετα. Φράσεις όπως «Προτιμώ να μην το συζητήσουμε σήμερα» ή «Όταν έχω κάτι να μοιραστώ, θα το κάνω» μπορούν να θέσουν ένα σαφές όριο χωρίς να μετατρέψουν απαραίτητα τη συζήτηση σε αντιπαράθεση.
Το δύσκολο κομμάτι είναι να αποδεχτείς ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τους άλλους
Αρκετή από την απογοήτευση που βιώνουμε στις οικογενειακές συναντήσεις συνδέεται με την προσδοκία ότι αυτή τη φορά τα πράγματα θα εξελιχθούν διαφορετικά. Ίσως ελπίζουμε ότι ένας γονιός θα δείξει περισσότερη κατανόηση, ότι ένας συγγενής θα σταματήσει τα αδιάκριτα σχόλια ή ότι μια παλιά διαφωνία δεν θα επανέλθει στο τραπέζι.
Φυσικά, οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν και οι οικογενειακές σχέσεις μπορούν να βελτιωθούν. Δεν μπορούμε, όμως, να ελέγξουμε τη συμπεριφορά όλων όσοι βρίσκονται γύρω μας. Εκείνο που μπορούμε να αποφασίσουμε είναι πώς θα αντιδράσουμε εμείς, πόσο θα εμπλακούμε σε μια συζήτηση και πότε θα επιλέξουμε να απομακρυνθούμε από μια κατάσταση που μας πιέζει.
Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι δεν θα συμμετάσχεις σε μια συνηθισμένη οικογενειακή αντιπαράθεση, ότι θα βγεις για λίγο από το δωμάτιο ή ότι θα περιορίσεις τη διάρκεια της επίσκεψής σου. Τα προσωπικά όρια δεν χρειάζεται να συνοδεύονται από ένταση για να έχουν αξία. Χρειάζεται, κυρίως, να γνωρίζεις ποια είναι και να προσπαθείς να τα τηρείς με συνέπεια.

Τι θέλεις εσύ από τις φετινές γιορτές;
Πέρα από όσα μπορεί να σε δυσκολεύουν, υπάρχει και μια ερώτηση που συχνά παραμελούμε. Τι θα ήθελες πραγματικά να κρατήσεις από τις φετινές οικογενειακές συναντήσεις; Ίσως θέλεις να περάσεις περισσότερο χρόνο με έναν άνθρωπο που αγαπάς, να απολαύσεις ένα γεύμα χωρίς να ασχολείσαι με παλιές διαφωνίες ή απλώς να συμμετάσχεις σε όσα σου κάνουν καλό, χωρίς να εξαντλήσεις όλες σου τις αντοχές.
Δεν είναι απαραίτητο να παρευρεθείς σε κάθε τραπέζι, να μείνεις μέχρι το τέλος ή να συμφωνήσεις με όλα όσα ακούγονται για να δείξεις ότι νοιάζεσαι για την οικογένειά σου. Οι γιορτές μπορούν να περιλαμβάνουν τόσο την επαφή με τους δικούς σου ανθρώπους όσο και τον προσωπικό χρόνο που χρειάζεσαι.
Αξίζει επίσης να αναγνωρίσεις ότι δεν έχουν όλοι την ίδια σχέση με την οικογένειά τους. Για ορισμένους, το οικογενειακό τραπέζι είναι συνδεδεμένο με ζεστασιά και ασφάλεια, ενώ για άλλους μπορεί να ξυπνά δύσκολες αναμνήσεις ή να αποτελεί μια συναισθηματικά απαιτητική υποχρέωση. Καμία από αυτές τις εμπειρίες δεν χρειάζεται να χωρέσει στην ιδανική εικόνα των γιορτών που συχνά προβάλλεται γύρω μας.
Η συζήτηση με τον εαυτό σου πριν ξεκινήσουν τα οικογενειακά τραπέζια δεν χρειάζεται να καταλήξει σε μεγάλες αποφάσεις ή ριζικές αλλαγές. Μπορεί να είναι τόσο απλή όσο το να αναγνωρίσεις ότι φέτος δεν θέλεις να απολογηθείς για την προσωπική σου ζωή, να εμπλακείς σε μια παλιά διαφωνία ή να αγνοήσεις την κούρασή σου για να ικανοποιήσεις τους πάντες. Και όταν έρθει η στιγμή να καθίσεις ξανά γύρω από το τραπέζι, θα έχεις ήδη ξεκαθαρίσει κάτι σημαντικό. Τον τρόπο με τον οποίο θέλεις να συμμετέχεις σε αυτή τη συνάντηση, χωρίς να παραμερίζεις τις δικές σου ανάγκες.
Φωτογραφίες: Pexels
Διαβάστε ακόμα
Γιατί λίγο πριν από τα Χριστούγεννα θέλουμε να τα ξαναβρούμε με ανθρώπους που έχουμε απομακρυνθεί;