Πιθανότατα δεν θα χαιρόσουν αν το ιστορικό των αναζητήσεών σου γινόταν δημόσιο, ειδικά αν περιλάμβανε όλες εκείνες τις φορές που έψαξες τον/την πρώην του/της συντρόφου σου. Ίσως ξεκίνησε αθώα, με μια αναζήτηση στο Instagram τους, απλώς για να δεις τι κάνουν. Πολύ σύντομα όμως, βρέθηκες να κάνεις βαθιά «βουτιά» στον λογαριασμό τους.
Το να παρακολουθείς τον/την πρώην του/της συντρόφου σου μπορεί να φαίνεται ακίνδυνο, αλλά ίσως αποτελεί ένδειξη κάτι βαθύτερου. «Αναδρομική ζήλια είναι όταν ο ένας σύντροφος νιώθει απειλή ή κάνει συνεχώς εμμονικές σκέψεις γύρω από τις προηγούμενες ρομαντικές εμπειρίες του άλλου», εξηγεί η κλινική ψυχολόγος και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Yeshiva, Sabrina Romanoff. «Συνήθως αυτό ξεπερνά τη φυσιολογική περιέργεια να μάθει κανείς περισσότερα για τον σύντροφό του και επικεντρώνεται περισσότερο στο αίσθημα κατωτερότητας, σαν να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις προηγούμενες σχέσεις ή εμπειρίες του άλλου» αναφέρει.
Πώς μπορείς λοιπόν να καταλάβεις αν έχεις περάσει τη γραμμή ανάμεσα σε ένα light διαδικτυακό stalking και την πλήρη ζήλια; Πότε αυτή η συμπεριφορά γίνεται ανθυγιεινή για τη σχέση σου και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η αναδρομική ζήλια σύμφωνα με τους ειδικούς;
Τι είναι η αναδρομική ζήλια;
Η ζήλια αφορά το αίσθημα απειλής στο παρόν. Ίσως ο/η σύντροφός σου γέλασε λίγο παραπάνω με το αστείο ενός σερβιτόρου ή φλέρταρε με κάποιον φίλο σου. Αντίθετα, η αναδρομική ζήλια αναφέρεται στο να νιώθεις απειλή ή ανασφάλεια σχετικά με το ρομαντικό ή σεξουαλικό παρελθόν του/της συντρόφου σου. Ονομάζεται «αναδρομική» επειδή αφορά ζήλια για κάτι που έχει ήδη συμβεί.
Σύμφωνα με τη θεραπεύτρια ψυχικής υγείας και ιδρύτρια του On Par Therapy, Brianna Paruolo, η αναδρομική ζήλια είναι κάτι περισσότερο από απλή περιέργεια και μπορεί να γίνει παρεμβατική ή ψυχοφθόρα. Για παράδειγμα, μπορεί να νιώθεις αηδία όταν σκέφτεσαι την πιο πρόσφατη σχέση του/της συντρόφου σου. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να τα ξαναβρούν, ίσως δυσκολεύεσαι να σταματήσεις να φαντάζεσαι σενάρια τύπου «κι αν», όπως: «Κι αν ξαναρχίσουν να μιλάνε;» ή «Κι αν η οικογένειά του/της προτιμά τον/την πρώην περισσότερο από εμένα;».
Η Romanoff προσθέτει ότι η αναδρομική ζήλια δεν αφορά την προσπάθεια να κατανοήσεις βαθύτερα τον σύντροφό σου. «Αντίθετα, πρόκειται για μια νοητή “ανταγωνιστική μάχη” με φανταστικούς πρώην ή παλιούς σεξουαλικούς συντρόφους, που θεωρούνται απειλή για τη θέση σου στη σχέση», λέει.
Πο΄τε η αναδρομική ζήλια κάνει κακό στη σχέση;
Σε μια νέα σχέση, είναι φυσιολογικό να έχεις ερωτήσεις για το ερωτικό παρελθόν του/της συντρόφου σου. Πόσο κράτησε η τελευταία τους σχέση; Τι οδήγησε στον χωρισμό; Πώς μιλούν για τους πρώην τους; Ρίχνουν όλες τις ευθύνες στον άλλον;
«Είναι απολύτως φυσιολογικό να είσαι περίεργος για το παρελθόν ενός συντρόφου, ειδικά όταν νοιάζεσαι βαθιά γι’ αυτόν τον άνθρωπο», λέει η Paruolo. Μαθαίνοντας περισσότερα για το ιστορικό του/της, αποκτάς καλύτερη εικόνα για το ποιος/ποια είναι σήμερα. Και παρόλο που είναι φυσικό να νιώθεις ζήλια πού και πού, όταν αυτό αρχίζει να επηρεάζει την ψυχική σου υγεία ή τη σχέση σου, τότε παύει να είναι αθώο και γίνεται προβληματικό.
Η Romanoff συμφωνεί, προσθέτοντας ότι η αναδρομική ζήλια γίνεται επιβλαβής όταν δεν είναι πλέον μια παροδική περιέργεια αλλά μια εμμονική εστίαση και πηγή ανασφάλειας. Παραδείγματα είναι το να ζητάς συνεχώς επιβεβαίωση από τον/τη σύντροφό σου ή να συγκρίνεις διαρκώς τον εαυτό σου με τους/τις πρώην του/της. «Αυτό μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως επαναλαμβανόμενες “ανακρίσεις” προς τον σύντροφό σου, συνοδευόμενες από ένα επίμονο αίσθημα ότι καμία απάντηση ή επιβεβαίωση δεν είναι ποτέ αρκετή», λέει η Paruolo.
Άτομα με αγχώδεις διαταραχές βιώνουν ψυχολογική δυσφορία δυσανάλογη με τη σοβαρότητα της απειλής, εξηγεί η Romanoff. «Το ίδιο ισχύει και εδώ, καθώς βιώνουν υψηλό επίπεδο απειλής από πρώην συντρόφους που δεν έχουν καμία πραγματική σημασία στο παρόν», λέει. Τα social media μπορούν να εντείνουν τα αισθήματα ανεπάρκειας και κατωτερότητας, επειδή βλέπεις τους/τις πρώην και κάνεις υποθέσεις ότι “τα πηγαίνουν καλύτερα” από εσένα. «Η συνεχής αναζήτηση και παρακολούθηση στα social media μπορεί να γίνει μια καθημερινή, ακόμα και ωριαία τελετουργία, μέσα από την οποία συλλέγεις περισσότερα “στοιχεία” για να νιώθεις άσχημα», προσθέτει η Paruolo.
Photo by Vladimir Fedotov on Unsplash
Πώς να τη διαχειριστείς
Αν οι πρώην του/της συντρόφου σου καταλαμβάνουν τις σκέψεις σου ή γεμίζουν το feed σου, υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπίσεις την αναδρομική ζήλια.
Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να καταλάβεις από πού προέρχονται αυτά τα συναισθήματα. Έχει κάνει κάτι ο/η σύντροφός σου; Ή συνδέεται αυτό με μια προσωπική ανασφάλεια;
Στη δεύτερη περίπτωση, βοηθά να αναγνωρίσεις ότι η απειλή —και η δυσφορία που βιώνεις— τροφοδοτούνται από τις δικές σου σκέψεις και συναισθήματα. «Με άλλα λόγια, δεν προέρχονται από τον σύντροφό σου ή από εξωτερικές απειλές για τη σχέση», λέει η Romanoff. «Αυτό το επίπεδο αυτογνωσίας είναι ουσιαστικό, γιατί θα σε βοηθήσει να σταματήσεις να προσπαθείς να ελέγχεις τον σύντροφό σου ή να μειώνεις το άγχος σου μέσα από τη δική του επιβεβαίωση — κάτι που αποτελεί μόνο μια προσωρινή λύση.»
Αντίθετα, αυτή η επιβεβαίωση πρέπει να έρθει από μέσα σου. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι να συνεργαστείς με έναν ειδικό ψυχικής υγείας, όπως έναν αδειοδοτημένο θεραπευτή, ώστε να κατανοήσεις γιατί το παρελθόν του/της συντρόφου σου ενεργοποιεί αυτούς τους φόβους και τις ανασφάλειες.
«Θα ενθάρρυνα επίσης το να σταματά κανείς τον φαύλο κύκλο άγχους τη στιγμή που ξεκινά, κάτι δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο», λέει η Paruolo. Συμβουλεύει να λες δυνατά κάτι όπως: «Νιώθω την παρόρμηση να μπω στο προφίλ αυτού του ατόμου, αλλά έχω και την επιλογή να αποφασίσω τι θα κάνω».
Προτείνει επίσης να αναρωτηθείς αν το να κοιτάξεις τα social media του/της πρώην θα σε κάνει να νιώσεις καλύτερα ή χειρότερα. Αν η απάντηση είναι «χειρότερα», τότε χρειάζεται να βρεις έναν υγιή αντιπερισπασμό για να μην ενδώσεις στην παρόρμηση. «Άφησε το κινητό σου στην άλλη άκρη του δωματίου ή απομακρύνσου και κάνε κάτι άλλο, έστω και για λίγα λεπτά», λέει. Πάρε τηλέφωνο τη μητέρα σου ή έναν φίλο και ρώτησέ τους πώς ήταν η μέρα τους.
Τελικά, η ουσιαστική δουλειά αφορά τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης και της αίσθησης προσωπικής αξίας. «Πολύ συχνά, οι άνθρωποι σαμποτάρουν τις σχέσεις τους απομακρύνοντας τον σύντροφό τους πριν προλάβουν να κάνουν αυτή τη βαθύτερη εσωτερική δουλειά», λέει η Romanoff. Μόλις κατανοήσεις πώς ενεργοποιούνται τα αισθήματα ντροπής και ανεπάρκειας μέσα από τον σύντροφό σου ή τους/τις πρώην του/της, μπορείς να αναπτύξεις πιο υγιείς τρόπους ώστε να νιώθεις ασφάλεια τόσο με τον εαυτό σου όσο και μέσα στη σχέση σου.
Διαβάστε ακόμα:
Οι μικρές καθημερινές κινήσεις που δείχνουν αγάπη σε μια σχέση
