Για τα όρια της επιστημονικής γνώσης, την παραπληροφόρηση, αλλά και τον κίνδυνο που κρύβει η απόλυτη βεβαιότητα μίλησε ο Γιάννης Ιωαννίδης στο «Studio στις 3» του ΣΚΑΪ.
Ο καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ βρέθηκε απέναντι από τη Νάνσυ Ζαμπέτογλου και τον Θανάση Αναγνωστόπουλο και, μεταξύ άλλων, εξήγησε γιατί ο ίδιος κρατά αποστάσεις ακόμη και από χαρακτηρισμούς όπως «συνωμοσιολόγος» και «παραπληροφόρηση».
Όπως τόνισε, η επιστημονική κατάρτιση και οι τίτλοι δεν καθιστούν κανέναν αλάνθαστο – συμπεριλαμβανομένων των ίδιων των επιστημόνων.
«Όλοι μας μπορεί να γίνουμε πηγή παραπληροφόρησης»
«Έχω λίγο πρόβλημα με τον όρο συνωμοσιολόγος και παραπληροφόρηση», ανέφερε αρχικά ο Γιάννης Ιωαννίδης, εξηγώντας πως ακόμη και ένας άνθρωπος με μεγάλη γνώση και εκπαίδευση μπορεί να κάνει λάθος.
«Όλοι μας, ακόμα και ο πιο καλά πληροφορημένος, ακόμα και ο πιο καλά εκπαιδευμένος, ακόμα και ο καθηγητής του Στάνφορντ, του Χάρβαρντ, δεν ξέρω τι, μπορεί και αυτός να γίνει εν μέρει πηγή παραπληροφόρησης ή συνωμοσιολογίας ή οτιδήποτε», είπε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τις μεγάλες κρίσεις των τελευταίων ετών και ειδικότερα την πανδημία, υποστηρίζοντας ότι υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες απλοί πολίτες εξέφρασαν, κατά την εκτίμησή του, επιστημονικά ορθότερες απόψεις από εκείνες επίσημων φορέων ή ανθρώπων που παρουσιάζονταν ως ειδικοί.
«Άρα θέλει πάρα πολύ προσοχή», υπογράμμισε.
Η σημασία του «δεν ξέρω»
Για τον Γιάννη Ιωαννίδη, το πρόβλημα αρχίζει όταν η επιστημονική αυθεντία μετατρέπεται σε επιχείρημα που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
Ο καθηγητής στάθηκε ιδιαίτερα στην αξία του να μπορεί ένας επιστήμονας να παραδεχτεί ότι δεν γνωρίζει κάτι και να αφήσει χώρο στην έρευνα να δώσει την απάντηση.
«Αν πεις ότι “δεν ξέρω, ας το δούμε, ας διερευνήσουμε για να δούμε τι βγαίνει στην επιφάνεια και θα προχωρήσουμε”, είναι μία λύση», σημείωσε.
Στον αντίποδα έβαλε τη λογική του «εγώ είμαι ο ειδικός, άρα γνωρίζω καλύτερα», εξηγώντας πως οι τίτλοι και τα πτυχία δεν μπορούν από μόνα τους να εγγυηθούν ότι μια άποψη είναι σωστή.
«Αν πεις ότι “εγώ ξέρω ποιος είμαι, είμαι ο καθηγητής του Στάνφορντ. Εσύ ποιος είσαι; Ένας απλός πολίτης. Πόσα πτυχία έχεις; Σε περνάω εκατόν είκοσι προς μηδέν”. Αυτό, αν κάνει λάθος αυτός των εκατόν είκοσι πτυχίων, τότε είναι καταστρεπτικό», ανέφερε.
«Έχουμε δει μία αυτογελοιοποίηση της επιστήμης»
Ο Γιάννης Ιωαννίδης χρησιμοποίησε μάλιστα ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα για τον τρόπο με τον οποίο, όπως θεωρεί, η επιστημονική κοινότητα έχει διαχειριστεί σε ορισμένες περιπτώσεις τη σχέση της με την κοινωνία.
«Ουσιαστικά γελοιοποιεί την επιστήμη. Αυτό που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια είναι μία αυτογελοιοποίηση της επιστήμης που έχει συγκρουστεί με απλούς ανθρώπους, με απλή λογική, με απλές έννοιες και οι απλοί άνθρωποι έχουν υπερισχύσει απέναντι των πεντακοσίων πτυχίων», δήλωσε.
Η τοποθέτησή του δεν είχε ως επίκεντρο την απαξίωση της επιστημονικής γνώσης, αλλά –όπως προκύπτει από όσα είπε– την ανάγκη η ίδια η επιστήμη να παραμένει ανοιχτή στον έλεγχο, στην αμφισβήτηση και κυρίως στην πιθανότητα του λάθους.
«Κάνω λάθη συνέχεια»
Ίσως γι' αυτό και η απάντησή του όταν η συζήτηση έφτασε στον ίδιο ήταν τόσο διαφορετική από την εικόνα της «αυθεντίας» που είχε μόλις περιγράψει.
Όταν ρωτήθηκε πώς αισθάνεται ακούγοντας να τον χαρακτηρίζουν έναν από τους πλέον επιδραστικούς επιστήμονες, δεν έδειξε να αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον τίτλο.
«Δε λέει τίποτα αυτό. Τεράστια αμηχανία, γιατί δε λέει τίποτα», απάντησε.
Και έκλεισε με μια παραδοχή που ουσιαστικά συμπύκνωσε όσα είχε υποστηρίξει προηγουμένως:
«Είμαι επιρρεπής στο να κάνω λάθη. Κάνω λάθη συνέχεια».
Διαβάστε ακόμα
