Αν πιάνεις κανονική κουβέντα με το κατοικίδιό σου, του εξηγείς γιατί άργησες ή το ρωτάς τι έχει όταν σε κοιτάζει περίεργα, δεν είσαι σίγουρα η μόνη. Και πίσω από αυτή την τόσο διαδεδομένη συνήθεια υπάρχει πραγματικά εξήγηση.

«Λοιπόν, θα πάω μέχρι το σούπερ μάρκετ και θα γυρίσω γρήγορα, οπότε σε παρακαλώ να είσαι φρόνιμος/η». Αν έχεις πει λοιπόν κάποια αντίστοιχη φράση στον σκύλο ή τη γάτα σου και στη συνέχεια περίμενες και μια απάντηση κοιτάζοντάς τα στα μάτια, καλώς ήρθες σε ένα πολύ μεγάλο club.

Μιλάμε στα κατοικίδιά μας για τη μέρα μας, τους εξηγούμε γιατί πρέπει να φύγουμε από το σπίτι, τα ρωτάμε αν πεινάνε, αν στενοχωρήθηκαν, αν θύμωσαν μαζί μας και κάποιες φορές τους αφηγούμαστε ολόκληρα περιστατικά σαν να περιμένουμε στο τέλος τη γνώμη τους. Και παρόλο που ένα viral claim που κυκλοφορεί στα social θέλει αυτή τη συμπεριφορά να αποτελεί απόδειξη «πολύ υψηλής νοημοσύνης», η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη και ίσως πιο ενδιαφέρουσα.

Photo by Jamie Street on Unsplash

Γιατί μιλάμε στα ζώα σαν να μας καταλαβαίνουν τα πάντα;

Στην ψυχολογία υπάρχει ο όρος «ανθρωπομορφισμός». Είναι η τάση μας να αποδίδουμε ανθρώπινα χαρακτηριστικά, συναισθήματα, προθέσεις και σκέψεις σε κάτι που δεν είναι άνθρωπος. Έτσι, δεν βλέπουμε απλώς έναν σκύλο που κάθεται δίπλα στην πόρτα. Σκεφτόμαστε ότι «στενοχωρήθηκε επειδή φεύγω». Δεν βλέπουμε απλώς μια γάτα που μας κοιτάζει από την άλλη άκρη του δωματίου. Είμαστε απολύτως βέβαιες ότι «μας κρίνει».

Και όχι, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Η επιστημονική θεωρία γύρω από τον ανθρωπομορφισμό δείχνει ότι χρησιμοποιούμε τις κοινωνικές ικανότητες που έχουμε αναπτύξει για να καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους και τις επεκτείνουμε στον κόσμο γύρω μας. Ο εγκέφαλός μας ψάχνει προθέσεις, συναισθήματα και κοινωνικά σήματα γιατί πολύ απλά είναι φτιαγμένος για σύνδεση.

Photo by Austin Kirk on Unsplash

Υπάρχει μάλιστα έρευνα που έχει βρει θετική σχέση ανάμεσα στην ενσυναίσθηση προς τους ανθρώπους και την ενσυναίσθηση προς τα ζώα, ιδιαίτερα μεταξύ ανθρώπων που έχουν κατοικίδια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε να κάνουμε το εύκολο άλμα και να πούμε «μιλάς στον σκύλο σου, άρα έχεις υψηλό IQ ή EQ». Η επιστήμη δεν έχει αποδείξει κάτι τέτοιο.

Αυτό που μπορεί να πει είναι ότι η στενή συμβίωση με ένα ζώο μάς κάνει πολύ καλούς παρατηρητές του.

Ξέρεις το βλέμμα που σημαίνει «θέλω βόλτα», το διαφορετικό νιαούρισμα που σημαίνει «άνοιξε αυτή την πόρτα τώρα», την ουρά, τη στάση του σώματος, τον τρόπο που κάθεται ή πλησιάζει. Με τον καιρό δημιουργείται ένας μικρός κοινός κώδικας επικοινωνίας, ακόμη κι αν οι δύο πλευρές δεν μιλούν την ίδια γλώσσα.

Photo by Xan Griffin on Unsplash

Και το καλύτερο; Οι σκύλοι μάς καταλαβαίνουν περισσότερο απ' όσο νομίζαμε

Το γεγονός ότι ο σκύλος σου δεν καταλαβαίνει την ιστορία που του αφηγείσαι για τη συνάδελφο που σε εκνεύρισε στο γραφείο δεν σημαίνει ότι η φωνή σου είναι απλώς θόρυβος για εκείνον.

Έρευνες με εγκεφαλικές απεικονίσεις έχουν δείξει ότι οι σκύλοι επεξεργάζονται τόσο λέξεις όσο και τον τόνο της ανθρώπινης φωνής. Μπορούν να ξεχωρίσουν λέξεις που έχουν αποκτήσει νόημα για εκείνους και παράλληλα να αντιλαμβάνονται στοιχεία της συναισθηματικής χροιάς με την οποία τους μιλάμε.

Photo by Rebecca Campbell on Unsplash

Ακόμη πιο εντυπωσιακά, νεότερη έρευνα έδειξε ότι μπορούν να διακρίνουν ανθρώπινες συναισθηματικές εκφράσεις. Με άλλα λόγια, μπορεί να μην ξέρουν ακριβώς γιατί είχες απαίσια μέρα, αλλά είναι πολύ πιθανό να αντιλαμβάνονται ότι κάτι στη φωνή, στο πρόσωπο ή στη συμπεριφορά σου είναι διαφορετικό.

Και η σχέση λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μελέτες του ανθρώπινου εγκεφάλου έχουν βρει ότι όταν βλέπουμε το δικό μας κατοικίδιο ενεργοποιούνται δίκτυα που σχετίζονται με το συναίσθημα, την ανταμοιβή, την προσκόλληση και την κοινωνική αντίληψη. Ο δεσμός ανθρώπου και κατοικίδιου, λοιπόν, κάθε άλλο παρά επιφανειακός είναι.

Διαβάστε ακόμα

Τι βλέπουν πραγματικά οι σκύλοι όταν τους αφήνουμε τηλεόραση ανοιχτή;

Τα φυτά που μπορεί να βάλουν σε κίνδυνο τον σκύλο ή τη γάτα σου

Οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από τις γάτες που ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να πιστεύουμε